Το Συμβούλιο υιοθέτησε το πρώτο πακέτο εκτελεστικών αποφάσεων που καθιστούν διαθέσιμη χρηματοδοτική βοήθεια στο πλαίσιο του SAFE για οκτώ κράτη-μέλη: Βέλγιο, Βουλγαρία, Κύπρο, Δανία, Ισπανία, Κροατία, Πορτογαλία και Ρουμανία.
Παράλληλα, ένα δεύτερο πακέτο αποφάσεων που αφορά χρηματοδοτική βοήθεια για την Εσθονία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία, τη Σλοβακία και τη Φινλανδία έχει ήδη εγκριθεί σε επίπεδο πρέσβεων της ΕΕ και αναμένεται να υιοθετηθεί επισήμως από το Συμβούλιο στις 17 Φεβρουαρίου. Η εξέλιξη αυτή διευρύνει σημαντικά το εύρος της πρωτοβουλίας και επιταχύνει τη μετάβαση από την πολιτική πρόθεση στην οικονομική υλοποίηση.
Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο ενέκρινε απόφαση που επιτρέπει στην ΕΕ να υπογράψει διμερή συμφωνία με τον Καναδά, ώστε καναδικές εταιρίες και προϊόντα καναδικής προέλευσης να συμμετέχουν στις προμήθειες στο πλαίσιο του SAFE. Ο Καναδάς γίνεται έτσι η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα που αποκτά πρόσβαση στο εργαλείο αυτό, ενισχύοντας τη γεωπολιτική διάσταση της πρωτοβουλίας.
Πρώτο κύμα
Οι σημερινές αποφάσεις του Συμβουλίου ακολουθούν τη θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί των Εθνικών Σχεδίων Αμυντικών Επενδύσεων των κρατών-μελών. Με τις αποφάσεις αυτές ανοίγει ο δρόμος για την πρώτη φάση χορήγησης προσιτών, μακροπρόθεσμων δανείων, τα οποία θα αποδεσμευθούν από την Επιτροπή και θα επιτρέψουν στις συμμετέχουσες χώρες να αποκτήσουν σύγχρονο αμυντικό εξοπλισμό και να ενισχύσουν την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα.
Ο υπουργός Άμυνας της Κύπρου, Βασίλης Πάλμας, χαρακτήρισε την απόφαση σαφή απόδειξη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν περιορίζεται σε δηλώσεις, αλλά περνά σε υλοποίηση:
«Οι σημερινές αποφάσεις δείχνουν ότι η ΕΕ δεν μιλά μόνο για την άμυνα, αλλά παραδίδει αποτελέσματα. Μέσω του SAFE ενισχύουμε την ασφάλειά μας εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη σημασία.»
SAFE: Πρώτο βήμα αμοιβαιοποίησης των αμυντικών δαπανών
Το SAFE αποτελεί χρηματοδοτικό εργαλείο της ΕΕ που στηρίζει κράτη-μέλη τα οποία επιθυμούν να επενδύσουν στην αμυντική βιομηχανική παραγωγή μέσω κοινών προμηθειών, με έμφαση σε κρίσιμες προτεραιότητες και δυνατότητες.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να δημιουργηθεί πραγματική ευρωπαϊκή παραγωγική ισχύς στον τομέα της άμυνας, μειώνοντας τον κατακερματισμό και αυξάνοντας τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής. Ο στόχος είναι η κάλυψη υφιστάμενων κενών δυνατοτήτων, η διασφάλιση της έγκαιρης διαθεσιμότητας εξοπλισμών και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης (EDTIB).
Η Ρουμανία εμφανίζεται ως ο μεγαλύτερος δικαιούχος του πρώτου κύματος, γεγονός που αντανακλά τόσο το γεωστρατηγικό της βάρος στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ όσο και τις αυξημένες ανάγκες εκσυγχρονισμού της.
Το δεύτερο κύμα αποφάσεων, που αναμένεται να υιοθετηθεί στις 17 Φεβρουαρίου, αφορά οκτώ επιπλέον κράτη-μέλη. Τα ανώτατα ποσά δανεισμού και οι προκαταβολές διαμορφώνονται ως εξής:
Η Πολωνία αναδεικνύεται ως ο μεγαλύτερος δικαιούχος συνολικά, με ανώτατο ποσό δανεισμού που ξεπερνά τα €43,7 δισ. Η κλίμακα αυτή συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική επιλογή της χώρας να επιταχύνει δραστικά τον εξοπλιστικό της εκσυγχρονισμό, λειτουργώντας ως βασικός πυλώνας αποτροπής στη βορειοανατολική πτέρυγα της Ευρώπης.
Συμφωνία με τον Καναδά: Η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα στο SAFE
Το Συμβούλιο υιοθέτησε επίσης απόφαση που εξουσιοδοτεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να υπογράψει διμερή συμφωνία με τον Καναδά, με στόχο τη συμμετοχή καναδικών εταιριών και προϊόντων καναδικής προέλευσης στις προμήθειες που θα πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του SAFE.
