Η έκβαση του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας δεν θα καθοριστεί από το ποιος κρατά έδαφος, αλλά από το ποιος πέτυχε τον στρατηγικό του στόχο. Και, όπως φαίνεται, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει ήδη χάσει.
Ο βασικός του στόχος ήταν η δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας μεταξύ της Ρωσίας και της Πολωνίας – το ανατολικότερο άκρο του ΝΑΤΟ – και η ανάκτηση της χαμένης μεγάλης ισχύος που κατείχε η Σοβιετική Ένωση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όμως η αποτυχία να καταβάλει την Ουκρανία σημαίνει την κατάρρευση αυτών των φιλοδοξιών.
Η φθορά της ρωσικής ισχύος
Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία έχασε τον έλεγχο της Ανατολικής Ευρώπης, του Καυκάσου, της Κεντρικής Ασίας και της Ανατολικής Γερμανίας. Παρά τις φυσικές της πλουτοπαραγωγικές πηγές και τον μορφωμένο πληθυσμό, η ρωσική οικονομία ποτέ δεν απογειώθηκε, ούτε υπό τους τσάρους, ούτε επί κομμουνισμού, ούτε υπό τον Πούτιν.
Οι ολιγάρχες, οι οποίοι κατέλαβαν τον έλεγχο της οικονομίας τη δεκαετία του ’90, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην άνοδο του Πούτιν. Όμως ο ίδιος παρέμεινε προσηλωμένος στη ρωσική παράδοση: η ασφάλεια προηγείται της οικονομίας. Για τον Πούτιν, η ανάκαμψη απαιτούσε την ανάκτηση της “νεκρής ζώνης” στα δυτικά.
Η Ουκρανική Αντίσταση και η Δυτική Υποστήριξη
Ο Πούτιν υποτίμησε σοβαρά την Ουκρανική αντίσταση και τη βούληση των ΗΠΑ και της Ευρώπης να στηρίξουν το Κίεβο. Η αποτυχία κατάληψης της χώρας σε λίγες μέρες, όπως αρχικά υπολόγιζε, μετέτρεψε τον πόλεμο σε οικονομική καταστροφή: τράπεζες χρειάζονται διασώσεις, οι ολιγάρχες έχασαν πρόσβαση σε επενδύσεις και αγορές, και η οικονομία επιστρέφει σε ύφεση.
Η τελευταία ελπίδα του Κρεμλίνου είναι μια εκστρατεία τρόμου με drones κατά του Κιέβου, που θυμίζει τον αποτυχημένο βομβαρδισμό της Βρετανίας από τους Ναζί. Όμως η ιστορία δείχνει ότι η αεροπορική ισχύς μόνη της δεν κερδίζει πολέμους.
Ο Τραμπ και το τελεσίγραφο των 50 ημερών
Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φέρεται να έδωσε τελεσίγραφο: αν ο πόλεμος δεν τελειώσει σε 50 ημέρες, θα επιβληθούν βαριές κυρώσεις όχι μόνο στη Ρωσία, αλλά και σε όποιες χώρες συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικά προϊόντα. Αν ο Πούτιν ποντάρει στο ότι ο Τραμπ μπλοφάρει, ίσως διαπράττει το τελευταίο του στρατηγικό σφάλμα.
Για τον Τραμπ, που αντιμετωπίζει ήδη μειωμένη δημοτικότητα και εσωτερική διάσπαση, μια τέτοια υποχώρηση θα τον εμφανίσει ως αδύναμο. Δεν έχει την πολυτέλεια να εμφανίζεται ότι τον ξεγέλασε ο Πούτιν, ειδικά όταν έχει ήδη αποκαταστήσει σχέσεις με το ΝΑΤΟ και η Γερμανία έχει στείλει τεθωρακισμένα στη Λιθουανία.
Μπορεί να επιβιώσει πολιτικά ο Πούτιν;
Όσο κι αν εμφανίζεται ως απόλυτος ηγέτης, ο Πούτιν δεν είναι άτρωτος. Αν η οικονομία καταρρεύσει και οι κυρώσεις ενταθούν, το εσωτερικό ρήγμα στο Κρεμλίνο μπορεί να μεγαλώσει. Οι άνθρωποι γύρω του – πολιτικοί και οικονομικοί εταίροι – δεν είναι έτοιμοι να θυσιαστούν μαζί του.
Ο πόλεμος αυτός δεν είναι πλέον για έδαφος. Είναι μια μάχη επιβίωσης του Πούτιν ως ηγέτη, απέναντι σε έναν κόσμο που δεν είναι διατεθειμένος να του δώσει άλλη ευκαιρία. Αν ο Τραμπ τηρήσει την απειλή του, το τέλος του πολέμου ίσως δεν αργήσει – όχι γιατί θα υπάρξει συμφωνία, αλλά γιατί ο Πούτιν ίσως να μην είναι πια στη θέση να την υπογράψει.
