Το κόκκινο τηλέφωνο μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου ενεργοποίσαν Τραμπ και Σι, καθώς οι εντάσεις της Κίνας με την Ιαπωνία γύρω από την Ταϊβάν κλίμακώνεται, με τις ΗΠΑ να υποβαθμίζουν πολυεπίπεδα τη στήριξη που παρέχουν στη χώρα του ανατέλοντος ηλίου.
Ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχαν τηλεφωνική συνομιλία τη Δευτέρα, με στόχο την επαναβεβαίωση των διμερών σχέσεων και τη συζήτηση των ζητημάτων της Ταϊβάν και της Ουκρανίας.
Η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε μετά από μια σειρά ταχέως μεταβαλλόμενων γεωπολιτικών εξελίξεων τις τελευταίες εβδομάδες. Η Κίνα έχει εισέλθει σε κλιμακούμενη αντιπαράθεση με την Ιαπωνία λόγω των δηλώσεων της Πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι για την Ταϊβάν, ενώ οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν μια ειρηνευτική πρόταση 28 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2022.
Ο Σι διευκρίνισε την επίσημη θέση του Πεκίνου στο ζήτημα της Ταϊβάν, υπογραμμίζοντας ότι η επανένωση της Ταϊβάν αποτελεί βασικό τμήμα των διεθνών σχέσεων που διαμορφώθηκαν τα τελευταία 80 χρόνια. «Ο Πρόεδρος Σι παρουσίασε την αρχών θέση της Κίνας στο ζήτημα της Ταϊβάν» και «τόνισε ότι η επιστροφή της Ταϊβάν στην Κίνα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης», ανέφερε η πρεσβεία, αναφερόμενη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στο μταξύ οι ΗΠΑ απέσυραν από την Ιαπωνία πυραυλικό σύστημα που είχε εμβέλεια μέχρι το Πεκίνο, καταδεικνύοντας την υπαναχώρηση από το ενιαίο μέτωπο, καθώς ο Τραμπ επιχειρεί να χρησιμοποιήσει την ένταση για να εκκινήσει νέο γύρο διαπραγματεύσεων με τη νεοελεγείσα πρωθυπουργό της Ιαπωνίας.
Η συνομιλία Τραμπ – Σι
«Οι δύο πρόεδροι συζήτησαν επίσης την κρίση στην Ουκρανία», πρόσθεσε. «Ο Πρόεδρος Σι τόνισε ότι η Κίνα στηρίζει όλες τις προσπάθειες που συμβάλλουν στην ειρήνη και εξέφρασε την ελπίδα ότι οι διάφορες πλευρές θα περιορίσουν τις διαφορές τους, θα καταλήξουν το συντομότερο σε μια δίκαιη, διαρκή και δεσμευτική ειρηνευτική συμφωνία και θα επιλύσουν την κρίση στη ρίζα της».
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ επιβεβαίωσε ότι η κλήση πραγματοποιήθηκε, χωρίς όμως να παράσχει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της ή για το ποια πλευρά την ξεκίνησε.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της κινεζικής πρεσβείας, «ο Πρόεδρος Τραμπ σημείωσε ότι ο Πρόεδρος Σι είναι ένας μεγάλος ηγέτης» και ότι «οι ΗΠΑ κατανοούν πόσο σημαντικό είναι το ζήτημα της Ταϊβάν για την Κίνα».
Οι δύο πρόεδροι συναντήθηκαν στη Νότια Κορέα στα τέλη Οκτωβρίου, στην πρώτη τους δια ζώσης συνάντηση από το 2019, κατά την οποία οι δύο χώρες συμφώνησαν σε ετήσια εκεχειρία δασμών και σε πάγωμα των εξαγωγικών ελέγχων.
Η κινεζική κυβέρνηση δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο Σι και ο Τραμπ κατέληξαν σε «πολλές σημαντικές κοινές κατανοήσεις» στο Μπουσάν και ότι οι διμερείς σχέσεις από τότε έχουν «γενικά» κινηθεί σε σταθερή και θετική κατεύθυνση.
