Το υπουργείο μεταφορών με καθυστέρηση πολλών ωρών εξέδωσε ανακοίνωση ότι πλέον εξυπηρετούνται σταδιακά 35 πτήσεις στον ελληνικό εναέριο χώρο, δείχνοντας στην κατεύθυνση της υλοποίησης λύσεων υπέρβασης του προβλήματος στα συστήματα επικοινωνιών της ΥΠΑ, αλλά χωρίς να αναφέρεται στο είδος του προβλήματος και στην προοπτική πλήρους αποκαστάστασης του φόρτου και αποζημίωσης των επιβατών.
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια χαοτική κατάσταση στην εκπνοή της εορταστικής περιόδου των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, καθώς το πρόβλημα στα συστήματα επικοινωνιών της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας προκάλεσε έμφραγμα στις αερομεταφορές, κλείνοντας πρακτικά τον ελληνικό εναέριο χώρο!
Το υπουργείο Μεταφορών μετά από πολύωρη σιγή εξέδωσε ανακοίνωση αναφέροντας ότι το πρόβλημα έιναι πρωτοφανές και ότι πλέον έχει ξεκινήσει η εξυπηρέτηση 35 πτήσεων, δηματοδοτώντας τη σταδιακή επαναφορά του FIR Αθηνών σε λειτουργία.
Οι πρώτες αναχωρήσεις πραγματοποιήθηκαν, αλλά το πλήρες πρόγραμμα πτήσεων παραμένει ανέφικτο για την ώρα, καθώς οι περιορισμοί χωρητικότητας στον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας εξακολουθούν να ισχύουν. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια την επιχειρησιακή ευαλωτότητα ενός κρίσιμου εθνικού και ευρωπαϊκού κόμβου αερομεταφορών.
Το περιστατικό δεν αποτελεί μεμονωμένο τεχνικό συμβάν. Αντίθετα, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ζήτημα υποεπένδυσης και καθυστερημένου εκσυγχρονισμού των συστημάτων εναέριας κυκλοφορίας, τα οποία λειτουργούν εδώ και χρόνια στα όρια των δυνατοτήτων τους. Η Ελλάδα έχει ήδη βρεθεί στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μη έγκαιρη αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών αεροναυτιλίας, με την υπόθεση να έχει οδηγηθεί σε παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το σημερινό συμβάν λειτουργεί, υπό αυτό το πρίσμα, ως εμπειρική επιβεβαίωση των ευρωπαϊκών αιτιάσεων περί συστημικών αδυναμιών.
Παράλληλα, το χρονικό σημείο στο οποίο εκδηλώθηκε το πρόβλημα μεγιστοποιεί τον αντίκτυπό του. Κυριακή, ημέρα αιχμής για τις επιστροφές των εκδρομέων των εορτών, με αυξημένη επιβατική κίνηση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, το μπλακ άουτ στις ραδιοσυχνότητες και οι περιορισμοί στις αναχωρήσεις και αφίξεις δημιούργησαν ένα ντόμινο καθυστερήσεων που επηρεάζει όχι μόνο τη σημερινή ημέρα, αλλά και την ομαλότητα του προγράμματος πτήσεων των επόμενων κύκλων.
Η ανακοίνωση του υπουργείου Μεταφορών
Στην ανακοίνωσή του το υπουργείο Μεταφορών δεν δίνει στοιχεία για το πρόβλημα και τον οδικό χάρτη μεταβατικής και πλήρους επίλυσής του. Το υπουργείο κράτησε για 8 ώρες σιγήν ιχθύος αφήνοντας τους επιβάτες στο σκοτάδι
Η διαχείριση της αποκατάστασης των συχνοτήτων που εξυπηρετούν τις ανάγκες του FIR Αθηνών συνεχίζεται σε συντονισμό με τους αρμόδιους εξωτερικούς φορείς, ενώ επιχειρησιακά η Υπηρεσία συντονίζεται με το EUROCONTROL. Με γνώμονα πάντα την ασφάλεια των πτήσεων, αυτή τη στιγμή εξυπηρετούνται μέχρι 35 αναχωρήσεις και αφίξεις από τα ελληνικά αεροδρόμια και μερικώς η διερχόμενη κυκλοφορία σε τρεις τομείς. Το τεχνικό θέμα, το μέγεθος του οποίου αντιμετωπίζεται για πρώτη φορά, συνεχίζει να είναι υπό διερεύνηση και θα υπάρξουν νεότερες ανακοινώσεις. Έχει εκδοθεί επικαιροποιημένη αγγελία ΝΟΤΑΜ.
