Σημεία και διαπιστώσεις που σκιαγραφούν το ευρύτερο πλαίσιο άσκησης εξωτερικής πολιτικής από τη νέα κυβέρνηση της Γερμανίας περιλαμβάνονται στη μήκους 177 σελίδων πολιτική συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Σε αυτό το πλαίσιο η νέα κυβέρνηση του Καγκελάριου Σολτς με υπουργό Εξωτερικών την Ανναλένα Μπέρμποκ ιοθετεί σκληρότερη – αρχικά- θέση απέναντι στην Τουρκία με αιχμή του δόρατος τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ πετάει στις Βρυξέλλες το μπαλάκι για τα… όπλα.
Στην πραγματικότητα, το Βερολίνο αν και θέλει να στείλει μήνυμα στον Ταγίπ Ερντογάν, διαμηνύει ότι δεν είναι διατεθειμένο να επωμιστεί το κόστος σε διμερές επίπεδο, αλλά θα σύρει σε οποιαδήποτε αντιπαράθεση το σύνολο της ΕΕ, αναγκάζοντας όσους προωθούν άτεγκτη στάση να αναλάβουν μέρος της ευθύνης για ενδεχόμενες συνέπειες. Η αντιμετάθεση των ευθυνών για το διμερές εμπόριο όπλων με την Τουρκία σε ευρωπαπϊκό επίπεδο, προδίδει την αμηχανία που επικρατεί στους κόλπους της υπό σύστασης κυβερνητικής συμμαχίας, καθώς αντιπαρατίθενται οι δικαιωματιστές, με τους ρεαλιστές και εν τέλει πετάνε το μπαλάκι στους… φεντεραλιστές.
Τα σημεία
Η γενικότερη αίσθηση είναι ότι τίθενται οι βάσεις για νέου διαπραγμάτευση με την Τουρκία, προλειαίνεται το έδαφος για καλύτερες πολιτικές σχέσεις με την Ελλάδα και άλλες χώρες και ταυτόχρονα το Βερολίνο πετάει το μπαλάκι στις Βρυξέλλες για τη διαμόρφωση ενιαίας πολιτικής εξαγωγής όπλων.
Η κυβέρνηση «φωτεινός σηματοδότης» στη Γερμανία είναι γεγονός. Κρίσιμο για την Ελλάδα υπουργείο Εξωτερικών αναλαμβάνουν οι Πράσινοι και ειδικότερα η συμπρόεδρος του κόμματος, Αναλένα Μπέρμποκ. Στο κείμενο της προγραμματικής συμφωνίας των κυβερνητικών εταίρων περιλαμβάνονται σκληρές αναφορές για την Τουρκία, τόσο σε ό,τι αφορά το κράτος δικαίου και την ενταξιακή διαδικασία στην ΕΕ, όσο και για τις εξαγωγές όπλων, ενώ υπάρχει αναφορά και για την Ελλάδα.
Για την Τουρκία
Συγκεκριμένα, ως «μαζικά περιορισμένα» περιγράφει τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου στην Τουρκία η Προγραμματική Συμφωνία στην οποία κατέληξαν το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι (FDP) και τονίζει ότι στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της ΕΕ με την Τουρκία δεν θα κλείσουν κεφάλαια και δεν θα ανοίξουν νέα.
«Η Τουρκία παραμένει για μας, παρά τις ανησυχητικές εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις και τις εντάσεις στην εξωτερική πολιτική, ένας σημαντικός γείτονας της ΕΕ και εταίρος του ΝΑΤΟ. Ο μεγάλος αριθμός ανθρώπων με καταγωγή από την Τουρκία δημιουργεί μια ιδιαίτερη εγγύτητα μεταξύ των χωρών μας και αποτελεί ασφαλώς κομμάτι της γερμανικής κοινωνίας. Η δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαιώματα των γυναικών και των μειονοτήτων έχουν δραστικά περιοριστεί. Για αυτό δεν θα ανοίξουμε κανένα νέο κεφάλαιο ενταξιακών διαπραγματεύσεων και δεν θα κλείσουμε κανένα που είναι ήδη ανοιχτό. Θα δώσουμε πνοή στην ατζέντα διαλόγου ΕΕ – Τουρκίας και θα επεκτείνουμε την ανταλλαγή απόψεων με την κοινωνία των πολιτών και τα προγράμματα νεολαίας»,
αναφέρουν οι μελλοντικοί κυβερνητικοί εταίροι.
