Ύστερα από μια σύντομη στάση στο Ισραήλ, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στην αιγυπτιακή Σαρμ Ελ Σέιχ, όπου οι ηγέτες της Αιγύπτου, του Κατάρ, της Τουρκίας και των Ηνωμένων Πολιτειών υπέγραψαν μια ιστορική διακήρυξη για την εφαρμογή της εκεχειρίας ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς.
Εν τη απουσία τόσο της Χαμάς όσο και του Νετανιάχου, τη συνθήκη υπέγραψαν οι πρόεδροι της Αιγύπτου, των ΗΠΑ και της Τουρκίας, Σίσι, Τραμπ, Ερντογάν και ο Σείχης του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θανί, ως εγγυήτριες δυνάμεις.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «μια τεράστια μέρα για τον κόσμο, μια τεράστια μέρα για τη Μέση Ανατολή».
Η σύνοδος, στην οποία συμμετείχαν πάνω από είκοσι αρχηγοί κρατών και διεθνών οργανισμών, σηματοδότησε την επίσημη έναρξη ενός πλαισίου σταθεροποίησης της Γάζας, ύστερα από δύο χρόνια αδιάκοπης σύγκρουσης που άφησε πίσω της δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και σχεδόν δύο εκατομμύρια εκτοπισμένους.
Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική ημέρα» που «ανοίγει μια νέα εποχή ειρήνης και σταθερότητας», θέτοντας τα θεμέλια για μια λύση δύο κρατών.
Η συμφωνία της Γάζας: Κανόνες και ανασυγκρότηση
Το υπογεγραμμένο έγγραφο, το οποίο ο Τραμπ περιέγραψε ως ένα σύνολο «κανόνων και κανονισμών» για την εφαρμογή της εκεχειρίας, αποτελεί τον πυρήνα ενός ειρηνευτικού σχεδίου 20 σημείων ειρηνευτικού σχεδίου που εκπονήθηκε από την Ουάσιγκτον με τη στήριξη της Ντόχα, του Καΐρου και της Άγκυρας. Το σχέδιο προβλέπει:
- Σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ από τη Λωρίδα της Γάζας.
- Αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής.
- Σύσταση παλαιστινιακής επιτροπής υπό διεθνή εποπτεία.
- Ανάπτυξη πολυεθνικής αποστολής σταθεροποίησης, με στόχο την εκπαίδευση και υποστήριξη μιας νέας παλαιστινιακής αστυνομίας.
«Η ανασυγκρότηση της Γάζας απαιτεί να είναι αποστρατιωτικοποιημένη και να επιτραπεί σε μια νέα, έντιμη αστυνομική δύναμη να δημιουργήσει συνθήκες ασφάλειας για τον λαό», δήλωσε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι «έχουν ήδη δεσμευθεί μεγάλα ποσά» για την ανοικοδόμηση της περιοχής.
Η Χαμάς επιστρέφει στους δρόμους — Υπό επιτήρηση
Στην Πόλη της Γάζας, ένοπλοι της Χαμάς έχουν επανεμφανιστεί στους δρόμους μετά την έναρξη της εκεχειρίας την Παρασκευή. Η οργάνωση επιμένει ότι δεν θα επιτρέψει κενό ασφαλείας και θα διατηρήσει τη δημόσια τάξη έως ότου συγκροτηθεί επίσημη παλαιστινιακή διοίκηση.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι η Ουάσινγκτον έχει δώσει προσωρινή άδεια στη Χαμάς να ασκεί καθήκοντα αστυνόμευσης στη Γάζα.
«Θέλουν να σταματήσουν τα προβλήματα, και το έχουν δηλώσει ανοιχτά — τους δώσαμε έγκριση για μια περιορισμένη περίοδο», είπε.
Ωστόσο, οι ηγέτες της Χαμάς τόνισαν ότι θα παραδώσουν τα όπλα τους μόνο σε ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος, απορρίπτοντας κάθε ξένη απαίτηση αφοπλισμού.
Η ανταλλαγή κρατουμένων: Καθοριστική χειρονομία
Η εφαρμογή της εκεχειρίας ξεκίνησε με μια μαζική ανταλλαγή κρατουμένων και ομήρων. Η Χαμάς απελευθέρωσε 20 ζωντανούς και 28 νεκρούς Ισραηλινούς αιχμαλώτους, ενώ το Ισραήλ απελευθέρωσε σχεδόν 2.000 Παλαιστινίους κρατούμενους και κρατούμενους υπό διοικητική κράτηση, πολλοί εκ των οποίων βρίσκονταν στη φυλακή από τα πρώτα στάδια της σύγκρουσης του 2023.
Σκηνές βαθιάς συγκίνησης εκτυλίχθηκαν σε Τελ Αβίβ, Γάζα και Ραμάλα, όπου οικογένειες επανενώθηκαν ύστερα από χρόνια φόβου και αγωνίας.
