Ο πρόσφατος κύκλος στρατιωτικής και γεωπολιτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, με αιχμή τις επιθέσεις των Χούθι κατά ελληνόκτητων πλοίων φαίνεται ότι αποτυπώνει τις επιπτώσεις της μετατόπισης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην περιοχή. Η απώλεια του ρόλου του ουδέτερου διαμεσολαβητή και παραδοσιακού διαύλου του αραβικού κόσμου καθιστά την Ελλάδα ευθέως εκτεθειμένη, με άμεσες συνέπειες στο πεδίο επιχειρησιακά, διπλωματικά και οικονομικά.
Οι επιθέσεις στα ελληνόκτητα πλοία Magic Seas και Eternity C, το δεύτερο με φονικό πλήγμα που κόστισε ανθρώπινες ζωές, αποτελούν στοχευμένες ενέργειες υψηλής έντασης που δεν μπορούν να εκληφθούν ως συγκυριακές. Το γεγονός ότι επλήγησαν διαδοχικά δύο πλοία ελληνικών συμφερόντων —των εφοπλιστών Νίκου Σάββα και Μιχάλη Μποδούρογλου— καταδεικνύει μια συστηματική απόπειρα επιβολής κόστους σε ελληνικά συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Τα χτυπήματα αυτά δεν είναι μόνο πράξεις ναυτικής τρομοκρατίας, αλλά πυκνά φορτισμένες γεωπολιτικές πράξεις αντιποίνων με προφανείς αποδέκτες την Αθήνα και -δευτερευόντως- τη Λευκωσία. Η υιοθέτηση από την Ελλάδα των Ισραηλινών θέσεων, εκλαμβάνεται από την Τεχεράνη ως εχθρική και ενεργοποιεί μη συμμετρικές απαντήσεις μέσω πληρεξουσίων σχηματισμών, όπως οι Χούθι.
Αυτή η συντελούμενη μεταβολή του γεωπολιτικού status της Ελλάδας, αλλάζει τις παραμέτρους κινδύνου για ελληνικούς παρόχους υπηρεσιών, ναυτιλιακές εταιρίες, πληρώματα και ασφαλιστικές. Το risk of doing business με ελληνικούς φορείς βαίνει αυξανόμενο διεθνώς, καθώς οι Έλληνες καθίστανται αντιληπτοί ως μέρος ενός στρατοπέδου και όχι ως ουδέτεροι εταίροι — εξέλιξη που οδηγεί σε αποκλεισμούς, αυξημένα ασφάλιστρα και αυστηρότερους όρους συμβάσεων.
Η επιλογή του Ιράν να μην προχωρήσει σε μονομερή κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αλλά να επιβάλλει de facto αποκλεισμούς μέσω πράξεων προβολής ισχύος, αφήνει περιορισμένα περιθώρια για κλασικές διπλωματικές πιέσεις. Οι ναυτικές επιθέσεις σε ελληνικά συμφέροντα αποτελούν έμμεσες αλλά σαφείς στρατηγικές κινήσεις ελέγχου της διεθνούς ναυσιπλοΐας και πίεσης στην ελληνική κυβέρνηση, με στόχο να αποτραπεί περαιτέρω ανάμειξή της στην ευρύτερη υποστήριξη της αμερικανοϊσραηλινής στρατηγικής.
Η Αθήνα καλείται πλέον να σταθμίσει όχι μόνο τη στρατηγική της στην περιοχή, αλλά και το κόστος που μετακυλίεται στις ελληνικές επιχειρήσεις και επενδυτές. Το Ιράν φαίνεται να ποντάρει ότι οι Έλληνες εφοπλιστές, δεχόμενοι επανειλημμένα πλήγματα και βλέποντας τα λειτουργικά και ασφάλιστρα να εκτοξεύονται, θα πιέσουν την κυβέρνηση για αλλαγή πολιτικής.
Η κατάσταση δεν αφορά μόνο την ασφάλεια στη θάλασσα — αφορά τη στρατηγική τοποθέτηση της Ελλάδας στο διεθνές στερέωμα και τις οικονομικές συνέπειες για κάθε φορέα που φέρει ελληνική σημαία ή συμφέροντα. Το ελληνικό brand στον παγκόσμιο ναυτιλιακό και επενδυτικό χάρτη φέρει πλέον αυξημένο ρίσκο, και αυτό είναι άμεσο αποτέλεσμα μιας επανατοποθέτησης χωρίς τα αναγκαία γεωπολιτικά αντισταθμίσματα.
