Την παραίτησή του ανακοίνωσε ο Andriy Yermak, ο πανίσχυρος επικεφαλής του γραφείου του Ουκρανού προέδρου Volodymyr Zelenskiy, αφότου ενεπλάκη σε έρευνα διαφθοράς.
Ο Andriy Yermak, ο οποίος ήταν ο βασικός διαπραγματευτής στις ειρηνευτικές συνομιλίες, υπέβαλε την παραίτησή του ενόψει της αναμενόμενης επίσκεψης αμερικανικής αντιπροσωπείας στο Κίεβο τις επόμενες ημέρες.
Αν και η έρευνα διαφθοράς βρίσκεται σε εξέλιξη καιρό τώρα, με την εμπλοκή και άλλων ανθρώπων από το περιβάλλον Ζελένσκι, ο εξαναγκασμός του Yermak σε παραίτηση, μετά από έρευνα στο σπίτι του λίγο μετά τη διαρροή της επικοινωνίας των αντιπροσώπων Τραμπ και Πούτιν, δημιουργεί εύλογους συνειρμούς.
Το σκηνικό που διαμορφώνεται, με δεδομένη την άσκηση διώξεων σε πολλά άτομα του στενού περιβάλλοντος του Volodymyr Zelenskiy, δίνει την αίσθηση ότι εξωγενείς παράγοντες επιχειρούν να εντείνουν την πίεση στον πρόεδρο της Ουκρανίας. Εφόσον οι εξελίξεις τοποθετηθούν στο τρέχον χοροχρονικό κάδρο, τότε η πίεση θα ήταν λογικό να υποκεινταί από παράγοντες που επιδιώκουν την άμεση επίτευξη συμφωνίας. Αφού οι Ευρωπαίοι δεν επιθυμούν συμβιβασμό που δίνει στη Ρωσία καίριες νίκες, ενώ ο Τραμπ έχει ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ της παραχώρησης εδαφών και ο ίδιος έχει υπογράψει συμφωνία για τα ορυκτά και τις σπάνιες γαίες, τότε είναι πιο πιθανό οι ΗΠΑ να υποκεινούν ή να καθοδηγούν μια τέτοια διαδικασία που θα αλλάξει τις επιρροές προς τον Volodymyr Zelenskiy.
Να σημειωθεί ότι πηγές αναφέρουν ότι στην πραγματικότητα ήταν ο Andriy Yermak αυτός που κινούσε τα νήματα και Zelenskiy είναι η φωνή προς τα έξω. Υπ’ αυτό το πρίσμα η αλλαγή αυτή -αναλόγως και ποιος θα αντικαταστήσει τον παραιτηθέντα Yermak- καλλιεργεί πιο πρόσφορο έδαφος για την επίτευξη συνεννόησης και την αποδοχή ενός οδικού χάρτη για συμφωνία.
Η αντίδραση Zelenskiy
«Θα υπάρξει μια επανεκκίνηση του Γραφείου του Προέδρου της Ουκρανίας», δήλωσε ο Zelenskiy σε βίντεο που αναρτήθηκε στο Telegram. «Είμαι ευγνώμων στον Andriy που πάντα εκπροσωπούσε τη θέση της Ουκρανίας στη διαπραγματευτική διαδικασία ακριβώς όπως έπρεπε. Ήταν πάντα μια πατριωτική στάση. Αλλά θέλω να μην υπάρχουν φήμες ή εικασίες».
Η απόφαση ακολούθησε έρευνα στο διαμέρισμα του Yermak από τους ερευνητές κατά της διαφθοράς νωρίς την Παρασκευή. Αν και οι αρχές δεν εξήγησαν την επιδρομή, αυτή ήρθε μετά από πληροφορίες για μια διευρυνόμενη έρευνα που αφορά αρκετούς υπουργούς και έναν από τους πρώην επιχειρηματικούς εταίρους του Zelenskiy. Ο Yermak δήλωσε ότι συνεργάζεται πλήρως με την έρευνα.
Η απομάκρυνση του πιο έμπιστου αλλά και αμφιλεγόμενου συνεργάτη του Zelenskiy έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ουκρανία, καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump ανανεώνει τις διπλωματικές του προσπάθειες για τον τερματισμό της ρωσικής πλήρους εισβολής. Η αμερικανική αντιπροσωπεία υπό τον Υπουργό Στρατού Dan Driscoll αναμένεται για νέες συνομιλίες, μετά το αρχικό σχέδιο που πρόσφερε δυσμενείς όρους για τη χειμαζόμενη χώρα.
Ο Zelenskiy δήλωσε ότι το Σάββατο θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με πιθανούς υποψήφιους για τη θέση του ανώτατου συμβούλου. Δεν έδωσε περαιτέρω λεπτομέρειες για την απόφαση.
