Σε νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση εισέρχεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με Ιρανό διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης να δηλώνει -σύμφωνα με ιρανικά μέσα που επικαλείται το Reuters- ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει και ότι οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να τα διασχίσει θα αποτελέσει στόχο.
Η εξέλιξη έρχεται την τρίτη ημέρα των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν. Ο πρόεδρος Donald Trump, στην πρώτη δημόσια τοποθέτησή του μετά την έναρξη της σύγκρουσης, χαρακτήρισε την επιχείρηση «την τελευταία και καλύτερη ευκαιρία μας να χτυπήσουμε» και ανέφερε ότι ο σχεδιασμός προέβλεπε διάρκεια τεσσάρων έως πέντε εβδομάδων, χωρίς να αποκλείει ωστόσο το ενδεχόμενο να διαρκέσει «πολύ περισσότερο». Ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth σημείωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει «πλήρη ευχέρεια» ως προς τη χρονική έκταση των επιχειρήσεων.
Οι απώλειες αυξάνονται, με τέσσερις Αμερικανούς στρατιωτικούς να έχουν επιβεβαιωθεί νεκροί εν ώρα μάχης, ενώ τρία αμερικανικά F-15 συνετρίβησαν στο Κουβέιτ σε περιστατικό που αποδίδεται σε φιλικά πυρά, χωρίς θύματα.
Το γεωοικονομικό αποτύπωμα της κρίσης, όπως επισημαίνει το CNBC, είναι ήδη αισθητό. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν καθώς οι αγορές αποτιμούν τον κίνδυνο διακοπής της προσφοράς, ενώ οι ασφαλιστικές αυξάνουν τα ασφάλιστρα για δεξαμενόπλοια που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος μεταφοράς ενέργειας. Η επίθεση με drone στο διυλιστήριο Ras Tanura της Saudi Aramco και το πλήγμα που οδήγησε σε διακοπή της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Κατάρ κλιμακώνουν την αβεβαιότητα στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Πίσω από τις στρατιωτικές εξελίξεις, το πραγματικό «κέντρο βάρους» της κρίσης είναι η γεωοικονομία της ενέργειας και των θαλάσσιων διαδρομών. Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένας θαλάσσιος διάδρομος – είναι ο κρισιμότερος «λαιμός μπουκαλιού» για τη ροή πετρελαίου και LNG από τον Περσικό Κόλπο προς την Ασία και την Ευρώπη. Κάθε απειλή κλεισίματος ή έστω περιορισμού της διέλευσης μεταφράζεται άμεσα σε risk premium στις τιμές, σε ανατιμήσεις ναύλων και ασφαλίστρων, και σε αυξημένο κόστος για την πραγματική οικονομία.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι αγορές κοιτούν τον πόλεμο όχι μόνο ως στρατιωτικό γεγονός, αλλά ως τεστ αντοχής της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας. Η όποια διακοπή στην περιοχή δεν επηρεάζει μόνο το «αργό». Ακουμπά καύσιμα, ναυτιλία, αερομεταφορές, αλλά και τον ευρύτερο κύκλο του πληθωρισμού – από τις μεταφορές και την παραγωγή έως την τελική τιμή στο ράφι. Γι’ αυτό και η αναταραχή μεταφέρεται γρήγορα από την ενέργεια στις αποδόσεις ομολόγων, στο δολάριο και στα ασφαλή καταφύγια όπως ο χρυσός.
Παράλληλα, η κρίση αναδεικνύει μια πιο «σκληρή» πραγματικότητα για τη διεθνή πολιτική οικονομία: η ισχύς δεν ασκείται μόνο με στρατιωτικά μέσα, αλλά και μέσω της πρόσβασης σε κρίσιμες υποδομές, διαδρομές και ασφάλεια μεταφοράς. Η απειλή κατά της ναυσιπλοΐας λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς συμμάχους και αντιπάλους, ειδικά σε μια περίοδο που οι μεγάλες οικονομίες είναι ήδη ευάλωτες σε νέα ενεργειακή έξαρση και σε αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων.
Την ίδια στιγμή, χιλιάδες πτήσεις έχουν ακυρωθεί από την έναρξη της σύγκρουσης, προκαλώντας σοβαρή αναστάτωση στις αερομεταφορές. Στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ο χρυσός – παραδοσιακό «καταφύγιο» σε περιόδους κρίσης – ενισχύθηκε, ενώ τα ευρωπαϊκά και ασιατικά χρηματιστήρια υποχώρησαν, με τα αμερικανικά futures επίσης σε αρνητικό έδαφος.
Στην Ουάσιγκτον, το Κογκρέσο προσανατολίζεται σε ψηφοφορία εντός της εβδομάδας για ψήφισμα σχετικά με τις πολεμικές εξουσίες στο Ιράν. Την ίδια ώρα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή να βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση και έδωσε οδηγίες επικοινωνίας για προξενική συνδρομή.
Η απειλή για τα Στενά του Ορμούζ – μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας πετρελαϊκής προσφοράς – αναδεικνύεται πλέον σε κεντρικό παράγοντα για την πορεία της σύγκρουσης και τις επιπτώσεις της στην παγκόσμια οικονομία.
