Η Ιαπωνία μπορεί να είναι πολύ μακριά, για να απασχολεί το ΧΑ; Αλλά είναι αρκετά κοντά με τις ΗΠΑ για να τρομοκρατεί τους επενδυτές της Wall Street και τους κατόχους ομολόγων ΗΠΑ. Και βλέπουμε το ευρώ να ανεβαίνει στο 1,20, βλέπουμε το χρυσό, το ασήμι και όλα τα προϊόντα να σκαρφαλώνουν.
Το πρώτο διάγραμμα που φιλοξενούμε είναι η μακροχρόνια πορεία 50 ετών της ισοτιμίας του γεν σε σχέση με το δολάριο, που μπορεί να τρομοκρατεί το επιτελείο Τραμπ και τη Fed και άνοιξε το δρόμο για νέα άνοδο του χρυσού, του αργύρου και του ευρώ στα 1,20 δολάρια.
Ας μην λησμονούμε ότι η Ιαπωνία είναι ο μεγαλύτερος κάτοχος αμερικανικού χρέους και παραμένει βιομηχανικός και τεχνολογικός γίγαντας, αν και όχι πλέον στην πρωτοπορία, που καθορίζει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Κατέχει ομόλογα αξίας πάνω από 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και όταν παρεμβαίνει για να στηρίξει το γεν, πουλάει αμερικανικά ομόλογα…
Αυτό που βλέπετε είναι η «ισχυροποίηση» του γεν μετά το 1975, με τα αποτελέσματα της καταστροφικής για την Ιαπωνία συμφωνίας του Plaza το 1985, το σκάσιμο της φούσκας και η επακόλουθη χειρότερη οικονομική ασθένεια: Αποπληθωρισμός.
Διότι από αυτό πάσχει επί χρόνια η Ιαπωνία και κινδυνεύει να κυλήσει ξανά αν δεν τολμήσει τώρα που έχει μία ιστορική ευκαιρία να έχει ανάπτυξη με την ώθηση από λίγο πληθωρισμό. Σαράντα χρόνια ισχυρού γεν έχουν βοηθήσει καθόλου την Ιαπωνία; Ζήτω το ισχυρό γεν;
Πρέπει να ξέρεις τι θέλεις και πρέπει να μην φοβάσαι, όταν σχεδόν κατά τύχη, έχεις ξεφύγει από το θάνατο. Η μακροχρόνια ενδυνάμωση του ιαπωνικού νομίσματος όταν 150 ή λιγότερα γεν αγόραζαν ένα δολάριο εδώ και πάνω από 35 χρόνια, γελά πικρά με τις κραυγές αυτών που βλέπουν ξαφνικά τώρα «αδυναμία» του γεν, από τα 146 γεν ανά δολάριο στα 160 το τελευταίο εξάμηνο.
Χρειάστηκε να επιστρατευτεί η Fed και ο φόβος σκληρής παρέμβασης για να σταματήσει το shorting του ιαπωνικού νομίσματος; Λες και το carry trade (στο οποίο ασκούνται επί δεκαετίες οι διεθνείς traders έχοντας κάνει σάκο του μποξ την ιαπωνική οικονομία), δεν είναι ο ορισμός του shorting. Δωρεάν δανεισμός και αγορές δολαριακών ή άλλων αξιών, μετοχές παράγωγα κλπ με χαρισμένο χρήμα, αυτό είναι το carry trade. Δεν βλέπουμε κανέναν από αυτούς τους τσάμπα μάγκες που τζογάρουν με χαρισμένο χρήμα επί δεκαετίες, να λέει τίποτα για το δωρεάν γεύμα… Τώρα θυμήθηκαν το «αδύναμο» γεν;
Το διακύβευμα
Η κυβέρνηση Τραμπ δεν θέλει σκληρό δολάριο. Η μείωση της ισοτιμίας του γεν δεν την εξυπηρετεί, θέλει να πουλάει αμερικανικά προϊόντα και να μειώσει τις εισαγωγές, όχι το αντίθετο. Ξαφνικά έχει βρει απέναντί του, μία κυρία η οποία πρεσβεύει σε κάποια πράγματα αυτά που λέει κι αυτός, αλλά έχει και κάποιες εντελώς διαφορετικές απόψεις.
