Την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026, στο Τόκιο θα γιορτάζουν το άνθισμα της δαμασκηνιάς ή μπορεί και να έχουν ήδη ξεκινήσει οι γιορτές ανθοφορίας και ερχομού της άνοιξης. Την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου έχουν και τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές για την ανάδειξη Κάτω Βουλής, που προκάλεσε η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι.
Τώρα γιατί μας ενδιαφέρει αυτό; Μπορεί τα δαμάσκηνα να μας ενδιέφεραν περισσότερο, θα πει κάποιος. Αλλά δεν είναι έτσι. Αν ενισχύσει τη δύναμή της η Σανάε Τακαΐτσι ή χάσει έδαφος σημαίνει πολλά για τις αγορές και τη Wall Street. Άρα σημαίνει πολλά και για το ΧΑ, γιατί ως γνωστόν τα χρήματα που ανεβάζουν το ΧΑ είναι… ελληνικά κι όχι αμερικανικά, σωστά;
Αφού απαντήσατε καταφατικά ας πούμε την ιστορία. Η Σανάε δεν θέλει αυξημένα επιτόκια κι έχει πολύ επεκτατικό δημοσιονομικό πρόγραμμα με αυξήσεις αμοιβών για να δημιουργήσει ανάπτυξη. Κι η ανάπτυξη έχει πάντα μία παρενέργεια που τη λένε πληθωρισμό ο οποίος είναι κάτι που εδώ και δεκαετίες αγνοείται στην Ιαπωνία.
Η Κεντρική Τράπεζα BoJ είναι συντηρητική και δεν θέλει πληθωρισμό, νομίζει ότι ανέβηκε. Επιπλέον το τεράστιο χρέος (το 88% σε ιαπωνικά χέρια)είναι κάπου στο 240% του ΑΕΠ, που δε στέργει να ανέβει λιγουλάκι εδώ και δεκαετίες επίσης. Η εκτύπωση χρημάτων και τα αρνητικά (μείον) επιτόκια δεν βοήθησαν παλαιότερα την Ιαπωνία, αλλά βοήθησαν το carry trade.
Οι Αμερικανοί, μεταξύ άλλων, δανείζονταν με αρνητικά επιτόκια, αγόραζαν αμερικανικά ομόλογα ή μετοχές της Wall Street και όταν έβγαζαν αρκετά χρήματα επέστρεφαν τα δάνεια. Ανέβαζαν έτσι επίπεδο τη ρευστότητα και τις τιμές των αμερικανικών μετοχών.
Οι Ιάπωνες πάλι, αφού δεν έπαιρναν επιτόκια και έχαναν λεφτά, αγόραζαν αμερικανικά ομόλογα. Οι γηραιοί όπως παντού, έβαζαν τα λεφτά κάτω από το στρώμα, αλλά δεν τα έβαζαν στην τράπεζα για να πάρουν πίσω λιγότερα. Έτσι οι Ιάπωνες θεσμικοί κυρίως και ιδιώτες, έγιναν οι μεγαλύτεροι δανειστές των ΗΠΑ ως αγοραστές ομολόγων, μέχρι που για κάποια χρόνια τους ξεπέρασε η Κίνα, αλλά αυτό άλλαξε πάλι όπως είναι γνωστό. Κατέχουν τώρα αμερικανικά ομόλογα αξίας 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, σε σύνολο κάπου 38 τρισεκατομμυρίων χρέους.
Αν η Ιαπωνία με τη Σανάε δεν αυξήσει ή μειώσει κιόλας τα επιτόκια και ρίξει χρήμα στην αγορά (αυξήσει τη νομισματική κυκλοφορία), το carry trade θα επανέλθει δριμύτερο και θα αυξήσει τη ρευστότητα στις αγορές. Η Wall Street θα παραμείνει βασικός προορισμός, αλλά όχι στα επίπεδα των προηγούμενων ετών. Αλλά το γεν μπορεί να χτυπηθεί και να απαιτηθεί παρέμβαση οπότε ίσως να πρέπει να πουληθούν ομόλογα για να ενισχυθεί.
Αν τα επιτόκια αυξηθούν και το δημοσιονομικό πρόγραμμα είναι λιγότερο επιθετικό, ο εύθραυστος πληθωρισμός και η πιο εύθραυστη ανάπτυξη μπορεί να σπάσουν. Το carry trade που ανέβαζε τις τιμές στις ΗΠΑ ίσως ατονήσει. Αν τα επιτόκια ανέβουν αρκετά στην Ιαπωνία, τότε μπορεί επίσης να επαναπατριστούν κεφάλαια. Γιατί να είναι ξενιτεμένα αν βλέπουν άνοδο επιτοκίων στη χώρα τους.
Δεν θα γίνουν όλα μαζί αυτά, αλλά θα είναι ένα μπέρδεμα που δείχνει την ιαπωνική παγίδα και τους κινδύνους. Συνεπώς η ψήφος είναι πολύ σημαντική για τις αγορές και τη Wall Street.