«Επαναπροσδιορίσαμε την πορεία του γιγαντιαίου πλοίου των σινοαμερικανικών σχέσεων και δώσαμε περισσότερη ώθηση για να συνεχίσει να πλέει σταθερά προς τα εμπρός, στέλνοντας έτσι ένα θετικό μήνυμα στον κόσμο», υπογράμμισε η πρεσβεία.
Κόκκινες γραμμές
Η Ταϊβάν παραμένει η πιο σοβαρή «κόκκινη γραμμή» του Πεκίνου και το ζήτημα επανήλθε έντονα στην επικαιρότητα μετά τις πρόσφατες δηλώσεις της νεοεκλεγείσας Πρωθυπουργού της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι, η οποία είπε ότι μια σύγκρουση στα στενά της Ταϊβάν μπορεί να αποτελέσει «απειλή επιβίωσης» για την Ιαπωνία, η οποία θα δικαιολογούσε στρατιωτική ανάπτυξη.
Το Πεκίνο αντέδρασε άμεσα, εκφράζοντας τη βαθιά δυσαρέσκειά του μέσω διπλωματικών διαύλων και εκδίδοντας προειδοποιήσεις για ταξίδια στην Ιαπωνία, καθώς και απαγόρευση εισαγωγών θαλασσινών και προβολής ταινιών από τη γειτονική χώρα.
Το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν ως τμήμα της Κίνας που πρέπει να επανενωθεί, ακόμη και δια της βίας εάν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του αυτόνομα διοικούμενου νησιού με τη βία και δεσμεύεται να το προμηθεύει με όπλα.
Σε καλό επίπεδο οι σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας
Ο Σι χαιρέτισε επίσης τις «γενικά σταθερές» σχέσεις Κίνας–ΗΠΑ μετά τη σύνοδο στη Νότια Κορέα.
«Οι δύο πλευρές πρέπει να διατηρήσουν αυτή τη δυναμική, να προσκολληθούν στη σωστή κατεύθυνση και να τηρήσουν στάση ισότητας, σεβασμού και αμοιβαίου οφέλους, επεκτείνοντας τη λίστα των τομέων συνεργασίας και μειώνοντας τη λίστα των ζητημάτων», φέρεται να είπε ο Σι.
«Πρέπει να επιδιώξουμε περισσότερη θετική πρόοδο και να ανοίξουμε νέο χώρο για συνεργασία στις σινοαμερικανικές σχέσεις».
Η αυξανόμενη ένταση έχει προκαλέσει σεισμικές δονήσεις στη Βορειοανατολική Ασία. Το Τόκιο έχει επαναλάβει ότι παραμένει ανοικτό σε συνομιλίες, ακόμη και όταν το Πεκίνο αντιμετωπίζει αυτές τις προσπάθειες με ψυχρότητα.
Η αντιπαράθεση έχει επηρεάσει και τις σχέσεις των δύο χωρών με τη Νότια Κορέα, καθώς το Πεκίνο έδειξε τη δυσαρέσκειά του αναβάλλοντας τριμερή συνάντηση μεταξύ των υπουργών πολιτισμού τους. Σύμφωνα με το Kyodo News, απέρριψε επίσης πρόταση της Ιαπωνίας για σύνοδο κορυφής των τριών χωρών τον Ιανουάριο.
Η θέση του Τραμπ απέναντι στην Ταϊβάν είναι κάπως λιγότερο σαφής από εκείνη προηγούμενων Αμερικανών προέδρων, συμπεριλαμβανομένου του άμεσου προκατόχου του Τζο Μπάιντεν, ο οποίος είχε δηλώσει ρητά ότι η Ουάσιγκτον θα υπερασπιζόταν την Ταϊβάν από επίθεση του Πεκίνου. Οι δηλώσεις Μπάιντεν αποτελούσαν απόκλιση από την μακροχρόνια πολιτική «στρατηγικής ασάφειας» των ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία η Ουάσιγκτον δεν δεσμευόταν εκ των προτέρων.
