Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσε το τελικό «πράσινο φως» στο πακέτο απλοποίησης των κανόνων για τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, με στόχο -όπως επισημαίνεται- την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ και τη μείωση του διοικητικού βάρους για τις εταιρείες.
Η νέα νομοθεσία τροποποιεί την Οδηγία για την Εταιρική Αναφορά Βιωσιμότητας (CSRD) και την Οδηγία για τη Δέουσα Επιμέλεια Βιωσιμότητας (CS3D), περιορίζοντας το πεδίο εφαρμογής τους και μειώνοντας τις υποχρεώσεις που μετακυλίονταν σε μικρότερες επιχειρήσεις μέσω της αλυσίδας αξίας.
Τι αλλάζει στην εταιρική αναφορά βιωσιμότητας (CSRD)
Το πεδίο εφαρμογής της CSRD περιορίζεται, καθώς τα νέα κατώφλια αυξάνονται σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 1.000 εργαζόμενους και ετήσιο καθαρό κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ.
Για επιχειρήσεις τρίτων χωρών, οι επικαιροποιημένοι κανόνες θα εφαρμόζονται μόνο εφόσον η μητρική εταιρεία στην ΕΕ εμφανίζει καθαρό κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ και η θυγατρική ή το υποκατάστημα στην ΕΕ παράγει κύκλο εργασιών άνω των 200 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατική εξαίρεση για τις επιχειρήσεις που όφειλαν να ξεκινήσουν αναφορά από το οικονομικό έτος 2024 (η λεγόμενη «πρώτη φάση»), αλλά πλέον εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής για τα έτη 2025 και 2026. Εξαίρεση προβλέπεται επίσης για ορισμένες χρηματοοικονομικές εταιρείες συμμετοχών, εντός και εκτός ΕΕ, από την υποχρέωση ενοποιημένης αναφοράς.
Περιορισμός του πεδίου και στη δέουσα επιμέλεια (CS3D)
Αντίστοιχα, η CS3D περιορίζεται σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 5.000 εργαζόμενους και καθαρό κύκλο εργασιών άνω του 1,5 δισ. ευρώ. Το σκεπτικό είναι ότι οι μεγαλύτερες εταιρείες έχουν τη μεγαλύτερη επιρροή στις αλυσίδες αξίας τους και μεγαλύτερη δυνατότητα να απορροφήσουν το κόστος συμμόρφωσης.
Ως προς τον εντοπισμό και την αξιολόγηση αρνητικών επιπτώσεων, οι εταιρείες θα μπορούν να εστιάζουν στα τμήματα της αλυσίδας δραστηριοτήτων όπου είναι πιθανότερο να προκύψουν πραγματικοί ή δυνητικοί κίνδυνοι. Όταν εντοπίζονται επιπτώσεις με παρόμοια πιθανότητα ή σοβαρότητα σε διαφορετικά σημεία, δίνεται η δυνατότητα ιεράρχησης, με έμφαση στους άμεσους επιχειρηματικούς εταίρους.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να βασίζονται σε «εύλογα διαθέσιμες πληροφορίες», με στόχο να περιοριστεί η μετακύλιση αιτημάτων πληροφόρησης προς μικρότερους συνεργάτες. Καταργείται επίσης η υποχρέωση κατάρτισης σχεδίου μετάβασης για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής στο πλαίσιο της CS3D.
Οι αναθεωρημένοι κανόνες αφαιρούν ακόμη το ενιαίο ευρωπαϊκό καθεστώς αστικής ευθύνης, καθώς και την υποχρέωση των κρατών-μελών να διασφαλίζουν ότι οι σχετικές διατάξεις εφαρμόζονται υποχρεωτικά ακόμη και όταν το εφαρμοστέο δίκαιο δεν είναι το εθνικό τους.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι επιχειρήσεις θα υπέχουν ευθύνη σε εθνικό επίπεδο. Προβλέπεται ανώτατο όριο προστίμου έως 3% του καθαρού παγκόσμιου κύκλου εργασιών, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκδίδει σχετικές κατευθυντήριες γραμμές.
Χρονοδιάγραμμα
Η προθεσμία ενσωμάτωσης της CS3D στο εθνικό δίκαιο παρατείνεται κατά ένα έτος, έως τις 26 Ιουλίου 2028, ενώ οι επιχειρήσεις θα πρέπει να συμμορφωθούν με τα νέα μέτρα έως τον Ιούλιο του 2029.
Το νομοθετικό κείμενο αναμένεται να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ τις επόμενες ημέρες και θα τεθεί σε ισχύ την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του. Τα κράτη-μέλη θα έχουν στη συνέχεια ένα έτος για τη μεταφορά των διατάξεων στο εθνικό τους δίκαιο, με εξαίρεση το άρθρο 4 για το επίπεδο εναρμόνισης, το οποίο θα πρέπει να εφαρμοστεί το αργότερο έως τις 26 Ιουλίου 2028.
Σημειώνεται ότι η απλοποίηση των κανόνων εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Τον Οκτώβριο του 2024, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε τα θεσμικά όργανα και τα κράτη-μέλη να επιταχύνουν τις σχετικές πρωτοβουλίες, λαμβάνοντας υπόψη τις εκθέσεις των Enrico Letta («Much more than a market») και Mario Draghi («The future of European competitiveness»).
Στη συνέχεια, η Διακήρυξη της Βουδαπέστης της 8ης Νοεμβρίου 2024 έκανε λόγο για «επανάσταση απλοποίησης» και για δραστική μείωση διοικητικών και κανονιστικών βαρών, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 26 Φεβρουαρίου 2025 το πακέτο «Omnibus I», που στοχεύει στην αναθεώρηση και απλοποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας για τη βιωσιμότητα.