Πως λειτουργεί το σύστημα και τι φέρνουν οι εκλογές
Η Ιαπωνία είναι μία συνταγματική μοναρχία και ο Αυτοκράτορας Ναρουχίτο, έχει ξεκάθαρα τελετουργικό ρόλο, χωρίς πολιτικές εξουσίες.
Το Κοινοβούλιο είναι το ανώτατο όργανο κρατικής εξουσίας και αποτελείται από δύο σώματα, τα μέλη των οποίων εκλέγονται απευθείας από τον λαό:
- Βουλή των Αντιπροσώπων ή Κάτω Βουλή: Έχει 465 μέλη με 4ετή θητεία και υπερέχει σε σημαντικές αποφάσεις, όπως η εκλογή του Πρωθυπουργού και η έγκριση του προϋπολογισμού και είναι το διακύβευμα των εκλογών τώρα.
- Βουλή των Συμβούλων ή Άνω Βουλή: Έχει 248 μέλη με 6ετή θητεία (κάθε 3 χρόνια ανανεώνεται το ήμισυ των μελών).
Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από το Υπουργικό Συμβούλιο, με επικεφαλής τον/την πρωθυπουργό. Ο πρωθυπουργός προτείνεται από το Κοινοβούλιο και διορίζεται επίσημα από τον Αυτοκράτορα. Από τον Οκτώβριο του 2025, Πρωθυπουργός της χώρας είναι η Σανάε Τακαΐτσι, αλλά προκάλεσε εκλογές.
Η Άνω Βουλή, εξετάζει και ψηφίζει νομοσχέδια που έχουν ήδη εγκριθεί από την Κάτω Βουλή. Μπορεί να τα απορρίψει, να προτείνει τροποποιήσεις ή να καθυστερήσει τη διαδικασία, να υποβάλλει ερωτήσεις στους υπουργούς και να διεξάγει έρευνες για κυβερνητικά ζητήματα, ασκώντας κοινοβουλευτική εποπτεία.
Για οποιαδήποτε αλλαγή στο Σύνταγμα της Ιαπωνίας, απαιτείται η έγκριση των δύο τρίτων και των δύο σωμάτων πριν το ζήτημα τεθεί σε δημοψήφισμα.
Αλλά η Άνω Βουλή είναι ασθενέστερη από την Κάτω Βουλή. Σε περιπτώσεις διαφωνίας για τον πρωθυπουργό, τον προϋπολογισμό και τις Συνθήκες, η απόφαση της Κάτω Βουλής υπερισχύει αυτόματα μετά από ένα ορισμένο διάστημα, που για την εκλογή πρωθυπουργού είναι 10 μέρες, έως 30 ημέρες για την ψήφιση του προϋπολογισμού.
Για άλλους νόμους, η Κάτω Βουλή μπορεί να παρακάμψει την άρνηση της Άνω Βουλής με πλειοψηφία δύο τρίτων ή να ζητήσει τη σύγκληση κοινής επιτροπής και των δύο Σωμάτων για επίτευξη συμβιβαστικής λύσης.
Η υπεροχή της Κάτω Βουλής στον προϋπολογισμό είναι κρίσιμη για την κυβέρνηση της Σανάε Τακαΐτσι, καθώς θα της επιτρέψει να περάσει τι αυξήσεις μισθών που επαγγέλλεται. Η Σανάε είχε ήδη οριακή πλειοψηφία αλλά οι σύμμαχοί της την εγκατέλειψαν. Στην Άνω Βουλή είχε μειοψηφία.
Όσον αφορά τα επιτόκια και την Κεντρική Τράπεζα, μάλλον ο Τραμπ πρέπει να τη ζήλευε πολύ. Αν και η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ) είναι νομικά ανεξάρτητη από το 1998, η κυβέρνηση διαθέτει αρκετούς μοχλούς πίεσης για να επηρεάσει την πολιτική των επιτοκίων: Ο διορισμός διοικητή είναι πρωθυπουργικό δικαίωμα και τα μέλη του ΔΣ εγκρίνονται από το Κοινοβούλιο.
Το Σύνταγμα και ο νόμος περί BoJ επιβάλλουν τη διαρκή επικοινωνία μεταξύ κυβέρνησης και κεντρικής τράπεζας για τη διασφάλιση αρμονικής γραμμής.
Οι εκλογές γίνονται στις 8 του μήνα. Το 8 θεωρείται τυχερό στην Ιαπωνία, αλλά για διαφορετικούς λόγους από ότι στην Κίνα. Το σχήμα του ιαπωνικού συμβόλου (kanji) για το οκτώ, συμβολίζει την ευημερία και την ανάπτυξη που «ανοίγει» προς το μέλλον, ενώ από την αρχαιότητα, το οκτώ θεωρούνταν ιερό στον Σιντοϊσμό. Αλλά και στη Βουδιστική παράδοση, το 8 είναι σημαντικό.