Η συναλλακτική φύση του Τραμπ και οι πιέσεις που έχει ασκήσει στους συμμάχους των ΗΠΑ να πληρώνουν περισσότερα για την άμυνά τους έχουν δημιουργήσει ερωτήματα γύρω από τη στάση του και φόβους ότι θα μπορούσε να λάβει μέτρα που θα αποδυνάμωναν ή ακόμη και να «πουλούσε» την Ταϊβάν με αντάλλαγμα μια μεγάλη εμπορική συμφωνία.
Η κινεζική πρεσβεία δήλωσε τη Δευτέρα ότι το Πεκίνο επιδιώκει περαιτέρω βελτίωση των σχέσεων Κίνας–ΗΠΑ.
«Το όραμα της Κίνας και των ΗΠΑ να βοηθήσουν η μία την άλλη να επιτύχουν και να ευημερήσουν μαζί αποτελεί απτή προοπτική εντός εμβέλειας», ανέφερε. «Οι δύο πλευρές πρέπει να διατηρήσουν τη δυναμική αυτή» και «να επεκτείνουν τη λίστα συνεργασίας και να μειώσουν τη λίστα των προβλημάτων, ώστε να επιτευχθεί περισσότερη θετική πρόοδος».
Επιρροή στον Τραμπ
Καλά πληροφορημένες πηγές αναφέρουν ότι το Πεκίνο μπορεί να διερευνά τις προθέσεις του Τραμπ, ίσως για να αξιολογήσει καλύτερα την πολιτική του για την Ταϊβάν, με την ελπίδα ότι θα ασκήσει πιέσεις στην Τακαΐτσι ώστε να υποχωρήσει και πιθανώς να αποδυναμώσει τη συμμαχία ΗΠΑ–Ιαπωνίας.
«Υποψιάζομαι ότι πρόκειται κυρίως για διερεύνηση των θέσεων του Τραμπ σχετικά με το ζήτημα Ιαπωνίας–Ταϊβάν», δήλωσε ο Τζέρεμι Τσαν, ανώτερος αναλυτής της Eurasia Group, προσθέτοντας ότι η συνάντηση Σι–Τραμπ στο Μπουσάν ήταν επικεντρωμένη στα οικονομικά, χωρίς ενδείξεις ότι συζητήθηκαν ζητήματα ασφαλείας.
Ωστόσο, το Πεκίνο βαδίζει σε λεπτή γραμμή. Παρότι ασκεί πίεση στο Τόκιο και, σε μικρότερο βαθμό, στην Ουάσιγκτον στο μέτωπο της ασφάλειας, δεν επιθυμεί να εκτροχιάσει την εύθραυστη σινοαμερικανική εκεχειρία που επιτεύχθηκε για τις σπάνιες γαίες, τους δασμούς και άλλα ευαίσθητα ζητήματα στα τέλη Οκτωβρίου.
«Η Κίνα έχει συμφέρον να απομονώσει την Ιαπωνία όσο το δυνατόν περισσότερο σε αυτό το ζήτημα, και το να διατηρήσει τον Τραμπ στο περιθώριο είναι προφανώς κρίσιμο για αυτή την προσπάθεια», δήλωσε ο Τσαν. «Η σιωπή από τον Τραμπ και τους κορυφαίους αξιωματούχους εθνικής ασφάλειάς του είναι αξιοσημείωτη».
«Η Ιαπωνία πρέπει να αισθάνεται κάπως ανήσυχη», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι ο Τραμπ και η Τακαΐτσι έχουν μιλήσει μετά την πρόσφατη όξυνση για την Ταϊβάν. «Η Κίνα πιθανότατα επιδιώκει να καθησυχάσει τον Τραμπ, ώστε εκείνος να παραμείνει στο περιθώριο ενός ζητήματος για το οποίο, ειλικρινά, δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα».
