Την πολεμική μηχανή των ΗΠΑ έχει θέσει σε κίνηση ο Ντόναλντ Τραμπ με την ανάτπυξη χερσαίων και ναυτικών δυνάμεων περιμετρικά του Ιράν, ενώ σε κατάσταση επιφυλακής έχουν τεθεί οι εγχώριες υπηρεσίες στις ΗΠΑ, δημιουργώντας την αίσθηση επικείμενου πλήγματος, τη στιγμή που η Τεχεράνη κάνει λόγο για κατ αρχήν συμφωνία και πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ο Λευκός Οίκος προειδοποίησε το Ιράν ότι θα ήταν «πολύ σοφό» να συνάψει συμφωνία με τις ΗΠΑ, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ ενίσχυσε περαιτέρω την ανάπτυξη μιας τεράστιας στρατιωτικής δύναμης στη Μέση Ανατολή.
Καθώς οι εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης κλιμακώνονται, η τιμή του Brent αυξήθηκε κατά 6% τις τελευταίες δύο ημέρες, φθάνοντας περίπου τα 71,50 δολάρια το βαρέλι, κοντά σε υψηλό εξαμήνου. Οι αγορές αξιών έδειξαν να μουδιάζουν μπροστά στο ενδεχόμενο πολεμικής σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν, ενώ σε όλα τα πιθανά σενάρια θεωρείται βέβαι η εμπλοκή και του Ισραήλ.
Μετά τις συνομιλίες της Τρίτης στη Γενεύη, ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι σημειώθηκε «καλή πρόοδος» στις διαπραγματεύσεις. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι αυτό δεν σημαίνει πως επίκειται άμεσα συμφωνία.
«Καταλήξαμε τελικά σε μια γενική κατανόηση ορισμένων αρχών που θα καθοδηγήσουν τα επόμενα βήματά μας», ανέφερε.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε επίσης μετά τις συνομιλίες ότι σημειώθηκε πρόοδος και ότι το Ιράν θα επανέλθει σε δύο εβδομάδες με «αναλυτικές προτάσεις για την κάλυψη ορισμένων από τα εκκρεμή κενά στις θέσεις μας».
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι επιδιώκουν συμφωνία, ταυτόχρονα όμως εμφανίζονται έτοιμοι για πόλεμο. Οι Φρουροί της Επανάστασης πραγματοποίησαν αυτή την εβδομάδα ναυτική άσκηση στα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμη θαλάσσια οδό μέσω της οποίας διέρχεται περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου.
Παράλληλα όμως σε εξέλιξη βρίσκονται ναυτικά γυμνάσια του Ιράν με τη συμμετοχή Ρωσίας και Κίνας στα στενά του Ορμούζ, που συνεπάγεται ότι διαμορφώνεται ασπίδα ανάσχεσης των πιέσεων, ακόμα και σε διπλωματικό επίπεδο. Η παρουσία όμως κινεζικών πολεμικών πλοίων δείχνει το ενδιαφέρον του Πεκίνου και το μήνυμα στην Ουάσιγκτον ότι οποιαδήποτε κίνηση εκεί αποτελεί ζήτημα στις διμερείς διαπραγματεύσεις. Αυτό συνεπάγεται ότι για τις ΗΠΑ ενδεχόμενη εισβολή θα έχει κόστος και σε επίπεδα που δεν είναι ορατά δια γυμνού οφθαλμού.
Auditor’s note: Αντικρουόμενες εκτιμήσεις
Υπ’ αυτό το πρίσμα η στρατηγική “better ask for forgiveness” μπορεί να στοιχήσει στις ΗΠΑ περισσότερα απ’ όσα είναι διατεθειμένος ο Τραμπ να δώσει για να ελέγξει το Ιράν.Το AXIOS ήδη από την Τετάρτη προειδοοίησε ότι η κλιμάκωση παραπέμπει σε επικείμενη πολεμική εμπλοκή, όταν την ίδια ώρα οι Τζέρεντ Κούσερ και Στηβ Γουίτκοφ έδιναν προθεσμία 15 ημερών στους Ιρανούς για να λεπτομερή παρουσίαση των σχεδίων τους.