Οι εξελίξεις με το Eternity C
Το πλοίο Eternity C, ιδιοκτησίας του Έλληνα εφοπλιστή Νίκου Σάββα και με σημαία Λιβερίας, δέχθηκε επίθεση από τους Χούθι στη θάλασσα της Ερυθράς, περίπου 50 ναυτικά μίλια δυτικά της Χοντάιντα της Υεμένης. Η επίθεση ξεκίνησε στις 7 Ιουλίου 2025 και διήρκεσε δύο ημέρες, με χρήση θαλάσσιων drones, ρουκετών και ταχύπλοων σκαφών με ένοπλους. Το πλοίο βυθίστηκε το πρωί της 9ης Ιουλίου, μετά από επανειλημμένες επιθέσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες -που δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθούν- οι Χούθι εκτός από τη βύθιση του πλοίου φέρονται να έχουν απαγάγει μέλη του πληρώματος, ενώ άλλα θεωρείται ότι έχουν πνιγεί. Ο Έλληνας φρουρός του Eternity C εντοπίστηκε 48 ώρες μετά την επίθεση και το ναυάγιο από ομάδα διάσωσης ιδιωτικής εταιρίας.
- Στο πλοίο επέβαιναν 22 μέλη πληρώματος (21 Φιλιππινέζοι, 1 Ρώσος) και 3 ένοπλοι φρουροί (ανάμεσά τους ένας Έλληνας).
- Τουλάχιστον 4 ναυτικοί σκοτώθηκαν κατά την επίθεση, ενώ 10 διασώθηκαν (8 Φιλιππινέζοι, 1 Ινδός, 1 Έλληνας φρουρός).
- Οι Χούθι φέρονται να έχουν απαγάγει 6 μέλη του πληρώματος, ενώ άλλοι 5 αγνοούνται και θεωρείται πιθανό να έχουν πνιγεί.
- Ο Έλληνας φρουρός βρέθηκε ζωντανός μετά από 48 ώρες στη θάλασσα, χάρη σε επιχείρηση ιδιωτικής εταιρείας διάσωσης
Στους δέκα ανέρχονται έως τώρα οι διασωθέντες από τη βύθιση του πλοίου Eternity C που δέχθηκε επίθεση από τους Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Σώος εντοπίστηκε και περισυνελέγη από τη θάλασσα και ο Έλληνας ένοπλος φρουρός του πλοίου από άνδρες της ιδιωτικής βρετανικής εταιρείας ναυτικής ασφάλειας AMBREY.
Η επιχειρησιακή πρακτική
Η πρόσφατη επίθεση στο πλοίο Eternity C φέρει όλα τα χαρακτηριστικά της κλιμακούμενης επιθετικότητας των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. Το συμβάν σηματοδοτεί μια από τις πλέον βίαιες και πολυσύνθετες επιχειρήσεις των σιιτών ανταρτών της Υεμένης, καθώς χρησιμοποιήθηκε ευρύ φάσμα μέσων:
- Drone-σκάφη (USVs) με εκρηκτικά για την πρόκληση εκτεταμένων ζημιών,
- ρουκέτες εδάφους-θαλάσσης για στοχευμένα πλήγματα από απόσταση,
- ταχύπλοα σκάφη με ενόπλους, τα οποία φέρονται να προσπάθησαν να προσεγγίσουν το πλοίο για εκφοβισμό ή/και απαγωγή του πληρώματος.
Συγκλονιστικά είναι τα στοιχεία που συνοδεύουν την επίθεση: οι Χούθι έδωσαν στη δημοσιότητα βίντεο με τις εκρήξεις επί του πλοίου, αλλά και ηχητικά αποσπάσματα με εντολές εκκένωσης προς το πλήρωμα, επιδιώκοντας την ψυχολογική εξουδετέρωση και την προβολή ισχύος μέσω πολυμεσικού πολέμου.
Η επιχείρηση διάσωσης διήρκεσε περισσότερο από 48 ώρες, με ενεργοποίηση ιδιωτικών διασωστικών μηχανισμών, συντονισμό με τις ελληνικές αρχές, αλλά και υποστήριξη από την ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή Aspides, που έχει αναπτυχθεί στην περιοχή για την προστασία της ναυσιπλοΐας.
Γεωπολιτικές και γεωοικονομικές επιπτώσεις
Η στοχοποίηση του Eternity C εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αποσταθεροποίησης των θαλάσσιων εμπορικών διαύλων στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι Χούθι, λειτουργώντας ως εργαλείο προβολής ισχύος του Ιράν, επιδιώκουν να πιέσουν το Ισραήλ και τους συμμάχους του, χωρίς να εμπλακούν άμεσα σε κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ώστε να αποφύγουν άμεση στρατιωτική απάντηση από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Η επιλογή στόχων δεν είναι τυχαία. Ενδεικτικά, περίπου το 30% των επιθέσεων των Χούθι από την έναρξη της εκστρατείας τους στο θαλάσσιο μέτωπο αφορά πλοία ελληνικών συμφερόντων, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στην Αθήνα και επισημαίνει τον στρατηγικό ρόλο της ελληνικής ναυτιλίας στον διεθνή θαλάσσιο χάρτη.
Οι επιθέσεις έχουν ήδη προκαλέσει:
- μείωση της κυκλοφορίας στη Διώρυγα του Σουέζ,
- αύξηση των ναυτιλιακών και ασφαλιστικών εξόδων,
- και διαταραχές στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, με σοβαρές επιπτώσεις σε τιμές και προμήθειες προϊόντων σε διεθνές επίπεδο.