Η συμφωνία είχε ήδη λάβει προκαταρκτική έγκριση από τους εκπροσώπους των κρατών-μελών στην Coreper στις 19 Δεκεμβρίου 2025, έπειτα από διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Μετά την υπογραφή, η συμφωνία θα μπορεί να εφαρμοστεί προσωρινά, ωστόσο θα τεθεί σε πλήρη ισχύ μόνο όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δώσει τη συγκατάθεσή του. Το κείμενο της συμφωνίας αναμένεται να δημοσιευθεί σύντομα στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επόμενα βήματα: Εκταμιεύσεις και συμφωνίες δανεισμού
Μετά την υιοθέτηση των εκτελεστικών αποφάσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προχωρήσει στη σύναψη των συμφωνιών δανεισμού με τα κράτη-μέλη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Στη συνέχεια θα ξεκινήσει η εκταμίευση των προκαταβολών, οι οποίες θα επιτρέψουν την άμεση έναρξη ή επιτάχυνση εξοπλιστικών και βιομηχανικών προγραμμάτων.
Ιστορικό: SAFE και «Readiness 2030»
Ο κανονισμός SAFE υιοθετήθηκε στις 27 Μαΐου 2025 ως μέρος του ευρύτερου πακέτου «Readiness 2030», μιας φιλόδοξης ευρωπαϊκής αμυντικής πρωτοβουλίας που αποσκοπεί στη δημιουργία ισχυρών χρηματοδοτικών εργαλείων για την αύξηση των αμυντικών επενδύσεων.
Το SAFE έχει σχεδιαστεί ώστε να χρηματοδοτεί επείγουσες και μεγάλης κλίμακας επενδύσεις στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ενισχύοντας την παραγωγική ικανότητα και εξασφαλίζοντας την έγκαιρη διαθεσιμότητα κρίσιμων συστημάτων.
Στο πλαίσιο του SAFE, η Ουκρανία και οι χώρες της EFTA/EEA θα μπορούν να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες, ενώ θα είναι δυνατή η αγορά προϊόντων από τις αντίστοιχες βιομηχανίες τους. Το ίδιο ισχύει πλέον και για τον Καναδά, ο οποίος ολοκλήρωσε συμφωνία βάσει του Άρθρου 17 του κανονισμού SAFE. Επιπλέον, μπορούν να συμμετέχουν υποψήφιες προς ένταξη χώρες, δυνητικοί υποψήφιοι και κράτη που έχουν υπογράψει Συμφωνίες Ασφάλειας και Άμυνας με την ΕΕ.
Μετά την υιοθέτηση του SAFE, η Επιτροπή ξεκίνησε πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, καλώντας τα κράτη-μέλη να δηλώσουν ελάχιστα και μέγιστα ποσά δανεισμού. Έως τις 29 Αυγούστου 2025, συνολικά 19 κράτη-μέλη είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον.
Η Επιτροπή ενέκρινε το πρώτο κύμα χρηματοδότησης στις 15 Ιανουαρίου και το δεύτερο κύμα στις 26 Ιανουαρίου, επιβεβαιώνοντας την πρόθεση να κινηθεί με γρήγορες διαδικασίες.
Η ΕΕ μετατρέπει την άμυνα σε επενδυτική πολιτική
Η πρωτοβουλία SAFE δεν αποτελεί απλώς ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο. Αποτελεί έναν μηχανισμό αναδιάρθρωσης του ευρωπαϊκού αμυντικού μοντέλου, ο οποίος συνδυάζει δανεισμό, κοινή προμήθεια, βιομηχανική πολιτική και γεωπολιτική στρατηγική. Με τη διασφάλιση χρηματοδότησης μεγάλης κλίμακας, η ΕΕ επιδιώκει να περιορίσει τον κατακερματισμό των εθνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων και να ενισχύσει τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής, δημιουργώντας μια πιο ενιαία αγορά άμυνας.
Η συμμετοχή του Καναδά ενισχύει περαιτέρω το στρατηγικό αποτύπωμα της πρωτοβουλίας, δείχνοντας ότι το SAFE, αν και σχεδιασμένο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βάσης, παραμένει ανοικτό σε στενούς συμμάχους υπό θεσμικά κατοχυρωμένες συμφωνίες.
Το κρίσιμο σημείο πλέον είναι η εφαρμογή: η ταχύτητα υπογραφής των δανειακών συμφωνιών, η λειτουργικότητα των κοινών προμηθειών και η πραγματική δυνατότητα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας να αυξήσει παραγωγή σε σύντομους χρονικούς ορίζοντες. Με τις αποφάσεις του Συμβουλίου, το χρηματοδοτικό πλαίσιο έχει τεθεί σε κίνηση. Η ουσιαστική δοκιμασία ξεκινά με τις πρώτες εκταμιεύσεις και τα πρώτα προγράμματα κοινής προμήθειας που θα υλοποιηθούν στην πράξη.
