O αμερικανικός οίκος μείωσε ως ήταν αναμενόμενο την πρόβλεψή του για τον ρυθμό ανάπτυξης στο 1,7% από 2,3% και βλέπει ανάπτυξη 1,9% την επόμενη τριετία. Ταυτόχρονα εκτιμά μείωση του καθαρού δημόσιου χρέους στο 131% του ΑΕΠ φέτος, κάτω από αυτό της Ιταλίας.
O S&P Global διατήρησε αμετάβλητο το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα ΒΒΒ με σταθερό outlook την περασμένη Παρασκευή, χωρίς να δημοσιεύσει νέα έκθεση αξιολόγησης, κάτι που έκανε ωστόσο χθες το βράδυ.
Η πρόβλεψή του για τον ρυθμό ανάπτυξης στο 1,7% από 2,3% προέρχεται από την αύξηση των τιμών ενέργειας και καθώς εκτιμά ότι θα μειωθεί η ζήτηση από το εξωτερικό, περιλαμβανομένου του τουρισμού.
Δημοσιονομική ανθεκτικότητα και μείωση χρέους
Θεωρεί, ωστόσο, η οικονομία θα δείξει σημαντική ανθεκτικότητα και το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να μειώνεται, υποχωρώντας στο 131% του ΑΕΠ φέτος – χαμηλότερα από το 133% που προβλέπει για την Ιταλία – και στο 110% έως το 2029.
«Παρά τα συνεχόμενα εξωτερικά σοκ, η οικονομική δραστηριότητα ήταν αρκετά ανθεκτική και αναμένεται να αντέξει την αύξηση των τιμών ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Τα δημοσιονομικά μαξιλάρια του προϋπολογισμού φαίνονται ισχυρά, παρά το ακόμη πολύ υψηλό, αν και μειούμενο, βάρος του χρέους.
Ανάκαμψη από το 2027
Ο αντίκτυπος από τη Μέση Ανατολή θα επηρεάσει αρνητικά τη βραχυπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας, αλλά αυτή αναμένεται να ανακάμψει από το 2027 καθώς τα εγχώρια θεμελιώδη μεγέθη εμφανίζονται ισχυρά.
Μετά από αρκετά χρόνια υπέρβασης των δημοσιονομικών στόχων, αναμένουμε ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα θα μειωθούν σε λίγο κάτω από το 3% του ΑΕΠ τα επόμενα χρόνια, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων με εγχώριους πόρους», αναφέρει στην έκθεση ο S&P.
Στο βασικό μακροοικονομικό σενάριο, ο S&P εκτιμά ότι πόλεμος θα κορυφωθεί τον Απρίλιο και η ένταση στα Στενά του Ορμούζ θα αρχίσει στη συνέχεια να υποχωρεί, αν και κάποια διαταραχή είναι πιθανό να διαρκέσει για αρκετούς μήνες.
Ένα πιο αρνητικό μακροοικονομικό σενάριο θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και τις συνολικές εξωτερικές χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας.
Ισχυρή η δημοσιονομική θέση
Η κυβέρνηση πέτυχε πρωτογενές πλεόνασμα 4,8% του ΑΕΠ το 2025, στο ίδιο επίπεδο με το προηγούμενο έτος και σημαντικά υψηλότερο από τον αρχικό στόχο του 2,5% του ΑΕΠ.
Δεν επηρεάζουν την δημοσιονομική πορεία της Ελλάδα τα μέτρα του Μαρτίου
Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν τον Μάρτιο, μετά την αύξηση των τιμών ενέργειας είναι απίθανο να μεταβάλουν ουσιαστικά τη συνολική δημοσιονομική πορεία της Ελλάδας, ιδίως καθώς έχουν εφαρμοστεί ταυτόχρονα αντισταθμιστικά μέτρα.
Επιπλέον, η σχετικά υψηλή εξάρτηση του ελληνικού δημοσίου από έμμεσους φόρους σημαίνει ότι η κυβέρνηση είναι πιθανό να ωφεληθεί από τον υψηλότερο πληθωρισμό, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, σημειώνει ο S&P.
Σταθερό το outlook- Η Ελλάδα θα ανταπεξέλθει στις αυξανόμενες τιμές ενέργειας
Οι σταθερές προοπτικές αντανακλούν την ισορροπία μεταξύ της σχετικά ισχυρής οικονομικής και δημοσιονομικής επίδοσης της Ελλάδας και των υψηλών επιπέδων εξωτερικού και δημόσιου χρέους.
Αντανακλούν επίσης την εκτίμηση του αμερικανικού οίκου ότι η Ελλάδα θα ανταπεξέλθει στο τρέχον σοκ των παγκόσμιων τιμών ενέργειας. Η S&P θα μπορούσε να υποβαθμίσει την ελληνική οικονομία εάν η δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας επιδεινωνόταν σημαντικά.
Επίσης, θα μπορούσε να την αναβαθμίσει εάν οι εξωτερικές ανισορροπίες της Ελλάδας βελτιώνονταν ουσιαστικά και με βιώσιμο τρόπο, για παράδειγμα μέσω της μείωσης της εξάρτησης της οικονομίας από τις εισαγωγές.