Οι Έλληνες εφοπλιστές στο στόχαστρο…
Στις 27 Μαΐου 2022, οι Ιρανικές αρχές κατέλαβαν δύο ελληνόκτητα τάνκερ, τα Prudent Warrior και Delta Poseidon, στον Περσικό Κόλπο, των εφοπλιστών Πολέμη και Διαμαντίδη. Η ενέργεια αυτή ήταν αντίποινα για την κατάσχεση ιρανικού πετρελαιοφόρου από την Ελλάδα και τη μεταβίβαση του φορτίου στις ΗΠΑ.
Τα πληρώματα των πλοίων κρατήθηκαν για περίπου δύο μήνες, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα είχε ικανοποιήσει τα περισσότερα αιτήματα του Ιράν. Η απελευθέρωση των πλοίων και των ναυτικών ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2022, μετά από έντονες διπλωματικές πιέσεις και διαπραγματεύσεις.
Η ελληνική κυβέρνηση χαρακτήρισε τις ενέργειες του Ιράν ως «πειρατεία», ενώ το περιστατικό προκάλεσε διεθνή ανησυχία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι οι κινήσεις του Ιράν ήταν σε αντίποινα για την κατάσχεση ιρανικού πετρελαίοφόρου, τότε, υπό τις διαταγές των ΗΠΑ και χωρίς τα απαραίτητα δικαστικά έγγραφα, Εν τέλει το ιρανικό τάκερ αφέθηκε και το πετρέλαιο που είχε αρχικά αποστραγγιστεί αποδόθηκε εκ νέου.
Στις 6 Ιουλίου 2025, μετά από τρία χρόνια νηνεμίας, οι Χούθι επιτέθηκαν και βύθισαν χωρίς απώλειες το πλοίο Magic Seas του εφοπλιστή Μιχάλη Μποδούρογλου. Πρόκειται για την πρώτη κίνηση κλιμάκωσης, ενώ ακολούθησε το πλήγμα στο Eternity C, που αποδείχθηκε τραγικά πιο βίαιο.
Συμμετοχή της Ελλάδας στην Επιχείρηση ASPIDES
Η Ελλάδα έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στην ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή ASPIDES (EUNAVFOR ASPIDES), που ξεκίνησε το 2024 με στόχο την προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο, μετά τις επιθέσεις των Χούθι.
Η επιχείρηση διοικείται από το στρατηγείο στη Λάρισα, υπό ελληνική διοίκηση, ενώ ελληνικά πολεμικά πλοία όπως η φρεγάτα «Ύδρα» και «Σπέτσαι» συμμετέχουν ενεργά σε συνοδείες και αποστολές προστασίας.
Η Ελλάδα, ως ναυτιλιακή δύναμη, επιδιώκει να διασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την ασφάλεια των πληρωμάτων της, ενώ η συμμετοχή της στην ASPIDES θεωρείται στρατηγικής σημασίας τόσο για την ίδια όσο και για την ΕΕ.
Συλλήψεις για κατασκοπεία υπέρ του Ιράν
Τον Ιούνιο 2025, συνελήφθησαν δύο άτομα αζερικής καταγωγής, ύποπτα για κατασκοπεία υπέρ του Ιράν, σε Κύπρο και Κρήτη.
Στην Κύπρο, συνελήφθη 40χρονος που φέρεται να φωτογράφιζε στρατιωτικές εγκαταστάσεις (βρετανική βάση Ακρωτηρίου) με εξοπλισμό υψηλής ανάλυσης. Τα στοιχεία τον συνδέουν με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν (IRGC).
Στην Κρήτη, συνελήφθη 26χρονος με πολωνικό διαβατήριο, ο οποίος παρακολουθούσε και φωτογράφιζε τη ναυτική βάση της Σούδας. Εντοπίστηκαν περίπου 5.000 φωτογραφίες και βίντεο, ενώ οι αρχές εκτιμούν ότι ανήκει στο ίδιο δίκτυο με τον συλληφθέντα στην Κύπρο.
Οι συλλήψεις έγιναν μετά από συνεργασία των ελληνικών και κυπριακών αρχών με ξένες υπηρεσίες πληροφοριών, πιθανότατα τη Μοσάντ. Τα δίκτυα αυτά θεωρούνται μέρος ευρύτερης ιρανικής δραστηριότητας κατασκοπείας και δολιοφθοράς στην Ανατολική Μεσόγειο. Ειδικά μετά τη σύλληψη στην Κύπρο ο πρωθυπυοργός του Ισραήλ έκανε δηλώσεις ευχαριστώντας τις κυπριακές αρχές, η κίνηση αυτή δεν έμεινε απαρατήρητη από την Τεχεράνη.
Επίσης, να σημειωθεί ότι σε Ελλάδα και Κύπρο έχουν μετεγκατασταθεί αεροσκάφη Ισραηλινών αεροπορικών εταιριών και ενδεχομένως και της πολεμικής αεροπορίας του Ισραήλ, γεγονός που αποτελεί επίσης πηγή εντάσεων.
