Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε ιστορική ομιλία στην Κνεσέτ τη Δευτέρα, λίγες ώρες αφότου η Χαμάς απελευθέρωσε τους τελευταίους 20 Ισραηλινούς ομήρους από τη Γάζα. Η στιγμή αυτή θεωρείται καθοριστική στη διαδικασία ειρήνευσης, ύστερα από δύο χρόνια πολέμου που ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε ιστορική ομιλία στην Κνεσέτ τη Δευτέρα, λίγες ώρες αφότου η Χαμάς απελευθέρωσε τους τελευταίους 20 Ισραηλινούς ομήρους από τη Γάζα. Η στιγμή σηματοδοτεί πιθανό σημείο καμπής στον διετή πόλεμο που ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και άφησε πίσω του δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και μια κατεστραμμένη περιοχή.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε την ημέρα ως «την ιστορική αυγή μιας νέας Μέσης Ανατολής», τονίζοντας ότι η συμφωνία αντιπροσωπεύει «όχι μόνο το τέλος ενός πολέμου, αλλά την αρχή μιας εποχής πίστης και συνεργασίας». Η ομιλία του, που διακόπηκε στιγμιαία από αποδοκιμασίες, εκφωνήθηκε ενώ ηγέτες απ’ όλο τον κόσμο προετοιμάζονται για τη Διάσκεψη Ειρήνης στο Σαρμ ελ-Σέιχ, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ και της Αιγύπτου.
Η απελευθέρωση και η συμφωνία
Η απελευθέρωση των ομήρων, σε αντάλλαγμα για 2.000 Παλαιστίνιους κρατούμενους και την επιστροφή των σορών 28 Ισραηλινών, αποτελεί το πρώτο στάδιο του σχεδίου που προωθεί ο Αμερικανός πρόεδρος. Οι 20 επιζώντες και οι σοροί των υπολοίπων επεστράφησαν στο Ισραήλ υπό τον συντονισμό του Ερυθρού Σταυρού, ενώ οι κρατούμενοι επέστρεψαν στη Ραμάλα και τη Χαν Γιούνις μέσα σε κλίμα πανηγυρισμών.
Το υπουργείο Υγείας της Γάζας ανέφερε ότι ο πόλεμος έχει στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 67.000 Παλαιστίνιους, με χιλιάδες ακόμη αγνοούμενους. Παρά την εκεχειρία, η ανθρωπιστική κρίση παραμένει οξεία, με εκτεταμένες καταστροφές, ελλείψεις τροφίμων και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε τις δύο πλευρές «να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους και να τερματίσουν τον εφιάλτη στη Γάζα».
Το όραμα του Τραμπ και οι αβεβαιότητες
Μιλώντας σε ένα ενθουσιώδες, αλλά διχασμένο ακροατήριο, ο Τραμπ παρουσίασε την εκεχειρία ως θρίαμβο της διπλωματίας έναντι της βίας. Ευχαρίστησε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και «τους ηγέτες του αραβικού και μουσουλμανικού κόσμου» που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι «η ειρήνη επιτυγχάνεται μέσω της ισχύος, όχι της αδυναμίας».
Το σχέδιο του Τραμπ προβλέπει σταδιακή εξομάλυνση των σχέσεων Ισραήλ–Αραβικών χωρών, με αντάλλαγμα οικονομική βοήθεια και εγγυήσεις ασφαλείας. Ο Νετανιάχου το χαρακτήρισε «ιστορική ευκαιρία διεύρυνσης της ειρήνης» και ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προτείνει τον Αμερικανό πρόεδρο για το Βραβείο του Ισραήλ.
Ωστόσο, η συμφωνία παραμένει εύθραυστη. Η πολιτική ηγεσία της Χαμάς στο Κατάρ φαίνεται διατεθειμένη να τηρήσει την εκεχειρία, αλλά οι στρατιωτικοί διοικητές στη Γάζα εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί. Η απουσία ενότητας στο εσωτερικό της οργάνωσης μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.
Διπλωματικές κινήσεις και επόμενα βήματα
Η εκεχειρία θα δοκιμαστεί στη Διάσκεψη του Σαρμ ελ-Σέιχ, όπου αναμένεται να καθοριστούν οι όροι για τη δύναμη σταθεροποίησης στη Γάζα και το χρονοδιάγραμμα ανοικοδόμησης. Στη διάσκεψη συμμετέχουν οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Παλαιστινιακής Αρχής, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ η Σαουδική Αραβία θα εκπροσωπηθεί από τον υπουργό Εξωτερικών, πρίγκιπα Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν.
Η πορεία της ειρηνευτικής διαδικασίας παραμένει αβέβαιη. Το Ισραήλ απαιτεί πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς, ενώ οι Παλαιστίνιοι ζητούν σταδιακή αποχώρηση του ισραηλινού στρατού και εγγυήσεις ασφάλειας για τον άμαχο πληθυσμό.
Μια «αυγή» γεμάτη αβεβαιότητες
Η παρέμβαση του Τραμπ έχει αποφέρει απτά αποτελέσματα -τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την επιστροφή των ομήρων- αλλά η πορεία προς μια διαρκή ειρήνη είναι γεμάτη προκλήσεις. Ο διετής πόλεμος στη Γάζα αναδιαμόρφωσε την περιφερειακή ισορροπία, αποκάλυψε τα όρια της στρατιωτικής ισχύος και δοκίμασε τα περιθώρια της διπλωματίας.
Καθώς ο Τραμπ ετοιμάζεται να ταξιδέψει στο Σαρμ ελ-Σέιχ, η επιτυχία ή η αποτυχία της συμφωνίας θα κριθεί σύντομα – όχι στα χειροκροτήματα της Κνεσέτ, αλλά στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων, στα ερείπια της Γάζας και στη βούληση των αντιπάλων να συνυπάρξουν.