Θα μπορούσε επίσης να αναβαθμίσει την Ελλάδα εάν διαπίστωνε σημαντική μείωση του εξωτερικού χρέους της χώρας, μεγάλο μέρος του οποίου είναι δημόσιο.
Θεσμικό και οικονομικό προφίλ
Σύμφωνα με τον αμερικανικό οίκο, ένα ισχυρό επενδυτικό κύμα θα μετριάσει εν μέρει την επιβράδυνση της αύξησης του ΑΕΠ που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, προβλέποντας αύξηση του ΑΕΠ 1,7% φέτος από 2,1% που καταγράφηκε τα τρία προηγούμενα χρόνια.
Oι δευτερογενείς επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα, ιδίως λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας και της χαμηλότερης εξωτερικής ζήτησης.
Αν και η σύγκρουση ενδέχεται να ενθαρρύνει τους Ευρωπαίους τουρίστες να κάνουν διακοπές πιο κοντά στις χώρες τους, θεωρούμε ότι η μείωση της ζήτησης για πτήσεις λόγω οικονομικής αβεβαιότητας και υψηλότερου κόστους (καθώς και πιθανών ελλείψεων καυσίμων αεροσκαφών) θα αποτελέσει ισχυρότερο παράγοντα για τον ελληνικό τουριστικό τομέα.
Οι εξαγωγές αγαθών της Ελλάδας – οι οποίες σε μέγεθος είναι περίπου αντίστοιχες με τις εξαγωγές υπηρεσιών που βασίζονται στον Τουρισμό – είναι επίσης πιθανό να αντιμετωπίσουν χαμηλότερη ζήτηση φέτος, «κάτι που εκτιμούμε ότι θα επηρεάσει αρνητικά τη συνολική αύξηση του ΑΕΠ», σημειώνει ο οίκος.
Αυτό θα αντισταθμιστεί εν μέρει από την επιτάχυνση επενδυτικών έργων που χρηματοδοτούνται μέσω επιχορηγήσεων και συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), ενόψει της προθεσμίας της 31ης Αυγούστου 2026.
Tα ισχυρά εγχώρια θεμελιώδη μεγέθη συντηρεί την ανάπτυξη
Παρά την άνοδο των παγκόσμιων τιμών ενέργειας, τα ισχυρά εγχώρια θεμελιώδη μεγέθη αναμένεται να στηρίξουν τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη, η οποία εκτιμούμε ότι θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 1,9% την περίοδο 2027-2029.
Η ενεργειακή εξάρτηση
Το ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους υδρογονάνθρακες, γεγονός που εκθέτει τη χώρα στη μεταβλητότητα των διεθνών ενεργειακών αγορών λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Πριν από τη σύγκρουση, η Ελλάδα εισήγαγε το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της από το Ιράκ, ενώ το φυσικό αέριο προερχόταν μέσω αγωγών από το Αζερμπαϊτζάν και τη Ρωσία (οι κυρώσεις της ΕΕ θα απαγορεύσουν πλήρως το ρωσικό αέριο μόνο από το 2027) ή ως υγροποιημένο φυσικό αέριο από τις ΗΠΑ.
Αν και δεν αναμένονται σημαντικές διαταραχές στην προμήθεια φυσικού αερίου, η προμήθεια πετρελαίου ενδέχεται να διακοπεί ή να καταστεί σημαντικά ακριβότερη, δεδομένης της απότομης μείωσης των εξαγωγών από το Ιράκ, ανάλογα με το πόσο γρήγορα οι ελληνικές μονάδες διύλισης μπορούν να εξασφαλίσουν εναλλακτικούς προμηθευτές.
Οι ΑΠΕ έχουν καταστεί πιο σημαντική πηγή παραγωγής ενέργειας στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, αλλά κατά την άποψή μας δεν είναι πιθανό να εξαλείψουν πλήρως την έκθεση της χώρας στις εξελίξεις των ενεργειακών αγορών.
Διαρθρωτικές αδυναμίες
Οι διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να περιορίζουν τις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας. Διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις έχουν υλοποιήσει μεταρρυθμίσεις που έχουν μετασχηματίσει τη δυναμική της οικονομίας και των δημόσιων οικονομικών, θέτοντάς τα σε πολύ πιο βιώσιμη βάση.
Παρ’ όλα αυτά, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων της. Ενώ ο τραπεζικός τομέας και η αγορά εργασίας έχουν μεταρρυθμιστεί επιτυχώς, οι μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων είναι πιο περιορισμένες, όπως και η πρόοδος σε τομείς όπως οι αντιλήψεις περί διαφθοράς και το σύστημα απονομής δικαιοσύνης.
Πρόβλημα η γήρανση του πληθυσμού
Η συρρίκνωση και η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μακροπρόθεσμο πρόβλημα. Ο πληθυσμός έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 6% από το υψηλότερο σημείο του το 2011, ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης των γεννήσεων σε συνδυασμό με κύμα μετανάστευσης.
Η Ελλάδα είναι πλέον η τέταρτη γηραιότερη χώρα στην ΕΕ, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι έως το 2050 το ποσοστό των ατόμων άνω των 65 ετών θα είναι το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών.
