Ο κίνδυνος πολέμου στη Μέση Ανατολή μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν υποτιμάται στη δημόσια συζήτηση, σύμφωνα με άρθρο του AXIOS, το οποίο αναλύει τα στοιχεία από μια πιο πραγματολογική σκοπιά., εκτιμώντας ότι οι σύμβουλοι του Τραμπ δεν έχουν αναπτύξει δύο carrier strike groups ως μπλόφα ή μέσο πίεσης, αλλά έχουν περάσει σαφείς εντολές εμπλοκής και τα σχέδια καταρτίζονται σε πραγματικό χρόνο.
Το σκηνικό που διαμορφώμνεται, σύμφωνα με το AXIOS, παρέχει επαρκείς ενδείξεις ότι η σύγκρουση είναι εντός σχεδίων.
Ενώ η Τεχεράνη ανακοίνωσε κατ αρχήν συμφωνία με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό της πρόγραμμα, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε ότι το Ιράν θα πρέπει να προσκομίσει λεπτομερείς προτάσεις εντός δύο εβδομάδων. Το Ισραήλ, από την πλευρά του θέτει ζήτημα περιορισμού και του βεληνεκούς των βαλιστικών πυραύλων του Ιράν.
Την ίδια στιγμή οι Φρουροί της Επανάστασης στο Ιράν -που έχουν χαρακτρηριστεί τρομοκρατική οργάνωση και από την ΕΕ- διεξάγουν ασκήσεις κλείνοντας προσωρινά τα στενά του Ορμούζ, κίνηση που ερηνεύεται ως επίδειξη ισχύος και μήνυμα ότι η παραμονή τους στο μίγμα εξουσίας δεν τίθεται υπό αίρεση.
Την ίδια στιγμή, ισραηλινά media αναφέρονται επίσης στη δυναμική σύγκρουσης των ΗΠΑ με το Ιράν, σενάριο στο οποίο η εμπλοκή του Ισραήλ θεωρείται δεδομένη.
Οι συνομιλίες στη Γενεύη και οι «κόκκινες γραμμές»
Το Axios μεταδίδει ότι οι σύμβουλοι του προέδρου Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, συναντήθηκαν στη Γενεύη με τον ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, σε συνάντηση διάρκειας τριών ωρών. Παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές δήλωσαν πως υπήρξε πρόοδος, αμερικανοί αξιωματούχοι που επικαλείται το Axios δεν εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι τα κενά μπορούν να γεφυρωθούν.
Ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε στο Fox News ότι οι συνομιλίες «πήγαν καλά» σε ορισμένα σημεία, ωστόσο κατέστησε σαφές ότι ο πρόεδρος έχει θέσει συγκεκριμένες «κόκκινες γραμμές» τις οποίες το Ιράν δεν αποδέχεται. Όπως πρόσθεσε, ο Τραμπ επιθυμεί συμφωνία, αλλά μπορεί να κρίνει ότι η διπλωματία έχει φτάσει στο «φυσικό της τέλος».
Στο πλαίσιο αυτό, το Axios επισημαίνει ότι, παρά τις δηλώσεις περί προόδου, το συνολικό κλίμα παραμένει εξαιρετικά βαρύ και η πιθανότητα συμφωνίας εμφανίζεται μειωμένη.
Στρατιωτική συγκέντρωση χωρίς προηγούμενο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει το Axios στο μέγεθος της στρατιωτικής ανάπτυξης των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η αμερικανική «αρμάδα» περιλαμβάνει πλέον:
- δύο αεροπλανοφόρα,
- περίπου δώδεκα πολεμικά πλοία,
- εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη,
- πολλαπλά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας,
- πάνω από 150 πτήσεις στρατιωτικών μεταγωγικών αεροσκαφών που μετέφεραν πυρομαχικά και οπλικά συστήματα στη Μέση Ανατολή.
Το Axios προσθέτει ότι μέσα σε μόλις 24 ώρες κατευθύνθηκαν στην περιοχή ακόμη 50 μαχητικά αεροσκάφη, τύπου F-35, F-22 και F-16, στοιχείο που δείχνει επιτάχυνση της προετοιμασίας.
Οι πηγές του Axios ερμηνεύουν την κινητοποίηση αυτή ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον προετοιμάζεται για πολυεπίπεδη στρατιωτική εκστρατεία, η οποία μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες και να περιλαμβάνει μαζική χρήση αεροπορικής ισχύος.
«Ο κόσμος έχει μουδιάσει»: Το κρίσιμο στοιχείο της ψυχολογίας
Στο πιο πολιτικό και ψυχολογικό σκέλος, το Axios σημειώνει ότι η αντιπαράθεση με το Ιράν έχει διαρκέσει τόσο πολύ ώστε μεγάλο μέρος των Αμερικανών έχει χάσει την αίσθηση του επείγοντος. Οι ίδιες πηγές προειδοποιούν ότι ο πόλεμος μπορεί να ξεσπάσει πολύ νωρίτερα και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα από όσο αντιλαμβάνεται σήμερα η κοινή γνώμη.
