Να χρησιμοποιήσει το Νταβός ως εφαλτήριο για καμπάνια με στόχο την ένταξη του Κάθετου Ενεργειακού Άξονα στα επιλέξιμα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή ακόμα και στο πλαίσιο των αμυντικών υποδομών επιχείρησε με την ομιλία του στο Davos Lodge ο CEO της AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου.
Η δημόσια παρέμβαση του Αλέξανδρου Εξάρχου στο Davos Lodge εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο θεσμικής ωρίμανσης του Κάθετου Ενεργειακού Άξονα. Η επιλογή του διεθνούς φόρουμ, η χρονική συγκυρία και το περιεχόμενο της τοποθέτησης συγκροτούν ένα σαφές σήμα προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τους διατλαντικούς συνομιλητές της ΕΕ, με στόχο την αναβάθμιση του έργου σε επίπεδο πολιτικής προτεραιότητας.
Η αναφορά σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, η ανάδειξη του LNG ως βασικού πυλώνα του άξονα και η σύνδεση με την ενεργειακή αυτονομία συνθέτουν ένα αφήγημα που ευθυγραμμίζεται με τις υφιστάμενες στρατηγικές κατευθύνσεις της Ένωσης. Το έργο τοποθετείται εντός της συζήτησης για τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, ιδίως στην ανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η παρέμβαση στο Davos μπορεί να αναγνωσθεί ως ένα πρώιμο στάδιο οργανωμένης προσπάθειας θεσμικής κατοχύρωσης του άξονα, με απώτερο στόχο τη διασύνδεσή του με κεντρικά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά και πολιτικά εργαλεία.
Ο ρόλος του άξονα στη στρατηγική διαφοροποίησης της ΕΕ
Ο Κάθετος Ενεργειακός Άξονας έχει ήδη καταγραφεί σε επίσημες ευρωπαϊκές και διακρατικές αναφορές ως υποδομή διαφοροποίησης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Οι δηλώσεις Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας, καθώς και τα σχετικά κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον εντάσσουν στη στρατηγική μείωσης της εξάρτησης από μονοδιάστατες πηγές και διαδρομές εφοδιασμού.
Η γεωγραφική του ανάπτυξη, από τις υποδομές LNG και τα λιμάνια του Αιγαίου έως τη Μαύρη Θάλασσα, καλύπτει ένα κενό που είχε αναγνωριστεί ήδη από την περίοδο της ενεργειακής κρίσης 2021–2022. Η λειτουργία του άξονα εξυπηρετεί τη διοχέτευση εναλλακτικών ποσοτήτων φυσικού αερίου προς χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με ιδιαίτερη σημασία για τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία.
Η επαναλαμβανόμενη αναφορά στην ενεργειακή ασφάλεια της Ουκρανίας και της Μολδαβίας ενισχύει τη γεωπολιτική διάσταση του έργου. Η ενσωμάτωση αυτών των χωρών στο αφήγημα του άξονα μεταφέρει το έργο από το επίπεδο της περιφερειακής ενεργειακής υποδομής σε εκείνο της ευρωπαϊκής στρατηγικής σταθερότητας στην ανατολική γειτονία.
Θεσμική στόχευση: Projects of Common Interest
Η επιδίωξη ένταξης του Κάθετου Ενεργειακού Άξονα στα Projects of Common Interest συνιστά κεντρικό άξονα της στρατηγικής αναβάθμισης. Τα PCI αποτελούν το βασικό θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση κρίσιμων διασυνοριακών ενεργειακών υποδομών, παρέχοντας ταυτόχρονα χρηματοδοτικά, ρυθμιστικά και πολιτικά πλεονεκτήματα.
Η ένταξη σε αυτή την κατηγορία συνεπάγεται επιτάχυνση αδειοδοτικών διαδικασιών, πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια και αυξημένη προστασία έναντι πολιτικών ή κανονιστικών κινδύνων. Παράλληλα, λειτουργεί ως μηχανισμός θεσμικής κατοχύρωσης της σημασίας ενός έργου στο ευρωπαϊκό ενεργειακό οικοσύστημα.
