Πλήγμα στο success story της ελληνικής κυβέρνησης και στο πρόσωπο του Κυριάκου Πιερρακάκη, καταφέρνει με εκτενές αφιέρωμα η Deutsche Welle, το οποίο έρχεται σε μια συγκυρία στην οποία το Μαξίμου επιχειρεί να ανακτήσει έδαφος τόσο στο εσωτερικό μέτωπο όσο και διεθνώς.
Η Deutsche Welle σε αφιέρωμα με τίτλο “Η στρεβλή ελληνική ανάπτυξη;” αναδεικνύει με έξι άρθρα και μαρτυρίες αντιφάσεις ανάμεσα στο κυνήγι της ανάπτυξης και τις απειλές για το περιβάλλον, τις δομικές ανισορροπίες και στοιχεία που εγείρουν ερωτηματικά και ανησυχία για τη βιωσιμότητα του αναπτυξιακού μοντέλου.
Το εκτενές δημοσίευμα της DW όμως φέρει πολλαπλά μηνύματα για την ελληνική κυβέρνηση, πολλά εκ των οποίων δεν γίνονται αντιληπτά δια γυμνού οφθαλμού: Η χρονική συγκυρία έχει αυξημένη σημειολογική αξία, καθώς ακολουθεί την εκλογή του Έλληνα υπουργού Οικονομικών στην προεδρία του Eurogroup, βρίσκεται εν όψει της αναδιάρθρωσης της ΕΚΤ και της επιλογής διαδόχου για τη θέση της Κριστίν Λαγκάρντ και εν μέσω διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ και την Κίνα για μια σειρά από ζητήματα, καθώς και σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τα Ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό.
Υπ’ αυτό το πρίσμα είναι δύσκολο να εντοπίσει κανείς τα ζητήματα που ενδεχομένως να υποβόσκουν του αφιερώματος, χωρίς να έχει άμεση πρόσβαση στον φάκελο των διμερών σχέσεων, είναι όμως ξεκάθαρο ότι η χρονική στιγμή είναι προσεκτικά επιλεγμένη για να μεγιστοποιήσει τον αντίκτυπο.
Με δεδομένο μάλιστα ότι ο Κυριάκος Πιερρακάκης αποτελεί μείζονα εκκολαπτόμενη πολιτική εναλλακτική για την επόμενη μέσα της Νέας Δημοκρατίας, το δημοσίευμα έρχεται να καταστήσει σαφές ότι η έξωθεν καλή μαρτυρία δεν είναι ούτε κεκτημένη, ούτε δεδομένη και ότι η απόκτησή της συνεπάγεται αγώνα… διαρκείας.
Η δομή της κριτικής: Από την οικονομία στο περιβάλλον και το κράτος δικαίου
Το ερώτημα, «Η στρεβλή ελληνική ανάπτυξη;», που θέτει η DW εκφέρεται μέσα από μια συντονισμένη δημοσιογραφική παρέμβαση, με σαφή δομή, επαναλαμβανόμενα μοτίβα και ενιαία κατεύθυνση: την αποδόμηση του κυρίαρχου κυβερνητικού αφηγήματος περί βιώσιμης ανάπτυξης και μεταρρυθμιστικής επιτυχίας.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο περιεχόμενο των επιμέρους θεμάτων. Εστιάζει στη συνολική εικόνα που συντίθεται, στη συστηματική επιλογή παραδειγμάτων και στη θεματική στόχευση. Η ανάπτυξη, όπως παρουσιάζεται από τη DW, δεν είναι κοινωνικά διάχυτη, δεν είναι περιβαλλοντικά ισορροπημένη και δεν είναι θεσμικά θωρακισμένη. Αντιθέτως, εμφανίζεται ως άνιση, συγκρουσιακή και συχνά προϊόν αδιαφάνειας, πελατειακών σχέσεων ή ανοχής στην παραβατικότητα.
Η θεματική χαρτογράφηση των ρεπορτάζ της DW αποκαλύπτει μια συνειδητή επιλογή πολυεπίπεδης προσέγγισης. Στην οικονομία, φιλοξενούνται παρεμβάσεις που αμφισβητούν ευθέως το αφήγημα της ευημερίας. Δηλώσεις όπως εκείνες του Α. Κρητικού, σύμφωνα με τις οποίες «αυτή η ανάπτυξη δεν φέρνει ευημερία», λειτουργούν ως θεωρητικό πλαίσιο: ανάπτυξη χωρίς κοινωνική σύγκλιση, χωρίς ενίσχυση των εισοδημάτων και χωρίς βελτίωση της αποταμιευτικής βάσης.
Παράλληλα, η DW επανέρχεται συστηματικά σε περιοχές υψηλού τουριστικού ή επενδυτικού ενδιαφέροντος – Μύκονος, Πάπιγκο, παραδοσιακοί οικισμοί – όπου η ανάπτυξη παρουσιάζεται ως απειλή. Αυθαίρετα κτίσματα, πιέσεις, εκφοβισμοί, καταγγελίες κατοίκων, νομικά «παράθυρα» και κρατική αδυναμία συνθέτουν την εικόνα ενός κράτους που είτε δεν μπορεί είτε δεν θέλει να επιβάλει κανόνες.
Το περιβάλλον αναδεικνύεται σε κεντρικό πεδίο σύγκρουσης. Η ανάπτυξη, όπως παρουσιάζεται, συγκρούεται με τη φύση και την τοπική κοινωνία, ενώ το κράτος εμφανίζεται αδύναμο να εξισορροπήσει επενδύσεις και προστασία. Η αφήγηση ολοκληρώνεται με αιχμές για την ποιότητα της διακυβέρνησης, τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και τη σχέση κράτους–οικονομικών συμφερόντων.
Στόχος το διεθνές ακροατήριο
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τα θέματα αυτά δεν είναι μεμονωμένα. Όπως προκύπτει από την αποτύπωση της θεματολογίας του τελευταίου έτους, η DW επανέρχεται με συνέπεια στις ίδιες βασικές γραμμές: μαφίες, αυθαιρεσία, κοινωνικές ανισότητες, περιβαλλοντική υποβάθμιση, θεσμική αδυναμία. Η επανάληψη δεν είναι τυχαία. Στοχεύει στη σταδιακή εμπέδωση ενός συγκεκριμένου πλαισίου ερμηνείας της ελληνικής πραγματικότητας.
Με αυτόν τον τρόπο, η κριτική αποκτά σωρευτικό χαρακτήρα. Δεν αμφισβητείται απλώς μια πολιτική επιλογή, αλλά το ίδιο το μοντέλο ανάπτυξης που προωθείται από την κυβέρνηση της ΝΔ. Η Ελλάδα παρουσιάζεται ως χώρα όπου η ανάπτυξη «τρέχει» ταχύτερα από τους θεσμούς, αφήνοντας πίσω κοινωνία, περιβάλλον και κράτος Δικαίου.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η διεθνοποίηση αυτής της αφήγησης. Η DW απευθύνεται στο γερμανικό και ευρωπαϊκό ακροατήριο, σε πολιτικούς, αναλυτές και opinion makers.