Παράλληλα, το Axios αναφέρει ότι οι στρατιωτικές και ρητορικές κινήσεις του Τραμπ δημιουργούν πολιτικό κόστος αποκλιμάκωσης. Όσο πιο έντονα ανεβάζει τον πήχη, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αποχωρήσει χωρίς να έχει κερδίσει ουσιαστικές παραχωρήσεις από το Ιράν.
Πηγές που επικαλείται το Axios σημειώνουν ότι η σημερινή ανάπτυξη δυνάμεων δεν αντιμετωπίζεται από το επιτελείο του προέδρου ως μπλόφα. Αντιθέτως, θεωρούν ότι αντανακλά πραγματική πρόθεση και προετοιμασία.
Το Ισραήλ πιέζει για «μέγιστο σενάριο»
Σύμφωνα με το Axios, δύο ισραηλινοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι η κυβέρνηση του Ισραήλ προετοιμάζεται για σενάριο πολέμου εντός ημερών. Το Ισραήλ, κατά το ίδιο ρεπορτάζ, πιέζει για ένα «μαξιμαλιστικό» σενάριο που δεν θα περιορίζεται σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, αλλά θα στοχεύει επίσης το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και θα έχει χαρακτηριστικά προσπάθειας αλλαγής καθεστώτος.
Παράλληλα, αμερικανικές πηγές που επικαλείται το Axios αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ ίσως χρειαστούν περισσότερο χρόνο για πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Ωστόσο, η αβεβαιότητα για το ακριβές χρονοδιάγραμμα δεν αναιρεί την τάση προς κλιμάκωση.
Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκρέιαμ δήλωσε ότι τα πλήγματα ενδέχεται να απέχουν ακόμη εβδομάδες. Άλλες πηγές, όμως, υποστηρίζουν ότι το χρονοδιάγραμμα μπορεί να είναι πολύ πιο σύντομο.
«90% πιθανότητα» για στρατιωτική δράση τις επόμενες εβδομάδες
Το Axios παραθέτει δήλωση συμβούλου του Τραμπ, ο οποίος περιγράφει το κλίμα στον Λευκό Οίκο ως αυξανόμενα επιθετικό. «Το αφεντικό έχει αρχίσει να εκνευρίζεται. Κάποιοι γύρω του τον προειδοποιούν να μην πάει σε πόλεμο με το Ιράν, αλλά νομίζω ότι υπάρχει 90% πιθανότητα να δούμε κινητική δράση μέσα στις επόμενες εβδομάδες», φέρεται να είπε ο συγκεκριμένος σύμβουλος.
Η αναφορά αυτή αποτελεί ίσως το πιο ξεκάθαρο στοιχείο που παρουσιάζει το Axios ως ένδειξη ότι ο Λευκός Οίκος πλησιάζει σε απόφαση.
Το τελεσίγραφο και το κακό προηγούμενο
Σύμφωνα με το Axios, μετά τις συνομιλίες της Τρίτης, οι ΗΠΑ ενημέρωσαν ότι το Ιράν πρέπει να επιστρέψει με λεπτομερή πρόταση μέσα σε δύο εβδομάδες.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι πρόκειται για σχήμα που έχει χρησιμοποιηθεί ξανά. Στις 19 Ιουνίου, ο Λευκός Οίκος είχε δώσει αντίστοιχη δίβδομη προθεσμία για να αποφασίσει ο Τραμπ ανάμεσα στη συνέχιση συνομιλιών ή σε στρατιωτικό πλήγμα. Τρεις ημέρες αργότερα, ο πρόεδρος διέταξε την έναρξη της επιχείρησης «Operation Midnight Hammer».
Το Axios ερμηνεύει αυτή τη σύγκριση ως προειδοποίηση ότι το τρέχον χρονοδιάγραμμα μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σύντομο από το θεωρητικό «δίβδομο» παράθυρο.
Ο πολιτικός υπολογισμός στην Ουάσιγκτον
Το εσωτερικό πολιτικό περιβάλλον παρουσιάζει περιορισμένες αντιστάσεις. Η προσοχή του Κογκρέσου και της κοινής γνώμης είναι κατακερματισμένη, με αποτέλεσμα η δημόσια συζήτηση για ενδεχόμενη μεγάλη επέμβαση στη Μέση Ανατολή να παραμένει υποτονική. Η συνθήκη αυτή μειώνει τα άμεσα πολιτικά εμπόδια στην εκτελεστική εξουσία.
Παράλληλα, η έκταση της στρατιωτικής κινητοποίησης περιορίζει τα περιθώρια υπαναχώρησης. Η μεταφορά και διατήρηση τόσο μεγάλων δυνάμεων συνεπάγεται κόστος, επιχειρησιακές δεσμεύσεις και ζήτημα αξιοπιστίας. Η στρατηγική σηματοδότηση σε αυτό το επίπεδο δημιουργεί πίεση για απτό αποτέλεσμα, εφόσον η άλλη πλευρά δεν προβεί σε ουσιαστικές παραχωρήσεις.