Η δημόσια ρητορική που αναπτύχθηκε στο Davos ευθυγραμμίζεται με τα βασικά κριτήρια των PCI, όπως η συμβολή στην ασφάλεια εφοδιασμού, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και η διασυνοριακή προστιθέμενη αξία. Το LNG προβάλλεται ως εργαλείο ευελιξίας και διαφοροποίησης, στοιχείο που ενισχύει τη συμβατότητα του άξονα με τις προτεραιότητες της Ένωσης.
Η ενεργειακή ασφάλεια ως παράμετρος στρατηγικής αυτονομίας
Στο ευρωπαϊκό θεσμικό και πολιτικό περιβάλλον έχει παγιωθεί η αντίληψη ότι η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική αυτονομία. Οι ενεργειακές υποδομές αντιμετωπίζονται ως κρίσιμα στοιχεία εθνικής και συλλογικής ασφάλειας, με αυξανόμενη έμφαση στην προστασία τους έναντι υβριδικών απειλών, κυβερνοεπιθέσεων και φυσικών καταστροφών.
Οι πρόσφατες μελέτες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζουν ρητά ότι η ανθεκτικότητα των ενεργειακών δικτύων αποτελεί προϋπόθεση για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της Ένωσης. Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη ένταση μετά τα περιστατικά δολιοφθοράς σε υποθαλάσσιες και χερσαίες υποδομές στην ευρύτερη ευρωπαϊκή περιφέρεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάθετος Ενεργειακός Άξονας εντάσσεται σε μια γεωγραφική ζώνη αυξημένης στρατηγικής σημασίας, η οποία περιλαμβάνει και τον κάθετο διάδρομο μεταφορών Αιγαίο–Μαύρη Θάλασσα. Ο τελευταίος προβάλλεται από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ ως κρίσιμη υποδομή στρατιωτικής κινητικότητας, γεγονός που δημιουργεί λειτουργικές και θεσμικές συνέργειες με τις ενεργειακές υποδομές της ίδιας περιοχής.
Διατλαντική διάσταση και LNG
Η έμφαση στο LNG ενισχύει τη διατλαντική διάσταση του έργου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν συστηματικά την ευρωπαϊκή απορρόφηση αμερικανικού LNG ως στοιχείο ενεργειακής ασφάλειας και γεωπολιτικής σύγκλισης. Η ανάπτυξη αξόνων που διευκολύνουν τη διανομή LNG στην ενδοχώρα της Ευρώπης θεωρείται συμβατή με αυτή τη στρατηγική.
Ο Κάθετος Ενεργειακός Άξονας προσφέρει λειτουργικό υπόβαθρο για τη μεταφορά φορτίων LNG από τα ελληνικά terminals προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Η δυνατότητα αυτή ενισχύει τη θέση του έργου στις συζητήσεις περί προστασίας κρίσιμων υποδομών και διασφάλισης εναλλακτικών ροών σε περιόδους κρίσης.
Αποτίμηση και προοπτικές
Η δημόσια τοποθέτηση στο Davos μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη ότι το έργο εισέρχεται σε φάση πολιτικής και θεσμικής διεκδίκησης. Η αναβάθμιση του Κάθετου Ενεργειακού Άξονα σε υποδομή ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος μεταβάλλει το πλαίσιο αξιολόγησής του, τόσο σε επίπεδο χρηματοδότησης όσο και σε επίπεδο στρατηγικής σημασίας.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου και διαμετακομιστικού κρίκου μεταξύ Αιγαίου και Μαύρης Θάλασσας. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στο πλέγμα ενεργειακής και στρατηγικής ανθεκτικότητας. Για τους εμπλεκόμενους ομίλους, δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου οι αποφάσεις επηρεάζονται άμεσα από γεωπολιτικές και θεσμικές παραμέτρους.
Η διαδικασία βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Το Davos λειτούργησε ως σημείο εκκίνησης μιας συζήτησης που αναμένεται να εξελιχθεί εντός των ευρωπαϊκών θεσμών και των διατλαντικών διαύλων, με τον Κάθετο Ενεργειακό Άξονα να διεκδικεί ρόλο σταθερής αναφοράς στον ευρωπαϊκό ενεργειακό και στρατηγικό σχεδιασμό.
