Η κουλτούρα και το πολιτικό πλαίσιο ενός τόπου δεν επηρεάζουν μόνο τους ανθρώπους, αλλά και τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που εκπαιδεύονται εκεί. Θα προσεγγίσει ένα μοντέλο από την Κίνα ένα γεωπολιτικό ζήτημα διαφορετικά από ένα που έχει αναπτυχθεί στην Ευρώπη ή στις Ηνωμένες Πολιτείες;
Αυτό το ερώτημα επιχείρησε να απαντήσει το GZERO, θέτοντας το ίδιο σύνολο ερωτήσεων σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία σε τρία διαφορετικά μοντέλα: το κινεζικό DeepSeek, το ευρωπαϊκό Mistral και το αμερικανικό ChatGPT.
Οι ερωτήσεις τέθηκαν αυτούσιες και οι απαντήσεις, παρότι συντομευμένες, διατηρούν κάθε λέξη που παρήχθη από τα ίδια τα συστήματα. Μετά από κάθε γύρο, τα μοντέλα είχαν τη δυνατότητα να «διαβάσουν» τις απαντήσεις των άλλων, προτού απαντήσουν ξανά.
Στο πρώτο ερώτημα για το «τι σημαίνει η επιτυχία του Trump στη Γάζα για την Ουκρανία» τα τρία μοντέλα απάντησαν:
DeepSeek (Κίνα): «Η “επιτυχία του Trump στη Γάζα” είναι υποθετικό σενάριο, καθώς η σύγκρουση παραμένει ανοιχτή. Αν υπάρξει αποκλιμάκωση, αυτό δεν θα ωφελήσει την Ουκρανία, αλλά θα επιτρέψει στην αμερικανική κυβέρνηση να στραφεί πιο γρήγορα σε άλλες προτεραιότητες του δόγματος America First.»
Mistral (ΕΕ): «Η επιτυχία του Trump ενισχύει τη διπλωματική του αξιοπιστία και αυξάνει τις προσδοκίες για ανάλογη πρόοδο στην Ουκρανία. Η προσέγγισή του περιλαμβάνει πίεση προς τους Ευρωπαίους συμμάχους να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες και να μειώσουν την εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια.»
ChatGPT (ΗΠΑ): «Η διπλωματική επιτυχία του Trump στη Γάζα –η επίτευξη εκεχειρίας και ανταλλαγής ομήρων– ενισχύει το προφίλ του ως μεσολαβητή που μπορεί να επηρεάζει συγκρούσεις πέρα από τα σύνορα των ΗΠΑ.»
Η δοκιμή του GZERO φωτίζει πώς τα ίδια δεδομένα παράγουν πολιτικά διαφορετικές ερμηνείες:
Το κινεζικό μοντέλο υιοθετεί ουδέτερη, σχεδόν αποστασιοποιημένη στάση, βλέποντας τη Γάζα ως περιφερειακή υπόθεση της Ουάσινγκτον.
Το ευρωπαϊκό εστιάζει στην ισορροπία ισχύος και στο πώς η αμερικανική πολιτική επηρεάζει την άμυνα της Ευρώπης.
Το αμερικανικό προβάλλει τον Trump ως διεθνή διαμεσολαβητή, τονίζοντας το επικοινωνιακό βάρος του επιτεύγματός του.
Πέρα από τις διαφορές, το πείραμα δείχνει πώς τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αναπαράγουν τα πολιτισμικά φίλτρα των δημιουργών τους. Και, όπως φαίνεται, ακόμη κι όταν μιλούν «ουδέτερα», κουβαλούν μέσα τους το αποτύπωμα της γεωπολιτικής τους προέλευσης.
Στην ερώτηση ποια είναι η πιθανότητα η Ουκρανία να βρίσκεται σε ειρήνη μέσα σε έναν χρόνο, τα τρία μοντέλα απάντησαν με αξιοσημείωτες διαφορές.
Το DeepSeek έδωσε πιθανότητα 15%, το Mistral κινήθηκε πιο αισιόδοξα, μεταξύ 30% και 40%, ενώ το ChatGPT τοποθέτησε την εκτίμησή του στο 10%-15%.