Η πρωθυπουργός Σαναέ Τακαΐτσι διέλυσε την Κάτω Βουλή φέτος στις 23 Ιανουαρίου, προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές για τις 8 Φεβρουαρίου 2026. Επιδιώκει ισχυρή εντολή για τις δημοσιονομικές της πολιτικές, ενώ στο μεταξύ, η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BOJ) έκανε αύξηση-ορόσημο επιτοκίων την υψηλότερη των τελευταίων 30 ετών. Στο 0,75%. Αυτό τώρα είναι αυξημένο επιτόκιο για τα ιαπωνικά μεγέθη…
Η Σαναέ Τακαΐτσι, επιδιώκει «καλό πληθωρισμό» με ζήτηση και τους μισθούς και όχι από την αύξηση του κόστους εισαγωγών. Για να μετριάσει την πίεση από τις τιμές στους πολίτες, εφαρμόζει πακέτα στήριξης που περιλαμβάνουν επιδοτήσεις σε ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο.
Είναι επίσης γνωστή υποστηρικτής των χαμηλών επιτοκίων. Αν και αποδέχθηκε την αύξηση στο 0,75% τον Δεκέμβριο του 2025 για να στηρίξει το γεν, θέλει να αποφύγει περαιτέρω «υπερβολικές» αυξήσεις που θα μπορούσαν να πνίξουν την ανάπτυξη. Θέλει εναρμονισμένες τις οικονομικές πολιτικές και ασκεί έμμεσα πίεση στην Τράπεζα της Ιαπωνίας (BOJ).
Έχει θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα τις αυξήσεις μισθών που ξεπερνούν τον πληθωρισμό. Πιέζει τον επιχειρηματικό κόσμο για αυξήσεις άνω του 5% στις διαπραγματεύσεις του 2026 ενώ ήδη εφάρμοσε αυξήσεις σε κλάδους όπως η νοσηλεία και η φροντίδα ηλικιωμένων.
Θέλει τέλος αναστολή του ΦΠΑ 8% στα τρόφιμα για δύο χρόνια (και οι πολιτικοί της αντίπαλοι εδώ τα δίνουν όλα προτείνοντας κατάργηση), εξετάζει την αύξηση των αφορολόγητων ορίων εισοδήματος και φοροαπαλλαγές για δαπάνες φροντίδας παιδιών. Προηγείται στην πρόθεση ψήφου με ποσοστά 29% και άνω και ακόμα μεγαλύτερη προσωπική δημοφιλία.
Αλλά οι αγορές ξαφνικά «φοβούνται» το ιαπωνικό χρέος, λες και είναι δανειστές ενώ είναι δανειζόμενοι που θέλουν να διασφαλίσουν το δωρεάν τους γεύμα…
Υπάρχουν δύο στοιχεία για το χρέος που κάνουν την διαφορά:
Στο παρακάτω διάγραμμα του ΔΝΤ, βλέπουμε το ιαπωνικό χρέος που υπολογίζεται χονδρικά στο 230% του ΑΕΠ και θα υποχωρήσει πιθανόν φέτος στο 226% του ΑΕΠ.
Αλλά το χρέος σε ποσοστό περίπου 88% είναι σε ιαπωνικά χέρια. Η Κεντρική Τράπεζα κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο, πάνω από 53% του χρέους, προερχόμενο κατά κανόνα από τύπωμα χρήματος με «ισχυρό γεν». Εγχώριοι θεσμικοί, ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά ταμεία και τράπεζες κατέχουν περίπου το 33% – 37%.
