Η λήξη του New START στις 4 Φεβρουαρίου απειλεί να αφήσει για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες χωρίς νομικά δεσμευτικό πλαίσιο τον έλεγχο των στρατηγικών πυρηνικών, ενισχύοντας την αβεβαιότητα στον σχεδιασμό μεγάλων και μικρότερων πυρηνικών δυνάμεων.
Σε αυτό το κλίμα, Ινδία και Πακιστάν -δύο αντίπαλοι με ιστορικό κρίσεων- εμφανίζονται να κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα οπλοστασίων, με τις αγορές ασφάλειας να προειδοποιούν για μεγαλύτερο ρίσκο λάθους σε μια επόμενη ένταση.
Η παγκόσμια συζήτηση για τα πυρηνικά μπαίνει σε πιο «σκληρή» φάση, καθώς την επόμενη εβδομάδα -στις 4 Φεβρουαρίου- εκπνέει το New START, η τελευταία μεγάλη συμφωνία ΗΠΑ-Ρωσίας που βάζει νομικά δεσμευτικά όρια στην ανάπτυξη στρατηγικών πυρηνικών κεφαλών. Αν δεν υπάρξει αντικατάσταση ή νέα ρύθμιση, θα ανοίξει ένα κενό χωρίς προηγούμενο δεκαετιών: για πρώτη φορά εδώ και πάνω από μισό αιώνα, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις θα κινούνται χωρίς «οροφή» που να συγκρατεί έναν ανεξέλεγκτο κύκλο ανάπτυξης νέων κεφαλών.
Αυτό, κατά την ανάγνωση αναλυτών, δεν αφορά μόνο τη διμερή ισορροπία. Η προειδοποίηση είναι ότι η λογική της αποτροπής μπορεί να μετατοπιστεί από τον υπολογισμό προς την ανασφάλεια: στρατηγικός σχεδιασμός βασισμένος σε αβεβαιότητα και «χειρότερα σενάρια», με συνέπειες που ακτινοβολούν και προς άλλες πυρηνικές δυνάμεις. Σε αυτή τη συζήτηση μπαίνει συχνά η Κίνα, η οποία -με βάση εκτιμήσεις της Federation of American Scientists (FAS)- διαθέτει σαφώς μικρότερο οπλοστάσιο από Ρωσία και ΗΠΑ, αλλά κινείται ανοδικά.
Σε αυτό το πιο νευρικό διεθνές φόντο, Ινδία και Πακιστάν αποτελούν ξεχωριστή εστία ανησυχίας. Οι δύο γείτονες ακολουθούν εδώ και δεκαετίες μια παράλληλη πορεία ενίσχυσης, με τις ισορροπίες να μετρώνται όχι μόνο σε αριθμούς, αλλά και σε δόγματα χρήσης, δυνατότητες εκτόξευσης και -κυρίως- σε χρόνο αντίδρασης σε μια κρίση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της FAS, το 2024 η Ινδία ξεπέρασε οριακά το Πακιστάν για πρώτη φορά, ενώ το 2025 φέρεται να διεύρυνε ελαφρώς τη διαφορά, προσθέτοντας επιπλέον κεφαλές, την ώρα που το Πακιστάν παρέμεινε περίπου στα ίδια επίπεδα.
Η Ινδία εμφανίζεται να διαθέτει πλήρες «τρίπτυχο» ικανότητας -χερσαία, θαλάσσια και αεροπορική εκτόξευση- κάτι που ενισχύει την αξιοπιστία της αποτροπής της. Επισήμως έχει συνδεθεί ιστορικά με δόγμα No First Use, αν και κατά καιρούς δηλώσεις Ινδών αξιωματούχων έχουν αφήσει περιθώρια αμφισβήτησης για το πόσο «κλειδωμένη» παραμένει αυτή η γραμμή. Το Πακιστάν, από την άλλη, δεν δημοσιοποιεί στοιχεία για το μέγεθος του οπλοστασίου του και δεν έχει υιοθετήσει αντίστοιχο δόγμα No First Use, στοιχείο που συχνά εκλαμβάνεται ως παράγοντας πρόσθετης αβεβαιότητας σε μια κρίση.
Το πιο ανησυχητικό για τους αναλυτές δεν είναι η απόσταση από τα ρωσοαμερικανικά μεγέθη, αλλά η δυναμική και ο κίνδυνος «λάθους» σε πραγματικό χρόνο. Ένα επεισόδιο έντασης διάρκειας σχεδόν τεσσάρων ημερών τον Μάιο του 2025 ανέδειξε, σύμφωνα με την ίδια πηγή, πόσο γρήγορα μπορεί να ανέβει η θερμοκρασία όταν δύο πυρηνικά οπλισμένα κράτη βρίσκονται σε αντιπαράθεση, ακόμη κι αν τελικά υπάρξει αποκλιμάκωση με εξωτερική διαμεσολάβηση.
Το συμπέρασμα που προκύπτει από αυτή την εικόνα είναι διπλό: πρώτον, ότι η συζήτηση για τους μηχανισμούς ελέγχου εξοπλισμών επιστρέφει στο επίκεντρο, όχι ως «τεχνικό» θέμα, αλλά ως παράγοντας σταθερότητας. Και δεύτερον, ότι περιφερειακές αντιπαλότητες -όπως Ινδίας-Πακιστάν- αποκτούν μεγαλύτερο βάρος όταν το διεθνές πλαίσιο περιορισμών χαλαρώνει.
You will find more infographics at Statista