Για τα όπλα
Σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές οπλικών συστημάτων, μεγάλο μέρος των οποίων αφορά την Τουρκία, η Συμφωνία αναφέρεται σε μια «περιοριστική πολιτική» και «πιο δεσμευτικούς κανόνες».
«Θέλουμε να διαμορφώσουμε, μαζί με τους ευρωπαίους εταίρους μας, έναν αντίστοιχο ευρωπαϊκό Κανονισμό για τις εξαγωγές οπλικών συστημάτων. Τασσόμαστε υπέρ και ενός εθνικού νομοθετικού πλαισίου για τον περιορισμό εξαγωγών όπλων. Στόχος μας είναι να εδραιώσουμε την κοινή θέση της ΕΕ με τα οχτώ κριτήρια που έχουν τεθεί, αλλά και με τις πολιτικές αρχές της κυβέρνησης για την εξαγωγή όπλων και άλλων εξοπλισμών σε ένα τέτοιο νομοθετικό πλαίσιο. Μόνο σε αιτιολογημένες μεμονωμένες περιπτώσεις, οι οποίες θα πρέπει να τεκμηριώνονται επαρκώς κατά τρόπο κατανοητό για την κοινή γνώμη, ενδέχεται να υπάρχουν εξαιρέσεις. Δεν εγκρίνουμε εξαγωγές όπλων σε κράτη που μπορεί να αποδειχθεί άμεσα ότι συμμετέχουν στον πόλεμο της Υεμένης»,
επισημαίνεται.
Σε ό,τι αφορά τα θέματα μετανάστευσης και ασύλου, η Προγραμματική Συμφωνία αναφέρει ότι η ΕΕ και η Γερμανία «δεν θα πρέπει να είναι ευάλωτες σε εκβιασμούς» και επισημαίνει: «Θέλουμε να αποτρέψουμε το ενδεχόμενο άνθρωποι να εργαλειοποιούνται για γεωπολιτικά ή οικονομικά συμφέροντα. Για αυτό υπερασπιζόμαστε συμφωνίες κράτους δικαίου με τρίτες χώρες, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού και του διεθνούς δικαίου».
Για την Ελλάδα
Παράλληλα, όπως αναφέρει η Deutsche Welle, μετά από επιμονή των Πρασίνων στο κείμενο της συμφωνίας των τριών κομμάτων συμπεριλήφθηκε αναφορά στις ελληνογερμανικές σχέσεις αναφορικά με τη γερμανική κατοχή. Στο σχετικό κεφάλαιο οι μελλοντικοί κυβερνητικοί εταίροι δεσμεύονται να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη για ιστορικά γεγονότα του παρελθόντος. Όπως ενδεικτικά δηλώνουν, την «κουλτούρα της μνήμης» την αντιλαμβάνονται «ως προσφορά στη Δημοκρατία και το κοινό μέλλον.»
Συγκεκριμένα αναφέρονται ο εθνικοσοσιαλισμός, το ολοκαύτωμα, το σοσιαλιστικό καθεστώς στην πρώην Ανατολική Γερμανία, η ιστορία της μετανάστευσης στη Γερμανία. Σε αυτό το πλαίσιο τονίζεται ότι τα τρία κόμματα αισθάνονται «μια ιδιαίτερη ευθύνη για τους ευρωπαίους γείτονες. Αλλά και η σημερινή συζήτηση, για παράδειγμα στην Ελλάδα και στην Ουκρανία, δείχνει ότι η από κοινού αντιμετώπιση δεν έχει ολοκληρωθεί.»
Αν και στην Ελλάδα γίνεται προσπάθεια να περάσει το μήνυμα της επανεξέτασης της στάσης για τις αποζημιώσεις, κάτι τέτοιο θα αποτελούσε αναθεωρητική πολιτική για τη Γερμανία. Η Μπέρμποκ εμφανίζεται όμως διατεθειμένη να αναπληρώσει πολιτικά και ενδεχομένως και διπλωματικά τις παλιές πληγές.
