Η παγκόσμια ενεργειακή αρχιτεκτονική εισέρχεται σε φάση συστημικού στρες, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιακή οικονομία επιταχύνουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας με ρυθμούς που υπερβαίνουν τον σχεδιασμό των υφιστάμενων δικτύων. Από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, περιγράφει μια μετατόπιση που δεν αφορά μόνο την ενέργεια, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της γεωοικονομικής ισχύος.
«Η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται ραγδαία, κυρίως λόγω της τεχνητής νοημοσύνης και των data centers», σημειώνει, θέτοντας ευθέως το ζήτημα της επάρκειας και της ανθεκτικότητας των ενεργειακών συστημάτων. Η διατύπωση αυτή συνιστά προειδοποίηση για έναν κίνδυνο που δεν είναι κυκλικός, αλλά διαρθρωτικός: όποια οικονομία αδυνατεί να στηρίξει ενεργειακά την ψηφιακή της μετάβαση, χάνει έδαφος στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ενέργεια μετατρέπεται σε κρίσιμη γεωοικονομική υποδομή. Το κόστος, η διαθεσιμότητα και η σταθερότητα της ηλεκτροπαραγωγής καθορίζουν τη χωροθέτηση επενδύσεων AI, cloud και προηγμένης βιομηχανίας, με άμεσες επιπτώσεις στη γεωγραφία της ανάπτυξης και της ισχύος.
Η ενεργειακή υποδομή ως συστημικός γεωοικονομικός κίνδυνος
Ο Γιώργος Στάσσης επισημαίνει ότι «τα σημερινά ενεργειακά συστήματα δεν έχουν σχεδιαστεί για αυτό το επίπεδο ζήτησης». Η φράση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το πρίσμα της γεωοικονομικής ανάλυσης. Η ανεπάρκεια υποδομών δεν οδηγεί μόνο σε τεχνικούς περιορισμούς, αλλά σε αύξηση του country risk και του investment risk.
Σε περιβάλλον αυξημένης ζήτησης, η αδυναμία ενίσχυσης δικτύων και αποθήκευσης προκαλεί μεταβλητότητα τιμών, αυξημένο κόστος κεφαλαίου και περιορισμό της προβλεψιμότητας για μεγάλες επενδύσεις. Η Ευρώπη, ήδη επιβαρυμένη από το ενεργειακό σοκ της περιόδου 2021–2023, κινδυνεύει να εισέλθει σε φάση μόνιμου ανταγωνιστικού μειονεκτήματος έναντι οικονομιών που επενδύουν ταχύτερα σε ενεργειακή αυτάρκεια και ψηφιακή ισχύ.
Η επισήμανση ότι η μετάβαση απαιτεί «έξυπνα, ευέλικτα και ψηφιοποιημένα δίκτυα» συνιστά έμμεση αναφορά στον κίνδυνο θεσμικών και ρυθμιστικών καθυστερήσεων, που μπορούν να μετατρέψουν την ενεργειακή μετάβαση από πλεονέκτημα σε παράγοντα αποσταθεροποίησης.
Η ΔΕΗ ως περιφερειακός πυλώνας σταθερότητας και risk mitigation factor
Η αναφορά του Γιώργου Στάσση στη φιλοδοξία της ΔΕΗ να εξελιχθεί σε «powertech champion της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» έχει σαφή διάσταση risk mitigation. Η περιοχή συνιστά ταυτόχρονα ενεργειακό κόμβο, επενδυτικό πεδίο και γεωπολιτικό ρήγμα, με αυξημένη έκθεση σε εξωτερικούς κραδασμούς.
