Κλιμακώνεται η ένταση γύρω από τη Γροιλανδία, με τις αγορές να καταγράφουν την ανησυχία τους για το spill over effect των δηλώσεων Τραμπ και ιδιαίτερα της αναζωπύρωσης του γεωοικονομικού μετώπου.
Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εντείνει και κλιμακώνει τις δηλώσεις, εμπλέκοντας ακόμη και τα νόμπελ στη συζήτηση, η Δανία αποφάσισε την ενίσχυση των στρατευμάτων της στη Γροιλανδία.
Παρά τις ηχηρές αντιδράσεις Ευρωπαίων ηγετών, η πρώτη προσπάθεια για επίδειξη αλληλεγγύης και ισχύος κατέληξε σε… φιάσκο, καθώς η Βρετανία έστειλε έναν μόνο στρατιωτικό και η γερμανική αποστολή αναγκάστηκε να αποχωρήσει πρόωρα και με εμπορική πτήση μετά τις απειλές Τραμπ για… δασμούς.
SitRep
Η Δανία έστειλε πρόσθετα στρατεύματα στη Γροιλανδία τη Δευτέρα, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αρνήθηκε να αποκλείσει το ενδεχόμενο χρήσης βίας για την κατάληψη ελέγχου του τεράστιου αρκτικού νησιού.
Οι δανέζικες ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι μια «σημαντική δύναμη» στρατιωτών, μαζί με τον αρχηγό του στρατού της χώρας, μεταφέρθηκαν αεροπορικώς στο Κάνγκερλουσουακ, στη δυτική πλευρά της αυτόνομης επικράτειας.
Μια πολυεθνική άσκηση υπό τη διοίκηση δανικών δυνάμεων στο νησί το Σαββατοκύριακο οδήγησε τον Τραμπ να απειλήσει τα οκτώ συμμετέχοντα κράτη —μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο— με επιβολή πρόσθετων δασμών 10% από τον επόμενο μήνα.
Στο μεταξύ όμως η κυβέρνηση της Δανίας δηλώνει ότι είναι ανοιχτή στη συζήτηση για αυξημένη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία.
Ανεβαίνει το γεωπολιτικό και γεωοικονομικό ρίσκο
Οι καταναγκαστικές τακτικές του Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας ενέχουν τον κίνδυνο αναζωπύρωσης ενός εμπορικού πολέμου με την Ευρώπη, ενώ παράλληλα βυθίζουν τη διατλαντική σχέση στη βαθύτερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Εάν ο αμερικανός πρόεδρος προχωρήσει στην επιβολή επιπλέον δασμών, η ΕΕ είναι πιθανό να απαντήσει με αντίμετρα σε αμερικανικά προϊόντα αξίας 93 δισ. ευρώ, σύμφωνα με αξιωματούχους που έχουν ενημερωθεί για τις διαβουλεύσεις με ευρωπαϊκά κράτη.
Η Γερμανία και η Γαλλία ζήτησαν τη Δευτέρα μια «σαφή» ευρωπαϊκή απάντηση στις απειλές του Τραμπ για δασμούς, την ώρα που ταυτόχρονα κάλεσαν σε αποκλιμάκωση.
«Δεν θα εκβιαστούμε», δήλωσε ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλινγκμπάιλ.
Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν καταρτίσει αναλυτικές επιλογές για περαιτέρω αντίποινα, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους της ΕΕ που έχουν ενημερωθεί για τις προετοιμασίες.
Ωστόσο, προς το παρόν αποφεύγουν την ενεργοποίηση του ισχυρότερου μέτρου, του λεγόμενου μηχανισμού αντι-εξαναγκασμού της ΕΕ, ελπίζοντας ότι μπορεί να βρεθεί διπλωματική λύση κατά τις συνομιλίες με τον Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αυτή την εβδομάδα.
«Η νούμερο ένα προτεραιότητά μας αυτή τη στιγμή είναι πραγματικά να εμπλακούμε, να συνεργαστούμε και να έχουμε έναν καλό διάλογο με τους αμερικανούς συνομιλητές μας», δήλωσε στους FT η Χένα Βίρκουνεν, αντιπρόεδρος της Επιτροπής. «Ταυτόχρονα, διαθέτουμε και εργαλεία. Έχουμε προετοιμαστεί και για αυτό».