Οι ξένοι επενδυτές, έχουν από 10% έως 14% το πολύ. Πενήντα χρόνια χρέος προς ΑΕΠ της Ιαπωνίας που διογκώθηκε λόγω ανύπαρκτης ανάπτυξης και εκτύπωσης ισχυρών γεν.
Το άλλο στοιχείο του ιαπωνικού χρέους που έχει ενδιαφέρον είναι αν το μετράς σε γεν ή σε δολάρια… Γιατί αν το μετράς σε δολάρια, πρέπει να λάβεις υπόψη σου ότι το ιαπωνικό ΑΕΠ σε δολαριακούς όρους είναι εδώ κι ένα χρόνο μικρότερο μετά τη διολίσθηση του γεν.
Γιατί;
Μα λόγω αποπληθωρισμού η οικονομική ανάπτυξη στη χώρα μένει στάσιμη. Ή στάσιμη την υπολογίζει ο μετρητής. Έτσι μία μικρή διολίσθηση τρώει όλη την πενιχρή άνοδο του ΑΕΠ. Το ιαπωνικό ΑΕΠ από το 1994 δηλαδή εδώ και 30 χρόνια σημείωσε ονομαστική αύξηση περίπου 12%. Η αύξηση αυτή σε δολαριακούς όρους «φαγώθηκε» μέσα σε ένα εξάμηνο με την υποχώρηση του γεν και το ΑΕΠ σε δολάρια τώρα είναι μικρότερο από του 1994.
Αυτός είναι ο περίφημος «ιαπωνικός πληθωρισμός», κάτι που μπορεί να υπήρχε μέχρι το 1990 αλλά η ύπαρξή του στη συνέχεια ουσιαστικά αγνοείται. Εδώ και τριάντα χρόνια έχουν την χειρότερη οικονομική ασθένεια, δηλαδή αποπληθωρισμό και δεν μπορούν να σηκώσουν κεφάλι…
Το Τούνελ
Στα «¨Ονειρα» του Ακίρα Κουροσάβα, ο Ιάπωνας αξιωματικός μετά τον πόλεμο, ακόμα με τα στρατιωτικά του ρούχα, περπατάει σε έναν έρημο δρόμο το σούρουπο, επιστρέφοντας σπίτι από τις μάχες. Ο αξιωματικός περπατάει μέσα από τη σκοτεινή σήραγγα ακολουθώντας το στρατιωτικό σκυλί που του γάβγισε από την άλλη άκρη του τούνελ. Βγαίνει στην άλλη πλευρά, αλλά τον ακολουθεί το φάντασμα ενός από τους στρατιώτες του, που είχε πεθάνει στα χέρια του. Ο νεκρός στρατιώτης, βλέπει το σπίτι των γονιών του μακρύτερα και αρνείται ότι είναι νεκρός. Τελικά αποδέχεται τη μοίρα του και επιστρέφει στο τούνελ.
Αλλά ξαφνικά όλη η διμοιρία ξεπροβάλει από το τούνελ πίσω από το διοικητή. Σταματούν και επιδεικνύουν τα όπλα, χαιρετούν τον αξιωματικό τους. Αυτός αγωνίζεται να τους πείσει ότι είναι νεκροί, έχουν όλοι σκοτωθεί και φταίει που τους έστειλε σε μια μάταιη μάχη. Δεν απαντούν αλλά δεν κινούνται, έχουν πολλές αμφιβολίες.
Τελικά ο αξιωματικός θα τους διατάξει: Μεταβολή. Τους δίνει το παράγγελμα να βαδίσουν πίσω, διατάζει τα φαντάσματα να επιστρέψουν στην άλλη μεριά του τούνελ. Τα φαντάσματα πρέπει να φύγουν ακόμα κι αν χρειάζεται να τα διατάξεις. Οι ζωντανοί με τους ζωντανούς…