Το Crisis Monitor επιμένει στη θέση ότι η προοπτική πολέμου δεν είναι ρεαλιστική σε αυτή τη φάση, καθώς οι επιπλοκές και τα κόστη θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν πολλούς συνδεδεμένους σχεδιασμούς. Ωστόσο, το ενδεχόμενο χειρουργικών πληγμάτων με στόχο εγκαταστάσεις και Ιρανούς αξιωματούχους των Φρουρών της Επανάστασης, έτσι ώστε να δημιουργεί δυναμική διαμοιρασμού εξουσίας και περιορισμού των δυνατοτήτων της Τεχεράνης, είναι πάντα επί τάπητος. Η αμερικανική κινητικότητα, σε αυτή τη φάση, αποτελεί επίδειξη ισχύος, ενώ παράλληλα δρα αποπροσανατολιστικά καθώς οι ΗΠΑ οδεύουν σε εσωτερικές εκλογές. Η “σκόνη” που σηκώνουν οι κινήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή μπορεί να επιτρέψουν τη δράση ισραηλινών ομάδων για την εκτέλεση αποστολών πολιτικών δολοφονιών, επίσης.
Υπερσυγκέντρωση δυνάμεων
Οι ΗΠΑ αποστέλλουν επιπλέον στρατιωτικά μέσα στην περιοχή τις τελευταίες ημέρες, αφού ο Τραμπ διέταξε μία από τις μεγαλύτερες ενισχύσεις δυνάμεων στην περιοχή από την εποχή της αμερικανικής εισβολής στο Ιράκ το 2003, καθώς εξετάζει το ενδεχόμενο επίθεσης κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ένα δεύτερο αεροπλανοφόρο, το USS Gerald R. Ford, βρισκόταν ανοιχτά των ακτών της βόρειας Αφρικής και κινούνταν πλησιέστερα προς τη Μέση Ανατολή, ενώ ποικιλία αεροσκαφών — από βαρέα μεταγωγικά έως αεροσκάφη διοίκησης και ελέγχου — κατευθύνθηκαν από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Κατά το τριήμερο έως τις 18 Φεβρουαρίου, περίπου 39 αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού KC-135 μετέδωσαν στίγματα θέσης κατά τη διάρκεια πτήσεων προς ανατολάς από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη, σύμφωνα με δεδομένα του Flightradar24.
Το μοτίβο αυτό φάνηκε να επαναλαμβάνει τις πτητικές κινήσεις που είχαν καταγραφεί πριν από τη σύντομη εμπλοκή των ΗΠΑ στον πόλεμο του Ισραήλ με το Ιράν τον Ιούνιο του 2025, όταν τα δεδομένα του Flightradar έδειξαν τουλάχιστον 30 στρατιωτικά αεροσκάφη-ιπτάμενα τάνκερ, συμπεριλαμβανομένων KC-135, να πετούν από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη. Λίγες ημέρες αργότερα, οι ΗΠΑ βομβάρδισαν πυρηνικές εγκαταστάσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει επαρκή αεροπορική και ναυτική ισχύ στη Μέση Ανατολή ώστε να υποστηρίξουν εκστρατεία διάρκειας εβδομάδων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η Ουάσιγκτον διαθέτει 10 πολεμικά πλοία στα ύδατα της περιοχής, μεταξύ των οποίων το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και έξι αντιτορπιλικά. Επιπλέον, διατηρεί δύο αντιτορπιλικά στη Μεσόγειο. Περίπου 40.000 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται στη Μέση Ανατολή.
Οι ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων μεταφέρουν χιλιάδες στρατιώτες και δεκάδες πολεμικά αεροσκάφη στην περιοχή. Μεταξύ των αεροσκαφών που επιχειρούν από τα αεροπλανοφόρα περιλαμβάνονται μαχητικά F-35 και F-18, αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου, αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης και αεροσκάφη διοίκησης και ελέγχου.