Οι Παλαιστίνιοι γιόρτασαν την επιστροφή 96 πολιτικών κρατουμένων, μαζί με εκατοντάδες που είχαν συλληφθεί στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Η Χαμάς χαιρέτισε την ανταλλαγή ως «λαμπρό ορόσημο του εθνικού μας αγώνα», κατηγορώντας το Ισραήλ ότι επέδειξε «τις πιο σκληρές μορφές σαδισμού και φασισμού στη σύγχρονη εποχή».
Η παγκόσμια διπλωματία σε κίνηση
Η σύνοδος της Σαρμ Ελ Σέιχ ανέδειξε μια σπάνια στιγμή συναίνεσης μεταξύ παραδοσιακών αντιπάλων της περιοχής. Ο Τραμπ ευχαρίστησε δημόσια τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λέγοντας ότι είναι «σκληρός όσο δεν πάει, αλλά τον αγαπάμε», ενώ εξέφρασε την εκτίμησή του στον Εμίρη του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ-Θάνι, καθώς και στους Πρίγκιπες της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ για τη «μεγάλη συνεργασία τους».
Την ίδια στιγμή, στο Ηνωμένο Βασίλειο, πραγματοποιήθηκε τριήμερη διάσκεψη για την ανασυγκρότηση της Γάζας, με τη συμμετοχή αξιωματούχων από τη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.
Ο Βρετανός υφυπουργός για τη Μέση Ανατολή Χάμις Φάλκονερ τόνισε το μέγεθος της πρόκλησης:
«Γνωρίζουμε πόσο επείγον και περίπλοκο είναι το έργο. Η εκκαθάριση των ερειπίων, η ανοικοδόμηση σπιτιών, η αποκατάσταση σχολείων και νοσοκομείων — θα χρειαστούν χρόνια και δισεκατομμύρια.»
Εύθραυστη ελπίδα στη Γάζα
Από την Πόλη της Γάζας, ο δημοσιογράφος Χάνι Μαχμούντ μετέδωσε ότι επικρατεί ένα κλίμα προσεκτικής ελπίδας και βαθιάς αβεβαιότητας.
Οι κάτοικοι καλωσορίζουν το τέλος των βομβαρδισμών, αλλά φοβούνται ότι οι υποσχέσεις για ανθρωπιστική βοήθεια και ανοικοδόμηση μπορεί να μείνουν ξανά ανεκπλήρωτες. Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, πολλοί παραμένουν σε πρόχειρα καταλύματα ή υπαίθρια, αναμένοντας απεγνωσμένα την άφιξη βοήθειας.
«Αυτό είναι ένα τοπίο σημαδεμένο από ανεκπλήρωτες υποσχέσεις», είπε ο Μαχμούντ. «Οι άνθρωποι κρατούν την ελπίδα, αλλά έχουν δει πολλές εκεχειρίες να καταρρέουν στο παρελθόν.»
Ανάλυση: Πέρα από τους πανηγυρισμούς
Σύμφωνα με τον αναλυτή Άλαν Φίσερ από τον Λευκό Οίκο, η συνάντηση στην Αίγυπτο δεν στοχεύει μόνο στην ανακοίνωση μιας ειρήνης, αλλά στην εξασφάλιση της εφαρμογής της.
«Οι ηγέτες θέλουν να αποφύγουν ένα σενάριο “μιας και έξω” — όπου ο Τραμπ ανακοινώνει την εκεχειρία και μετά αποσύρεται», εξηγεί. «Η υλοποίηση του 20σημείου σχεδίου θα απαιτήσει έντονη διπλωματική εργασία, λογοδοσία και χρόνο.»
Παρά τον σκεπτικισμό, το κλίμα σε Ουάσινγκτον και άλλες πρωτεύουσες είναι συγκρατημένα αισιόδοξο. Για τον Τραμπ, που χαρακτήρισε τη μέρα «ιστορική» και «όμορφη», η συμφωνία αποτελεί το πιο σημαντικό διπλωματικό επίτευγμα της δεύτερης θητείας του — ένα γεγονός που μπορεί να αναδιαμορφώσει τη γεωπολιτική της Μέσης Ανατολής για μια ολόκληρη γενιά.
Ο Τραμπ έφυγε ο εφιάλτης τελείωσε;
Καθώς το Air Force One απογειωνόταν από τη Σαρμ Ελ Σέιχ, ο Τραμπ δήλωσε ότι «ο επώδυνος εφιάλτης της Γάζας τελείωσε».
Το αν αυτή η νέα συμφωνία θα αντέξει, θα εξαρτηθεί από τη βούληση των περιφερειακών δυνάμεων και της διεθνούς κοινότητας να μετατρέψουν τις λέξεις σε πράξεις και την εκεχειρία σε ειρήνη.
Για τους κατοίκους της Γάζας, η πρόκληση είναι άμεση και υπαρξιακή: η επιβίωση μέσα στον χειμώνα και η αναμονή ενός «νέου και όμορφου ξημερώματος», όπως το περιέγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος.