Σταδιακή αποκατάσταση με περιορισμούς και επιχειρησιακή πίεση
Σύμφωνα με την ενημέρωση του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας προχωρά σε σταδιακή απελευθέρωση πτήσεων, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας. Η επιλογή αυτή, αν και απολύτως επιβεβλημένη από πλευράς ασφάλειας, συνεπάγεται παρατεταμένη αποσυμφόρηση, με τις καθυστερήσεις να συσσωρεύονται. Η επιχειρησιακή εικόνα περιλαμβάνει επιστροφές αεροσκαφών σε θέσεις στάθμευσης, εκτροπές αφίξεων προς εναλλακτικά αεροδρόμια και ακυρώσεις πτήσεων, ενώ δεκάδες δρομολόγια εκτελέστηκαν με σημαντική χρονική απόκλιση από το αρχικό τους πρόγραμμα.
Η προσωρινή λύση που εφαρμόστηκε, με αναχωρήσεις ανά λίγα λεπτά προς συγκεκριμένους τομείς του ορίζοντα, χωρίς διαφοροποίηση ανά τύπο αεροσκάφους, αποσκοπεί στη σταδιακή εκτόνωση της πίεσης. Ωστόσο, δεν αναιρεί το γεγονός ότι το σύστημα λειτουργεί σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης, με περιορισμένη ανθεκτικότητα σε περαιτέρω επιβαρύνσεις.
Παρωχημένα συστήματα και ευρωπαϊκή διάσταση του προβλήματος
Οι ενδείξεις ότι τα αίτια συνδέονται με παλαιά και ανεπαρκώς αναβαθμισμένα συστήματα ενισχύονται τόσο από τις τοποθετήσεις των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας όσο και από τη φύση της βλάβης, που αφορούσε κρίσιμες ραδιοσυχνότητες. Η εμπλοκή εξωτερικών φορέων, του τεχνικού αναδόχου και της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών, καταδεικνύει ότι η πλήρης διάγνωση και αποκατάσταση απαιτεί συντονισμό και χρόνο.
Σε επίπεδο πολιτικής και κανονιστικής ευθύνης, το επεισόδιο αυτό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο πιέσεων για την εναρμόνιση των υποδομών αεροναυτιλίας με τα πρότυπα του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού. Η παραπομπή της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν αποτελεί τυπική διαδικασία, αλλά σαφή ένδειξη ότι οι καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό έχουν πλέον μετατραπεί σε θεσμικό και οικονομικό κίνδυνο.
Τουρισμός, αεροπορικές και χρηματοοικονομικός αντίκτυπος
Ο άμεσος αντίκτυπος στον τουρισμό είναι εμφανής. Καθυστερήσεις, ακυρώσεις και αβεβαιότητα πλήττουν την εμπειρία των επιβατών σε μια περίοδο υψηλής κινητικότητας, ενισχύοντας τον κίνδυνο αρνητικής διεθνούς εικόνας για τη χώρα ως προορισμό. Για έναν τουρισμό που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αεροπορική συνδεσιμότητα και στη χρονική ακρίβεια, τέτοια περιστατικά λειτουργούν αποτρεπτικά, ιδιαίτερα για αγορές υψηλής αξίας.
Σε εταιρικό επίπεδο, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο λειτουργικό κόστος. Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών ενδέχεται να καταγράψει απώλειες εσόδων από τέλη και εμπορικές δραστηριότητες, εφόσον οι καθυστερήσεις και οι ακυρώσεις παραταθούν. Αντίστοιχα, αεροπορικές όπως η Aegean και η Sky Express αντιμετωπίζουν αυξημένα κόστη επαναπρογραμματισμού, καυσίμων, πληρωμάτων και αποζημιώσεων επιβατών, με δυνητική επίδραση στα βραχυπρόθεσμα οικονομικά τους αποτελέσματα.
Τέτοια προβλήματα υπονομεύουν την προσπάθεια ανάδειξης του Ελ. Βενιζέλος σε διεθνές hud καθώς αποδεικνύεται πως οι υποδομές δεν παρέχουν την απαιτούμε αξιοπιστία και δεν υπάρχουν οι απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας που θα επιτρέψουν σε ξένους παίχτες να δημιουργήσουν λειτουργική βάση στην Αθήνα.