Όταν ζητήθηκε από το Mistral να εξηγήσει γιατί είναι πιο αισιόδοξο, απάντησε ότι οφείλεται σε «μια πιο επιθετική διπλωματική ώθηση από πλευράς Trump», στη μεγαλύτερη διάθεση των Ευρωπαίων να στηρίξουν την Ουκρανία και στις «τεράστιες πιέσεις που δέχονται τόσο η Μόσχα όσο και το Κίεβο — σε ανθρώπινες απώλειες και σε οικονομικό κόστος».
Στο ερώτημα τι λείπει από τη μέχρι τότε συζήτηση, το ChatGPT επισήμανε ότι «λείπει το στρατηγικό πλαίσιο και το βάθος συμφραζομένων», υπογραμμίζοντας πως «μια συμφωνία στη Γάζα θα μπορούσε να απελευθερώσει διπλωματική ενέργεια των ΗΠΑ» και να επηρεάσει «τις αγορές ενέργειας ή τη δυναμική των κυρώσεων προς τη Ρωσία».
Το DeepSeek συμφώνησε με την παρατήρηση, αλλά πρόσθεσε ότι «η διπλωματική ενέργεια που θα απελευθερωθεί δεν θα κατευθυνθεί αυτόματα υπέρ της Ουκρανίας». Κατά την ανάλυσή του, ο Putin «δεν χρειάζεται έναν Trump που θα αποδείξει την ικανότητά του στις συμφωνίες, αλλά έναν Αμερικανό πρόεδρο πρόθυμο να ανεχθεί ρωσικές σφαίρες επιρροής» – κάτι που μια επιτυχία στη Γάζα δεν αλλάζει.
Οι συμβουλές προς τον Trump
Όταν ζητήθηκε από τα μοντέλα να δώσουν μια μόνο συμβουλή προς τον Αμερικανό πρόεδρο, οι απαντήσεις αποκάλυψαν την αντίληψη κάθε «τεχνητής νοοτροπίας»:
- Το DeepSeek πρότεινε να «εξασφαλίσει θεσμικά την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών και της στρατηγικής τους ευθύνης», μετατρέποντας τη λήξη του πολέμου σε δομικό πλεονέκτημα για τις ΗΠΑ.
- Το Mistral συνέστησε μια «περιορισμένη, προσωρινή συμφωνία» — μια εκεχειρία ανά περιοχές ή ένα «πάγωμα» γραμμών — ώστε να παρουσιαστεί ως επιτυχία και να διατηρηθεί η ευρωπαϊκή και αμερικανική στήριξη.
- Το ChatGPT τόνισε ότι ο Trump θα μπορούσε «να μετατρέψει τον φόβο της Ευρώπης για την απροβλεψιμότητά του σε ευθυγράμμιση», προσφέροντας μερική μείωση του κόστους άμυνας των ΗΠΑ με αντάλλαγμα μεγαλύτερη ευρωπαϊκή πίεση στη Ρωσία και χρηματοδότηση για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Ο καθοριστικός παράγοντας
Στο τελευταίο ερώτημα, ποιο είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο που πρέπει να παρακολουθεί κανείς:
- Το DeepSeek υποστήριξε ότι «μια επιτυχία στη Γάζα θα μπορούσε να ενισχύσει τον τραμπικό πραγματισμό τύπου “America First”», καλώντας σε προσοχή για τυχόν μετατόπιση της αμερικανικής στάσης απέναντι στο ΝΑΤΟ.
- Το Mistral επικέντρωσε στην ενότητα της Ευρώπης, σημειώνοντας ότι η Ρωσία «θα διαπραγματευτεί σοβαρά μόνο αν θεωρήσει τη Δύση ενωμένη».
- Το ChatGPT παρατήρησε ότι «η μοίρα της Ουκρανίας μπορεί να εξαρτηθεί λιγότερο από την Ουάσιγκτον ή τη Μόσχα και περισσότερο από το αν η Ευρώπη θα δράσει ως ενιαία στρατηγική οντότητα ή θα παραμείνει ένα χαλαρό σύνολο κρατών που αντιδρούν στις κινήσεις των ΗΠΑ».
Στο τέλος, τα τρία μοντέλα ευχαρίστησαν τους διοργανωτές για τη συμμετοχή τους.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το GZERO Media, στο πλαίσιο του αφιερώματός του για την τεχνητή νοημοσύνη και τη γεωπολιτική, αποκαλύπτοντας πώς τα μοντέλα AI -αναλόγως του πολιτισμικού και πολιτικού τους πλαισίου- προσεγγίζουν με εντελώς διαφορετικούς τρόπους την ίδια διεθνή κρίση.