Το μπαζούκα
Η ενεργοποίηση του μηχανισμού αντι-εξαναγκασμού θα επέτρεπε στην ΕΕ να περιορίσει την πρόσβαση αμερικανικών τεχνολογικών εταιριών στην ενιαία αγορά της. Η Βίρκουνεν επισήμανε ότι για ορισμένους τεχνολογικούς ομίλους η ΕΕ αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά τους.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες εξακολουθούν να ελπίζουν ότι μπορούν να πείσουν τον Τραμπ να υποχωρήσει, υποσχόμενοι να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στην άμυνα της Αρκτικής, με τη Δανία και τη Γροιλανδία να προτείνουν μια αποστολή του ΝΑΤΟ στο νησί, παρόμοια με τις επιχειρήσεις προστασίας κρίσιμων υποδομών στη Βαλτική Θάλασσα.
Μετά από συνάντηση με τον υπουργό Άμυνας της Δανίας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι συζήτησαν τη σημασία της Αρκτικής, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας, «για τη συλλογική μας ασφάλεια και το πώς η Δανία ενισχύει τις επενδύσεις της σε κρίσιμες δυνατότητες».
Όταν, ωστόσο, ρωτήθηκε σε συνέντευξη στο NBC τη Δευτέρα αν θα χρησιμοποιούσε βία για να αποκτήσει τη Γροιλανδία, ο Τραμπ απάντησε: «Κανένα σχόλιο».
Ερωτηθείς αν θα υλοποιούσε τις απειλές του για επιβολή δασμών στην Ευρώπη ελλείψει συμφωνίας για τη Γροιλανδία, ο Τραμπ δήλωσε: «Θα το κάνω, 100%».
Στο Νταβός, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι τυχόν ευρωπαϊκά αντίποινα στις απειλές του Τραμπ για δασμούς θα ήταν «πολύ απερίσκεπτα», προσθέτοντας ότι «όλοι θα πρέπει να λαμβάνουν τον πρόεδρο τοις μετρητοίς».
Η στάση της Βρετανίας
Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι θα χρησιμοποιήσει «όλη τη δύναμη της κυβέρνησης, εντός και εκτός χώρας» για την υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, χαρακτηρίζοντας την απειλή του Τραμπ για δασμούς κατά συμμάχων ως «εντελώς λανθασμένη».
Ωστόσο, βρετανοί αξιωματούχοι επέμεναν ότι η ομάδα του Τραμπ επιθυμεί την επίλυση της κρίσης γύρω από τη Γροιλανδία, με τον Μπέσεντ και τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να επιδιώκουν μια διαπραγματευτική λύση.
Καθώς ο Τραμπ εντείνει την πίεση προς την Ευρώπη για να παραχωρήσει τη Γροιλανδία στις ΗΠΑ, εμφανίστηκαν ενδείξεις ότι επενδυτές πωλούν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία και αναζητούν άλλα ασφαλή καταφύγια.
Η αντίδραση των αγορών
Το ευρώ ενισχύθηκε κατά 0,4% έναντι του δολαρίου. Ο χρυσός σημείωσε άνοδο 1,7% στα 4.670 δολάρια ανά ουγγιά, σε ιστορικό υψηλό, ενώ το ασήμι κατέγραψε άνοδο 5%. Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια υποχώρησαν. Ο δείκτης Stoxx Europe 600 σημείωσε πτώση 1,2%, με τις αυτοκινητοβιομηχανίες και τις εταιρίες πολυτελών ειδών να ηγούνται των απωλειών.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης που παρακολουθούν τους δείκτες S&P 500 και Nasdaq 100 υποχώρησαν κατά 0,9% και 1,1% αντίστοιχα. Οι αμερικανικές αγορές παρέμειναν κλειστές τη Δευτέρα λόγω της Ημέρας Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ έχει υιοθετήσει ολοένα και πιο πολεμοχαρή ρητορική απέναντι στη Γροιλανδία, την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ θεωρεί ζωτικής σημασίας για την αμερικανική ασφάλεια και αντικείμενο ενδιαφέροντος από τη Ρωσία και την Κίνα.
Υπέδειξε τη Δευτέρα ότι η αποτυχία του να κερδίσει το Νόμπελ Ειρήνης πέρυσι μπορεί να βρίσκεται πίσω από την ανανεωμένη του επιδίωξη για την αρκτική επικράτεια, η οποία αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας.
Ο Τραμπ ανέφερε σε γραπτό μήνυμα προς τον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στέρε ότι «δεδομένου ότι η χώρα σας αποφάσισε να μη μου απονείμει το Νόμπελ Ειρήνης . . . δεν αισθάνομαι πλέον υποχρεωμένος να σκέφτομαι αποκλειστικά με όρους Ειρήνης, παρότι αυτή θα παραμένει πάντα κυρίαρχη, αλλά μπορώ πλέον να σκέφτομαι τι είναι καλό και ορθό για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής».
