Μπαράζ αντιδράσεων προκάλεσε το ασαφές και αντιφατικό διάγγελμα του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς οι αγορές σάστισαν καθώς αντιλήφθηκαν πως οι ΗΠΑ έχουν χάσει τον έλεγχο, ενώ την ίδια στιγμή ξένοι ηγέτες πιέζουν για άμεση εξομάλυνση της κατάστασης που έχει οδηγήσει σε έμφραγμα το σημαντικότερο ενεργειακό hub του πλανήτη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δέχεται αυξανόμενη διεθνή πίεση μετά τη δέσμευσή του να συνεχίσει τον πόλεμο με το Ιράν, προκαλώντας περαιτέρω αναταραχή στις αγορές ενέργειας. Παράλληλα, η Τεχεράνη κινείται για να ενισχύσει τον έλεγχο της στα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε την Πέμπτη ότι τα αιτήματα του Τραμπ για βοήθεια στο άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας οδού μέσω στρατιωτικών μέσων είναι «μη ρεαλιστικά», καλώντας σε διαβουλεύσεις με το Ιράν για την εξεύρεση λύσης. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απευθύνονται στα Ηνωμένα Έθνη ζητώντας την έγκριση σειράς μέτρων, περιλαμβανομένης της χρήσης βίας, για την επανεκκίνηση της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των στενών, καθώς εντείνονται οι φόβοι για παγκόσμια κρίση προσφοράς.
Το Ιράν καταρτίζει πρωτόκολλο με το Ομάν για την παρακολούθηση της κυκλοφορίας στα στενά, έχοντας ουσιαστικά διακόψει τη διέλευση από την έναρξη του πολέμου, μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο IRNA. Αυτό θα απαιτούσε από τα πλοία να καταβάλλουν διόδια στην Ισλαμική Δημοκρατία, δήλωσε ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί σε συνέντευξή του στο Sputnik.
Η θαλάσσια οδός αποτελεί επισήμως διεθνή ύδατα και οποιαδήποτε προσπάθεια του Ιράν να επιβάλει έλεγχο στη διέλευση θα αντιμετωπιστεί από τις δυτικές δυνάμεις και τα αραβικά κράτη του Κόλπου.
Η ομιλία Τραμπ πραγματοποιήθηκε ενώ επιχειρεί να πείσει τους Αμερικανούς για την αναγκαιότητα του πολέμου και ότι οι αυξημένες τιμές βενζίνης — που ξεπέρασαν τα 4 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά από το 2022 — θα υποχωρήσουν γρήγορα μετά το τέλος των συγκρούσεων.
Πριν από την ομιλία του Τραμπ, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν προχώρησε σε ασυνήθιστη κίνηση αποστέλλοντας επιστολή προς τους Αμερικανούς, η οποία δημοσιεύθηκε στην πλατφόρμα X. Υποστήριξε ότι η χώρα του δεν τρέφει εχθρότητα προς τις ΗΠΑ και προειδοποίησε ότι «η συνέχιση της πορείας της αντιπαράθεσης είναι πιο δαπανηρή και ατελέσφορη από ποτέ».
Ενεργειακό έμφραγμα
Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά από την έναρξη των εχθροπραξιών, αποτελώντας κρίσιμο σημείο οικονομικής πίεσης για τον Τραμπ και τη διεθνή οικονομία. Το Brent έχει αυξηθεί περίπου κατά 60% από την έναρξη του πολέμου.
Παρά τη διαβεβαίωση ότι το ενεργειακό σοκ θα υποχωρήσει, ο Τραμπ δεν παρουσίασε σχέδιο για το πώς οι ΗΠΑ θα πείσουν το Ιράν να επιτρέψει την επανέναρξη της διέλευσης. Κάλεσε τους συμμάχους που εξαρτώνται από τις προμήθειες πετρελαίου της Μέσης Ανατολής «να φροντίσουν αυτό το πέρασμα».
«Πρέπει να το διασφαλίσουν και να το προστατεύσουν», δήλωσε.
Την Πέμπτη, το Ηνωμένο Βασίλειο συγκαλεί διαδικτυακή συνάντηση με υπουργούς Εξωτερικών από περίπου 35 χώρες, μεταξύ των οποίων τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία, για να εξετάσουν σχέδιο αποκατάστασης της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα στενά. Οι ΗΠΑ δεν αναμενόταν να συμμετάσχουν.
Οι χώρες που συμμετέχουν θα εξετάσουν τρεις άξονες — διπλωματικό, οικονομικό και στρατιωτικό — σύμφωνα με πηγές με γνώση των συζητήσεων.
Η έμφαση αρχικά θα δοθεί στη διπλωματία, με συντονισμό προσπαθειών από χώρες που διαθέτουν δίαυλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη. Σε περίπτωση αποτυχίας, εξετάζονται οικονομικά μέτρα που θα στοχεύουν τη βιομηχανία πετρελαίου και τη ναυτιλία του Ιράν.
Ο πρέσβης των ΗΑΕ στον ΟΗΕ κάλεσε το Συμβούλιο να αναλάβει «άμεση δράση» ώστε να διασφαλιστεί «η ασφαλής ναυσιπλοΐα και τα δικαιώματα διέλευσης εντός και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ».
Το σχετικό ψήφισμα δεν θα δημιουργήσει νέα αποστολή του ΟΗΕ, ωστόσο ενδέχεται να προσφέρει διπλωματική κάλυψη σε κράτη του Κόλπου εάν αποφασίσουν να συμμετάσχουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις ή σε ναυτική δύναμη για την αποκατάσταση της διέλευσης.
Πολιτικό ρίσκο
Η παρατεταμένη σύγκρουση ενέχει πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, που θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό των Αμερικανών ήδη αποδοκιμάζει τη σύγκρουση.
Περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής, σχεδόν τα τρία τέταρτα εκ των οποίων στο Ιράν, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές και την οργάνωση Human Rights Activists News Agency. Πάνω από 1.300 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ διεξάγει παράλληλο πόλεμο με τη Χεζμπολάχ, σύμμαχο του Ιράν.
