Κίνδυνο κατάρρευσης της εύθραυστης οικονομίας της Λιβύης και απειλή η χώρα να κυλίσει εκ νέου σε εμφύλια σύρραξη βλέπουν τώρα παράγοντες επί τόπου και think tanks που παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις στη χώρα, καθώς Τρίπολη και Βεγγάλη ερίζουν για τη διαχείριση των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου.
Η σύγκρουση της κυβέρνησης της Τρίπολης με τη διοίκηση της Βεγγάζης για τον έλεγχο των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου, όπως καταγράφεται από την προσπάθεια καρατόμησης του επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας και της διακοπής της παραγωγής στα κοιτάσματα, αποτελεί την τελευταία και ιδιαίτερα σοβαρή κλιμάκωση της πολιτικής σύγκρουσης για τον έλεγχο της Λιβύης.
Η παραγωγή πετρελαίου της Λιβύης μειώθηκε καθώς οι αρχές στην ανατολική περιοχή του μέλους του ΟΠΕΚ επιβλήθηκε διακοπή λειτουργίας, κλιμακώνοντας μια κρίση που, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, ενδέχεται να οδηγήσει σε κατάρρευση της οικονομίας.
Η παραγωγή στο πεδίο Ελ-Φιλ στη νοτιοδυτική Λιβύη έχει σταματήσει, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα, ενώ τοπικοί φορείς δείχνουν ότι θα σταματήσουν σταδιακά την άντληση σε εθνικό επίπεδο.
Η απόφαση για πάγωμα όλης της παραγωγής και των εξαγωγών, που ανακοινώθηκε τη Δευτέρα από τις ανατολικές αρχές της Λιβύης, ήρθε ως απάντηση στην απόφαση της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης στη δυτική Λιβύη να αντικαταστήσει τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Σαντίκ Αλ-Καμπίρ.
Η χώρα έχει διχαστεί σε ανταγωνιστικές ανατολικές και δυτικές κυβερνήσεις εδώ και μια δεκαετία, και η διαχείριση της νομισματικής αρχής δίνει έλεγχο σε δισεκατομμύρια δολάρια από έσοδα. Η Λιβύη — που βρίσκεται πάνω από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου της Αφρικής — είχε πετύχει παραγωγική ικανότητα περίπου 1,2 εκατ. βαρελιών ανά ημέρα για το μεγαλύτερο μέρος του περασμένου έτους.
Η Λιβύη πλήττεται από αναταραχές από την ανατροπή του μακροχρόνιου δικτάτορα Μουαμάρ Αλ Καντάφι το 2011, και οι ενεργειακοί πόροι της έχουν αποτελέσει πεδίο μάχης για τις φατρίες που ανταγωνίζονται για πολιτικό πλεονέκτημα, προκαλώντας συχνές διακοπές. Οι μάχες που ξεκίνησαν περίπου το 2014 υποτίθεται ότι θα τελείωναν με την εκεχειρία που υποστηρίχθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη το 2020. Ωστόσο, οι εκλογές που είχαν υποσχεθεί δεν πραγματοποιήθηκαν και η Λιβύη διασπάστηκε ξανά.
Μάχη για την Κεντρική Τράπεζα
Ο Αλ-Καμπίρ, που ηγείται της κεντρικής τράπεζας από το 2011 και υποστηρίζεται από την ανατολή στη μακροχρόνια προσωπική του διαμάχη με τον πρωθυπουργό της Τρίπολης, Αμπντούλ Χαμίντ Ντεϊμπά, έχει αντισταθεί στην απόφαση της αποπομπής του. Παρόλα αυτά, μια κυβερνητική αντιπροσωπεία μπήκε στα κεντρικά γραφεία του ρυθμιστικού φορέα στην πρωτεύουσα τη Δευτέρα για να διορίσει νέα ηγεσία.
Οι επικριτές του Αλ-Καμπίρ λένε ότι διαχειρίστηκε με λανθασμένο τρόπο τα έσοδα από το πετρέλαιο. Οι ανατολικοί Λίβυοι ισχυρίζονται ότι έχουν παραμεληθεί ιστορικά κατά τη διάρκεια των δεκαετιών ανεξαρτησίας της χώρας, στερώντας τους ένα δίκαιο μερίδιο από τον πλούτο που προέρχεται από την εθνική παραγωγή πετρελαίου, η οποία κυρίως επικεντρώνεται στην περιοχή τους.
Διακοπή παραγωγής πετρελαίου
Η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης δήλωσε ότι θα διακόψει την παραγωγή και τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, καθώς η μάχη με τον αντίπαλό της στην Τρίπολη για τον έλεγχο της κεντρικής τράπεζας και του πλούτου της χώρας από το πετρέλαιο απειλεί με έναν νέο γύρο συγκρούσεων. Ο επικεφαλής του ΟΗΕ στη Λιβύη προειδοποίησε κατά των «μονομερών ενεργειών» που «θα έχουν υψηλό κόστος για τον λιβυκό λαό» και διακινδυνεύουν να «προκαλέσουν την οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάρρευση της χώρας». Ανέφερε ότι συγκαλεί έκτακτη συνάντηση με όλα τα μέρη για την επίλυση της κρίσης, ενώ προτρέπει την άμεση επανέναρξη της παραγωγής πετρελαίου.
Παρότι η κυβέρνηση στη δυτική Λιβύη έχει παγκόσμια αναγνώριση, ο ανατολικός αντίπαλός της έχει την υποστήριξη του Χαλίφα Χαφτάρ, του ηγέτη του αυτοαποκαλούμενου Λιβυκού Εθνικού Στρατού, που είναι η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της χώρας και ελέγχει μεγάλες περιοχές στην ανατολή και το νότο.
Παρέμβαση Χαφτάρ
Ο Χαφτάρ, στα πρώτα δημόσια σχόλιά του από την κορύφωση της κρίσης, αργά τη Δευτέρα, περιέγραψε τις κινήσεις για την αντικατάσταση του διοικητή της κεντρικής τράπεζας ως «παράνομες ενέργειες που έλαβαν πολιτικά κόμματα που στερούνται νομιμότητας».
Σε μια προσπάθεια εκτόνωσης της κρίσης, οι αρχές στην Τρίπολη την Τρίτη κάλεσαν την ανατολή να επανενταχθεί σε μια συμφωνία με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ και να εργαστούν για τη διεξαγωγή των εκλογών που έχουν καθυστερήσει για πολύ, έως τις 17 Φεβρουαρίου.