Οι συνεργάτες του προέδρου δεν αντιμετωπίζουν τη σημερινή ανάπτυξη δυνάμεων ως τακτική μπλόφας. Ο συνδυασμός στρατιωτικής συγκέντρωσης και ρητορικής περί κόκκινων γραμμών διαμορφώνει όριο αξιοπιστίας που δυσχεραίνει την αποκλιμάκωση χωρίς συγκεκριμένα ανταλλάγματα από την Τεχεράνη.
Περιφερειακές και διεθνείς συνέπειες
Μια παρατεταμένη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν θα προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις:
Περιφερειακή κλιμάκωση: Το Ιράν διαθέτει εκτεταμένα ασύμμετρα μέσα μέσω δικτύου συμμάχων σε Ιράκ, Συρία, Λίβανο και Υεμένη. Πιθανά αντίποινα περιλαμβάνουν πλήγματα κατά αμερικανικών βάσεων, επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές του Κόλπου και απόπειρες διατάραξης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ενεργοποίηση ισραηλινού μετώπου: Η Χεζμπολάχ και άλλες φιλοϊρανικές οργανώσεις ενδέχεται να ανοίξουν παράλληλα μέτωπα κατά του Ισραήλ.
Ενεργειακό σοκ: Διακοπές στη ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο θα οδηγήσουν σε άνοδο τιμών, με επιπτώσεις στον πληθωρισμό και στις διεθνείς αγορές.
Στρατηγική επιβάρυνση των ΗΠΑ: Η εμπλοκή σε παρατεταμένη σύγκρουση θα περιορίσει τη στρατηγική ευελιξία της Ουάσιγκτον σε άλλα μέτωπα, ιδίως στην Ευρώπη και στον Ινδο-Ειρηνικό.
Σταθερότητα ιρανικού καθεστώτος: Εκστρατεία που θα πλήξει θεμελιώδεις δομές ισχύος ενδέχεται να προκαλέσει εσωτερικές αναταράξεις και απρόβλεπτες εξελίξεις στην πολιτική συνοχή της χώρας.
Συμπίεση του χρονοδιαγράμματος
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η σύμπτωση διπλωματικού και στρατιωτικού ρολογιού. Η δίβδομη προθεσμία προς το Ιράν συνδυάζεται με ήδη αναπτυγμένη στρατιωτική ισχύ ικανή για άμεση δράση. Η προετοιμασία του Ισραήλ ενισχύει την εικόνα σύντομου ορίζοντα κλιμάκωσης.
Η εμπειρία δείχνει ότι όταν τίθεται σαφές χρονικό όριο υπό συνθήκες αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας, οι αποφάσεις επιταχύνονται. Το προηγούμενο της επιχείρησης «Midnight Hammer» υπενθυμίζει ότι το διάστημα από την προθεσμία έως την ενεργοποίηση στρατιωτικής ισχύος μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά σύντομο.
Auditor’s note: Στρατηγική εκτίμηση
Το Crisis Monitor έχει εκτιμήσει ότι η προοπτική της σύγκρουσης δεν είναι ρεαλιστική σε αυτή τη φάση, ωστόσο η κινητικότητα των ΗΠΑ στόχο έχει να δείξει ότι εννοούν τα τελεσίγραφα και είναι σε θέση να επιβάλλουν τις συνέπειες.Το AXIOS βλέπει το ενδεχόμενο μιας ευρείας σύγκρουσης πολύ πιο κοντά, αποτιμώντας τη συγκέντρωση δυνάμεων, την ακαμψία των ΗΠΑ και του Ιραήλ ως προδιαγεγραμμένη στρατηγική για εκτροχιασμό των διαπραγματεύσεων. <
Δεν διαφαίνεται άμεση διπλωματική τομή που θα γεφυρώσει τις υφιστάμενες διαφορές. Ταυτόχρονα, πληθαίνουν οι ενδείξεις επιχειρησιακής προετοιμασίας για εκτεταμένη στρατιωτική εκστρατεία.
Η κατανομή πιθανοτήτων μετατοπίζεται από το επίπεδο θεωρητικής αποτροπής προς το επίπεδο υλοποιήσιμης δράσης. Το αδιέξοδο των συνομιλιών, οι μέγιστες επιδιώξεις του Ισραήλ, η συσσώρευση αμερικανικών δυνάμεων και η πολιτική σηματοδότηση του Λευκού Οίκου αυξάνουν την πιθανότητα στρατιωτικής αναμέτρησης στο άμεσο μέλλον.
Υπ αυτό το πρίσμα, οι επόμενες εβδομάδες αποτελούν σημείο καμπής. Αν οι ΗΠΑ δράσουν αυτό είναι πριν την εκπνοή της προθεσμίας, εάμν διαφανεί ότι το Ιράν προετοιμάζεται για αντιπαράθεση.
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε περίοδο υψηλού κινδύνου, με προοπτική σύγκρουσης που μπορεί να αποτελέσει τη σημαντικότερη στρατιωτική αναμέτρηση της τελευταίας δεκαετίας.
