Νέα δυναμική στις σχέσεις της Ιταλίας και της Ευρώπης με την Κίνα αναμένεται να δώσει η επίσκεψη που πραγματοποιεί σήμερα στην Κίνα η Τζόρτζι Μελόνι, καθώς επιχειρεί να θέσει τις βάσεις για μια σχέση που δεν ακολουθεί κατά πόδας το -πολλές φορές επικίνδυνο- ταγκό Ουάσιγκτον Πεκίνου.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι επισκέπτεται την Κίνα για πρώτη φορά μετά την απόφασή της να υπαναχωρήσει από το Belt and Road Initiative. Η επίσκεψη χρονικά προηγείται των αμερικανικών εκλογών, στις οποίες όλα δείχνουν ότι θα επικρατήσει ο Ντόναλντ Τραμπ και καθώς η Ευρώπη αναζητά τον δικό της διεθνή βηματισμό υπό το πρίσμα του δόγματος της στρατηγικής αυτονομίας.
Με την επίσκεψή της στην Κίνα η Μελόνι επιδιώκει να ενισχύσει το ειδικό βάρος της ίδιας και της χώρας της, καθώς όπως φάνηκε στις πρόσφατες διαβουλεύσεις για την επιλογή ηγεσίας στην Κομισιόν η επιρροή της ήταν εξαιρετικά περιορισμένη.
Η Ιταλία ήταν η μοναδική χώρα του G7 που συμμετείχε στο Belt and Road Initiative, ενισχύοντας τη δυναμική του, ωστόσο η Μελόνι, υπό την πίεση του Μπάιντεν ανακοίνωσε την απόσυρση της Ιταλίας, καταδεικνύοντας ότι είναι πιο κοντά στην Ουάσιγκτον παρά στο Πεκίνο.
Η ΕΕ, από την άλλη πλευρά επέβαλε δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, υποστηρίζοντας ότι το Πεκίνο καταστρατηγεί τον ανταγωνισμό με επιδοτήσεις. Πολλές ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες είχαν αντιτεθεί στην κίνηση, υπό το φόβο το Πεκίνο να απαντήσει με φορολόγησή τους, όταν η κινεζική αγορά αποτελεί την πλέον ταχύτερα αναπτυσσόμενη παγκοσμίως. Τελικά, το Πεκίνο ανακοίνωσε έρευνα anti-dumping για τις εισαγωγές αλκοολούχων ποτών από την Ευρώπη, στοχεύοντας Ιταλία και Γαλλία που είναι οι μεγαλύτεροι εξαγωγείς κρασιού. Η έρευνα αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2025, δίνοντας περιθώριο για διεργασίες…
Η επίσκεψη
Η Μελόνι, της οποίας η κυβέρνηση έχει συνεργαστεί πιο στενά με την Κίνα από άλλες στην Ευρώπη, θα προσγειωθεί το Σάββατο για ένα ταξίδι κατά το οποίο θα συναντήσει τον Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Πρωθυπουργό Λι Τσιανγκ.
Η Ιταλίδα ηγέτης θεωρεί τον Σι ως κάποιον που θα μπορούσε να γίνει σημαντικός μέτοχος στον πόλεμο της Ουκρανίας αν η Ουάσινγκτον αποσύρει την υποστήριξή της, όπως έχει απειλήσει ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τη σκέψη της.
Από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2022, η Μελόνι έχει επιδιώξει να παρουσιάσει τον εαυτό της ως διπλωμάτη που μπορεί να μιλήσει με ηγέτες από όλο το ιδεολογικό φάσμα, από τον Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας μέχρι τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς. Πλέον, οι φιλοδοξίες της έχουν διευρυνθεί, εντάσσοντας και τον Σι σε αυτή την ομάδα.
Η Μελόνι καλείται όμως να ισορροπήσει ανάμεσα στις προσωπικές της επιδιώξεις και τη de facto όξυνση των σχέσεων ΕΕ – Κίνας, την πραγματικότητα των στενών και πολυεπίπεδων σχέσεων με τις ΗΠΑ και το ελλιπές ειδικό της βάρος σε ομάδες όπως το διευθυντήριο της ΕΕ και οι G7. Πρόβλημα αποτελεί επίσης η ευαλωτότητα της ιταλικής οικονομίας, η οποία συνεχίζει να αντιμετωπίζει ζήτημα υψηλού χρέους, χαμηλής ανάπτυξης και μεγάλων δημοσιονομικών δαπανών.
Στο τραπέζι των διμερών διαβουλεύσεων εκτός από τα οικονομικά και επιχειρηματικά θέματα θα τεθούν τόσο η σύγκρουση στην Ουκρανία και ο ρόλος της Κίνας εκεί, όσο και ο πόλεμος στη Γάζα και η ενεργός κινητοποίηση της Κίνας στο πλαίσιο της εξομάλυνσης των σχέσεων Χαμάς – Παλαιστινιακής Αρχής.
Η απειλή Τραμπ και η ευκαιρία
Μπορεί η ΕΕ να έχει σκληρύνει τη στάση της απέναντι στην Κίνα — μερικές φορές υπό την πίεση του Προέδρου Τζο Μπάιντεν, ο οποίος έχει παροτρύνει εταίρους των ΗΠΑ να αντιταχθούν στην κινεζική υπερπαραγωγική ικανότητα και να αποκόψουν το Πεκίνο από τους προηγμένους τεχνολογικούς πόρους. Ωστόσο, υπό το σενάριο της εκλογής Τραμπ, η κατάσταση μπορεί να αλλάξει άρδην.
Ο Τραμπ έχει ήδη ανοίξει διμέτωπη σύγκρουση, τόσο με την Κίνα, καθώς έχει προαναγγείλει δασμούς 60% σε όλα τα κινεζικά, εφόσον επανεκλεγεί, όσο και με την ΕΕ, καθώς έχει ανακοινώσει ότι σχεδιάζει επίσης μια πιθανή λίστα κυρώσεων κατά της ΕΕ, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει έναν ευρύ ελάχιστο δασμό 10%.
Οι κινήσεις του Τραμπ δημιουργούν έδαφος για την προσέγγιση ΕΕ – Κίνας. ενώ παράλληλα προσφέρουν μοναδική ευκαιρία για να αναβάθμιση του διπλωματικού status της ΕΕ διεθνώς και στον άξονα Ουάσιγκτον – Πεκίνου και ως buffer.
Η προσέγγιση της Μελόνι μπορεί να δείξει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ότι τα οφέλη της ενίσχυσης της συνεργασίας με την Κίνα υπερτερούν των μειονεκτημάτων της αποσύνδεσης από αυτήν. Οι Βρυξέλλες έχουν δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν σκοπεύει να αποσυνδεθεί από το Πεκίνο, αλλά επιδιώκουν να περιορίσουν τους κινδύνους που σχετίζονται με τις τρέχουσες εξαρτήσεις ιδιαίτερα στις πρώτες ύλες.