Ο Yermak ήταν ο επικεφαλής διαπραγματευτής στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ στη Γενεύη το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, οι οποίες συνέβαλαν στην αναθεώρηση των προτάσεων ώστε να γίνουν πιο αποδεκτές από το Κίεβο και τους δυτικούς, κυρίως Ευρωπαίους, συμμάχους του. Η επιβλητική παρουσία του συμβούλου του Zelenskiy υπήρξε σταθερό στοιχείο στις προσπάθειες για τον τερματισμό της πλήρους εισβολής της Ρωσίας, η οποία έχει πλέον μπει στο τέταρτο έτος της.
Η εσωτερική σύγκροτυση στην Ουκρανία
Η παραίτησή του όμως αναδεικνύει και την αντιπαράθεση μεταξύ του στενού προεδρικού κύκλου και των υπηρεσιών κατά της διαφθοράς της χώρας, οι οποίες δημιουργήθηκαν κατόπιν απαίτησης των δυτικών υποστηρικτών του Κιέβου.
Παράλληλα, αυξάνεται η κόπωση μεταξύ των δωρητών της χώρας και ο κίνδυνος ελλείψεων σε όπλα και χρηματοδότηση, που είναι κρίσιμα για την αντίσταση έναντι της Ρωσίας. Όλα αυτά επιτείνονται από τις οπισθοχωρήσεις στο μέτωπο.
Ο Zelenskiy ανέλαβε την εξουσία το 2019 με την υπόσχεση να πατάξει τη βαθιά ριζωμένη διαφθορά που μαστίζει την Ουκρανία επί δεκαετίες, και η ηγεσία του σε καιρό πολέμου έχει πρόσφατα αμαυρωθεί από εντάσεις σχετικά με το πόσο σοβαρές είναι οι προσπάθειές του να το επιτύχει.
Η αποχώρηση του Yermak είναι το τελευταίο επεισόδιο μετά την αποτυχημένη προσπάθεια του προέδρου να αποκτήσει έλεγχο επί του Εθνικού Γραφείου Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και της Ειδικής Εισαγγελίας Καταπολέμησης της Διαφθοράς (SAPO), τον Ιούλιο. Η απόπειρα προκάλεσε καταδίκη από τους διεθνείς συμμάχους και πυροδότησε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην Ουκρανία από την έναρξη της ρωσικής πλήρους εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022.
Οι υπηρεσίες απάντησαν με έρευνα που στόχευε συμμάχους του Zelenskiy. Τα αποτελέσματα μιας έρευνας 15 μηνών αποκάλυψαν ότι ο πρώην επιχειρηματικός εταίρος του προέδρου φέρεται να ήταν στο επίκεντρο ενός εκτεταμένου σχεδίου υπεξαίρεσης χρημάτων από κρατική ενεργειακή εταιρία.
Μέρος των χρημάτων επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή προστατευτικών υποδομών για την ενεργειακή δικτύωση έναντι των ρωσικών αεροπορικών επιδρομών. Ο Timur Mindich, ο οποίος είχε συμβάλει στη λειτουργία της εταιρίας παραγωγής τηλεοπτικού περιεχομένου που εκτόξευσε τον Ουκρανό ηγέτη στη δημοσιότητα ως κωμικό πριν από την προεδρική του εκστρατεία, διέφυγε από τη χώρα πριν από μια απόπειρα σύλληψής του.
Η προσπάθεια καταπολέμησης της διαφθοράς οδήγησε στην αποπομπή δύο υπουργών και εμπλέκει τον πρώην Αναπληρωτή Πρωθυπουργό Oleksiy Chernyshov, ο οποίος αρνείται οποιαδήποτε παρανομία.
Η πίεση προς τον Zelenskiy να λάβει ταχύτερα μέτρα κατά της διαφθοράς αυξάνεται τόσο από τους δυτικούς χρηματοδότες του όσο και στο εσωτερικό.
Ο ίδιος αντιμετώπισε κύμα δημόσιας οργής —περιλαμβανομένης και από βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος— ύστερα από τα σκάνδαλα και την αποτυχημένη του προσπάθεια να αποδυναμώσει τις υπηρεσίες κατά της διαφθοράς. Ο Yermak δεν έχει δημοσίως κατηγορηθεί για εμπλοκή σε κάποια παρανομία. Αλλά η θέση του ενίσχυε την εντύπωση μεταξύ των Ουκρανών ότι συμμετείχε στον μηχανισμό λήψης αποφάσεων.
Ο Tusk μιλά για «θανατηφόρο συνδυασμό»
Ο Πολωνός Πρωθυπουργός Donald Tusk δήλωσε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή ότι «η πολιτική κρίση στο Κίεβο» είναι ένας «θανατηφόρος συνδυασμός», τη στιγμή που ο Ούγγρος ηγέτης Viktor Orban βρίσκεται στη Μόσχα για να συναντήσει τον Vladimir Putin. Ερωτήματα αυξάνονται επίσης γύρω από τον ρόλο του απεσταλμένου του Προέδρου των ΗΠΑ, Steve Witkoff, μετά τη δημοσίευση από το Bloomberg News αποσπασμάτων της τηλεφωνικής του συνομιλίας τον περασμένο μήνα με ανώτερο αξιωματούχο του Κρεμλίνου, ο οποίος τον συμβούλευε πώς να παρουσιάσει ένα ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία στον Trump.
