Η Γαλλία έχει πρόβλημα και σε αυτή τη φάση η κοινωνική ευαλωτότητα και η πολιτική αστάθεια μπορεί να καταστήσουν τη χώρα έρμαιο άλλων παιχτών σε ένα εντελώς ρευστό και ταχέως μεταβαλλόμενο διεθνές γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον.
Μπορεί η υποβάθμιση από τη Fitch σε Α+ απο ΑΑ- να μην αποτελεί μείζον πλήγμα για τη χώρα από μόνο του, αλλά σε συνδυασμό με την παρατεινόμενη πολιτική αστάθεια, την κοινωνική αναταραχή και εν μέσω διεθνούς αναδιάταξης ισορροπιών, τέτοιες ευαλωτότητες είναι κρίσιμες και μπορεί να εργαλειοποιηθούν από ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες για να επηρεάσουν την έκβαση διεργασιών.
Η Γαλλία βρίσκεται σε φάση πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας που αντικατοπτρίζεται πλέον απευθείας στις αγορές. Η Fitch υποβάθμισε τη χώρα σε A+ από AA-, μια κίνηση που δεν αποτελεί απλώς καμπανάκι κινδύνου αλλά πραγματικό κανονιοβολισμό για την κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν. Οι λόγοι που επικαλείται ο οίκος είναι σαφείς: διαδοχικές κυβερνητικές κρίσεις, αδυναμία σταθεροποίησης των δημοσίων οικονομικών, αυξανόμενο χρέος και περιορισμένη πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις.
Η απόδοση του 10ετούς γαλλικού ομολόγου ανέβηκε στο 3,5%, αντανακλώντας την αυξανόμενη αβεβαιότητα. Οι επενδυτές βλέπουν ότι η χώρα βρίσκεται σε θεσμικό αδιέξοδο, όπου η πολιτική αστάθεια έχει καταστεί παράγοντας κινδύνου ισάξιος με τα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Η πολιτική ρίζα της κρίσης: Μακρόν και το αδιέξοδο του κοινοβουλίου
Η παρούσα κρίση έχει τις ρίζες της στην απόφαση του Μακρόν να διαλύσει την Εθνοσυνέλευση σχεδόν έναν χρόνο πριν. Η κίνηση οδήγησε, όπως αναμενόταν, σε εκλογική ήττα και σε ένα κατακερματισμένο κοινοβούλιο χωρίς πλειοψηφία. Το αποτέλεσμα ήταν η διαρκής δυσλειτουργία της κυβέρνησης, με τρεις καταρρεύσεις σε διάστημα δώδεκα μηνών.
Αυτό το θεσμικό κενό ενισχύει την ανησυχία των αγορών, που βλέπουν ότι η Γαλλία δυσκολεύεται όχι μόνο να εφαρμόσει δημοσιονομικά μέτρα αλλά και να διατηρήσει στοιχειώδη πολιτική σταθερότητα.
Από τον Μπαϊρού στον Λεκορνύ: Δύο διαφορετικά αφηγήματα
Ο Φρανσουά Μπαϊρού έπεσε ύστερα από μόλις εννέα μήνες στην πρωθυπουργία, προσπαθώντας να περάσει ένα πρόγραμμα λιτότητας με περικοπές ύψους 44 δισ. ευρώ. Το τελεσίγραφό του —«εγώ ή το χάος»— αποδείχθηκε αδιέξοδο: δεν έπεισε τις αγορές, εξόργισε την κοινωνία και επέτρεψε στην αντιπολίτευση να τον ανατρέψει μέσω ψήφου δυσπιστίας.
Ο διάδοχός του, Σεπαστιέν Λεκορνύ, 39 ετών, στενός συνεργάτης του Μακρόν και επί τριετία υπουργός Άμυνας, παρουσιάζεται ως «ρήξη με το παρελθόν». Υπόσχεται «πιο δημιουργικούς τρόπους συνεργασίας» με την αντιπολίτευση, αλλά ήδη βρίσκεται αντιμέτωπος με πρόταση δυσπιστίας από την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI). Η αποστολή του είναι να καταρτίσει έναν αξιόπιστο προϋπολογισμό για το 2026 χωρίς να υποστεί την ίδια μοίρα με τον Μπαϊρού.
Κοινωνική αναταραχή: Το φάντασμα των «Κίτρινων Γιλέκων»
Η ανάληψη της εξουσίας από τον Λεκορνύ συνέπεσε με μαζικές διαδηλώσεις σε Παρίσι, Λυών, Ναντ και Μασσαλία. Ένα αποκεντρωμένο κίνημα χωρίς σαφή ηγεσία κάλεσε τους πολίτες να «μπλοκάρουν τα πάντα». Το αποτέλεσμα: οδοφράγματα, αποκλεισμοί σχολείων και δρόμων, συγκρούσεις με την αστυνομία και εκατοντάδες συλλήψεις. Οι εικόνες θυμίζουν το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» του 2018.
Διαδηλωτές κατήγγειλαν τον διορισμό ενός ακόμη στενού συνεργάτη του Μακρόν ως «χαστούκι». «Η εργατική τάξη υποφέρει περισσότερο», δήλωσε μια 25χρονη φοιτήτρια στην Τουλούζη. Η απογοήτευση για την πολιτική στασιμότητα συνδυάζεται με κοινωνική δυσαρέσκεια, δημιουργώντας εκρηκτικό μίγμα.
Οι τρεις προκλήσεις Λεκορνύ
Ο νέος πρωθυπουργός έχει να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τρεις αλληλένδετες προκλήσεις:
- Αγορές: να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της χώρας και να πείσει ότι μπορεί να εξυγιάνει τα δημόσια οικονομικά χωρίς καταστροφική λιτότητα.
- Κοινοβούλιο: να οικοδομήσει συμμαχίες σε ένα περιβάλλον όπου καμία πλευρά δεν διαθέτει πλειοψηφία.
- Κοινωνία: να κατευνάσει την οργή και να δώσει την αίσθηση πραγματικής αλλαγής, πέρα από την εικόνα της «συνέχειας του Μακρόν».
Η διεθνής διάσταση: Το πρόβλημα της Γαλλίας είναι και… ευρωπαϊκό
Παρότι η υποβάθμιση και η πολιτική αστάθεια ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενες, μπορούν να αξιοποιηθούν και να μεγεθυνθούν από διεθνείς παράγοντες. Σε μια ΕΕ κατακερματισμένη και εύθραυστη, η κρίση στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης μπορεί να αλλάξει αποφάσεις και ισορροπίες δυνάμεων.
Η Γαλλία βρίσκεται ταυτόχρονα σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα — τόσο στο πλαίσιο της ΕΕ όσο και αυτόνομα. Μια εικόνα πολιτικής δυσλειτουργίας και κοινωνικής αναταραχής περιορίζει το διεθνές αποτύπωμά της και δίνει έδαφος σε τρίτους να επηρεάσουν την κατεύθυνση της Ευρώπης. Η αδυναμία του Παρισιού να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας μπορεί να ανατρέψει ισορροπίες που έως τώρα θεωρούνταν δεδομένες.