Οι ΗΠΑ έχουν επίσης αναπτύξει συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας THAAD και Patriot σε βάσεις στην περιοχή, καθώς το Ιράν έχει δεσμευθεί να απαντήσει σε οποιοδήποτε πλήγμα, απειλώντας να στοχοποιήσει αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή καθώς και το Ισραήλ.
Ο Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι η κοινή αμερικανοβρετανική βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία, στον Ινδικό Ωκεανό, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ενδεχόμενη επίθεση κατά του Ιράν. Πρόσθεσε ότι ρόλο θα μπορούσε να διαδραματίσει και η βρετανική αεροπορική βάση του Φέρφορντ. Και οι δύο βάσεις διαθέτουν τους μεγάλους διαδρόμους που απαιτούνται για την απογείωση βομβαρδιστικών αεροσκαφών.
Οι διαρροές… ως μοχλός πίεσης
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης επικαλέστηκαν αυτή την εβδομάδα Αμερικανούς αξιωματούχους που δήλωσαν ότι ο στρατός έχει τη δυνατότητα να πλήξει το Ιράν ακόμη και εντός του Σαββατοκύριακου, εφόσον ο Τραμπ αποφασίσει να διατάξει επίθεση. Ωστόσο, μετέδωσαν ότι ο πρόεδρος δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι ο Τραμπ έχει καταστήσει «απολύτως σαφές» πως η διπλωματία «αποτελεί πάντοτε την πρώτη του επιλογή». Πρόσθεσε ότι «το Ιράν θα ήταν πολύ σοφό να συνάψει συμφωνία με τον πρόεδρο Τραμπ».
«Σκέφτεται πάντοτε τι εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, του στρατού μας και του αμερικανικού λαού, και με αυτό το κριτήριο λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με οποιαδήποτε μορφή στρατιωτικής δράσης», ανέφερε η Λέβιτ.
Η στρατιωτική ενίσχυση συνεχίζεται ενώ οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν δύο γύρους έμμεσων συνομιλιών με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Μετά τις τελευταίες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη την Τρίτη, η Λέβιτ δήλωσε ότι σημειώθηκε «μικρή πρόοδος, αλλά παραμένουμε πολύ μακριά σε ορισμένα ζητήματα».
Ο Τραμπ απειλεί με επίθεση κατά του Ιράν από τότε που το καθεστώς κατέστειλε βίαια μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις τον περασμένο μήνα, με χιλιάδες νεκρούς.
Πιθανοί στόχοι
Σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, ο Τραμπ θα μπορούσε να πλήξει την αντιαεροπορική άμυνα και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων εκτοξευτών και εγκαταστάσεων αποθήκευσης.
Θα μπορούσε επίσης να στοχοποιήσει ανώτατους αξιωματούχους ασφαλείας του καθεστώτος, τους Φρουρούς της Επανάστασης, συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις, κέντρα διοίκησης και ελέγχου και αποθήκες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα μπορούσε ακόμη να στοχοποιήσει τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, πιθανούς διαδόχους του και άλλα ανώτερα στελέχη, ανέφεραν οι πρώην αξιωματούχοι.
Τον περασμένο Ιούνιο, οι ΗΠΑ συμμετείχαν για σύντομο διάστημα στον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, βομβαρδίζοντας τις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Το Ισραήλ αποδυνάμωσε σημαντικά τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν κατά τη διάρκεια εκείνης της σύγκρουσης, ωστόσο εκτιμάται ότι η Τεχεράνη έχει έκτοτε ανασυγκροτήσει την πυραυλική της ισχύ.
Οι ΗΠΑ διατηρούν οκτώ μόνιμες βάσεις και 11 επιπλέον στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο αντιποίνων από το ιρανικό καθεστώς.