Η ύπαρξη ενός ισχυρού, καθετοποιημένου και τεχνολογικά προηγμένου ενεργειακού ομίλου περιορίζει την εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, μειώνει την ευπάθεια σε διασυνοριακές κρίσεις και ενισχύει την ανθεκτικότητα κρίσιμων υποδομών. Όπως υπογραμμίζεται, στόχος είναι η παροχή «καθαρής, προσιτής και ευέλικτης ενέργειας», στοιχείο που λειτουργεί ως ασπίδα έναντι κοινωνικών και πολιτικών πιέσεων σε περιόδους αυξημένου κόστους.
Η σύνδεση ενέργειας και ψηφιακών υποδομών καθιστά τη ΔΕΗ όχι απλώς παραγωγό, αλλά κρίσιμο κόμβο στη νέα γεωοικονομία της τεχνητής νοημοσύνης.
Risk matrix: Οι βασικοί κίνδυνοι της ενεργειακής μετάβασης στην εποχή της AI
Η παρέμβαση Στάσση επιτρέπει την αποτύπωση ενός σαφούς πλέγματος κινδύνων, με άμεσες επιπτώσεις σε κράτη, επιχειρήσεις και επενδυτές.
Ο πολιτικός και ρυθμιστικός κίνδυνος παραμένει υψηλός, καθώς καθυστερήσεις σε αδειοδοτήσεις, ασυνέχεια πολιτικών και έλλειψη ευρωπαϊκού συντονισμού μπορούν να αναστείλουν επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση. Ο αντίκτυπος είναι υψηλός, καθώς επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή επάρκεια και το επενδυτικό κλίμα.
Ο υποδομικός κίνδυνος αφορά την ανεπάρκεια δικτύων μεταφοράς και διανομής να διαχειριστούν ταυτόχρονα αυξημένη ζήτηση και υψηλή διείσδυση ΑΠΕ. Η πιθανότητα εκδήλωσης είναι μεσαία προς υψηλή και ο αντίκτυπος κρίσιμος, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε blackouts, περιορισμούς φορτίου και απώλεια αξιοπιστίας.
Ο αγοραίος και μακροοικονομικός κίνδυνος συνδέεται με τη μεταβλητότητα τιμών ενέργειας και το αυξημένο κόστος κεφαλαίου. Σε ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων, η ενεργειακή αβεβαιότητα λειτουργεί αποτρεπτικά για επενδύσεις AI και βιομηχανίας.
Ο γεωπολιτικός κίνδυνος παραμένει δομικός. Εξωτερικές εξαρτήσεις σε καύσιμα, πρώτες ύλες ή κρίσιμες τεχνολογίες μπορούν να εργαλειοποιηθούν σε περιόδους έντασης, μετατρέποντας την ενέργεια σε μέσο πίεσης.
Τέλος, ο τεχνολογικός κίνδυνος αφορά την αδυναμία ταχείας υιοθέτησης λύσεων αποθήκευσης, ψηφιοποίησης και διαχείρισης φορτίων. Αν η τεχνολογία δεν ενσωματωθεί έγκαιρα, η αύξηση της ζήτησης από την τεχνητή νοημοσύνη θα εντείνει τα συστημικά ρίσκα.
H ενέργεια ως πεδίο γεωοικονομικής σύγκρουσης
Το μήνυμα από το #WEF26 είναι σαφές και στρατηγικά φορτισμένο. Η ενέργεια στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι ουδέτερη υποδομή. Είναι παράγοντας ισχύος, ανταγωνιστικότητας και γεωοικονομικής σταθερότητας. Όπως υπονοεί ο Γιώργος Στάσσης, όποιος δεν επενδύσει έγκαιρα σε ευέλικτα, έξυπνα και ανθεκτικά ενεργειακά συστήματα, θα εισάγει όχι μόνο ενέργεια, αλλά και στρατηγική εξάρτηση.
Σε αυτή τη νέα εξίσωση, η ΔΕΗ τοποθετείται ως περιφερειακός κόμβος διαχείρισης κινδύνου και ως κρίσιμος παίκτης στη διαμόρφωση της ενεργειακής και ψηφιακής κυριαρχίας της Ευρώπης.
