Κινητικότητα και μηνύματα που ανεβάζουν την ένταση και αποτελούν πρόδρομες πράξεις κλιμάκωσης του γεωπολιτικού κινδύνου καταγράφονται στο Αιγαίο, καθώς Ελλάδα και Τουρκία σκληραίνουν τη στάση τους σε μια σειρά από μέτωπα με επίκεντρο τις θαλάσσιες ζώνες.
Καθώς η Αθήνα επιχειρείνα βρει πατήματα στην ανατολική Μεσόγειο με τη Λιβύη, η Άγκυρα επιχειρεί να ξεκαθαρίσει ότι καμία εξέλιξη στην περιοχή δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη χωρίς τη συμμετοχή και την έγκρισή της, ενώ παράλληλα και οι δύο χώρες κάνουν κινήσεις σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο στις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον.
Σε αυτή τη φάση, η Τουρκία φαίνεται να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων, τόσο σε επιχειρησιακό επίπεδο στην ανατολική Μεσόγειο, όπου διατηρεί σχέσεις άριστες σχέσεις με την Τρίπολη και εσχάτως αναβάθμισε τις σχέσεις της με τη Βεγγάζη. Παράλληλα, μπλόκαρε την πρώτη φάση των ερευνών της Ελλάδας για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο και τις αντίστοιχες έρευνες για το καλώδιο οπτικών ινών Κύπρου- Σαουδικής Αραβίας (επίσης ευρωπαϊκό έργο).
Η Τουρκία έχει επίσης καταθέσει αίτημα για ένταξη στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, με την υποστήριξη του γγ του NATO Μαρκ Ρούτε και της Γερμανίας, Ιταλίας, Ισπανίας και αρκετών ακόμη χωρών. Ο Έλληνας πρωθυπουργός επιχείρησε να αντιδράσει ζητώντας από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να τεθούν όροι και έθεσε ζήτημα του τουρκικού casus beli προς την Ελλάδα. Παρά τις κορώνες του Έλληνα πρωθυπουργού, η νομική βάση πάνω στην οποία οικοδομήθηκε το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν προβλέπει δικαίωμα veto από χώρες και οι όροι που τίθενται είναι χαλαροί και άπτονται ερμηνειών.
Η Αθήνα, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει το αποδυναμωμένο γεωπολιτικό της αποτύπωμα επιχειρεί -για ακόμη μια φορά- να “αγοράσει” υποστήριξη, ανακοινώνοντας την απόφαση του ΚΥΣΕΑ για την απόκτηση της τέταρτης φρεγάτας Belh@rra και τον σχεδιασμό για ένταξη ενός ακόμη εξοπλιστικού προγράμματος, της FOS των Rafale ύψους 800 εκατ. στο SAFE. Πρόκειται για κινήσεις που έρχονται τη στιγμή που η Γαλλία βρίσκεται σε περίοδο πολιτικής αστάθειας και Εμάνουελ Μακρόν αναζητά στηρίγματα παντού. Υπ’ αυτό το πρίσμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης φιλοδοξεί ότι εκμεταλλευόμενος την οριακή υπεροχή, θα μπορέσει να κερδίσει κρίσιμη στήριξη από το Παρίσι και να πειθαναγκάσει την Άγκυρα να δεχθεί όρους και να μπει σε επί μέρους διαπραγματεύσεις.
Η Ελλάδα όμως, έχει και ένα στρατηγικό μειονέκτημα: Την απουσία εκπροσώπησης των ΗΠΑ στην Αθήνα, καθώς η πρέσβης Κίμπερλι Γκίλφοιλ δεν έχει ακόμη λάβει την τελική έγκριση, ενώ ο ομόλογός της έχει από καιρό εγκατασταθεί στην Τουρκία και έχει πρόσβαση απευθείας στον Ντόναλντ Τραμπ.
Η Ελλάδα κινητοποιεί τις ένοπλες δυνάμεις
Μεγάλη κινητοποίηση των ενόπλων δυνάμεων με τη μορφή έκτακτης διακλαδικής άσκησης ετοιμότητας διέταξε ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, με σενάριο την ανακατάληψη νησίδας στο Αιγαίο, κίνηση που ερμηνεύεται ως απάντηση-μήνυμα στη NAVTEX της Τουρκίας για την έξοδο του Piri Reis στο Αιγαίο.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης 17 Σεπτεμβρίου 2025 και κατόπιν εντολής του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Δημήτριου Χούπη, διατάχθηκε αιφνιδιαστικά η εκτέλεση διακλαδικής άσκησης ετοιμότητας. Σκοπός της άσκησης είναι η επαύξηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας μέσω της εξέτασης των διαδικασιών εφαρμογής ειδικών σχεδίων, στο πλαίσιο επιχειρησιακού σχεδιασμού του ΓΕΕΘΑ.
Η άσκηση διεξάγεται εντός της περιοχής ευθύνης της Ελλάδας και καλύπτει τμήματα του θαλάσσιου και χερσαίου χώρου, συμπεριλαμβάνοντας περιοχές στον Έβρο και στο Αιγαίο. Για την υλοποίηση της δραστηριότητας ενεργοποιήθηκε η διακλαδική δύναμη ετοιμότητας με συμμετέχον προσωπικό και μέσα των τριών (3) Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων και της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου (ΔΕΠ) του ΓΕΕΘΑ.
Ο ρόλος του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης
Η Αθήνα έχει επιμείνει στον σχεδιασμό για τη συνέχιση των ερευνών για πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, αν και η πρώτη φάση διακόπηκε από την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων και τη διπλωματική και πολιτική αντίδραση της Άγκυρας. Το σκηνικό αυτό ανεβάζει το γεωπολιτικό ρίσκο και δημιουργεί ανησυχία για το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο.
Να σημειωθεί, όμως, ότι η Λευκωσία διατηρεί επιφυλάξεις για το οικονομικό κόστος, ενώ έρευνα για το θέμα της διαχείρισης των κοινοτικών πόρων που συνδέονται με το έργο έχει ξεκινήσει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελεία, δίνοντας νέες διαστάσεις στην αντιπαράθεση με τον ΑΔΜΗΕ για την ανάληψη του κόστους του γεωπολιτικού ρίσκου.
Σε πολιτικό επίπεδο βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πολιτικό πιγκ-πογκ ευθυνών Αθήνας – Λευκωσίας, ενώ ρόλο παίζει και ο CEO το ΑΔΜΗΕ Μάνος Μανουσάκης, ο οποίος έχει την επιχειρησιακή ευθύνη του έργου. Η κατάσταση περιπλέκεται έτι περαιτέρω καθώς ο ΑΔΜΗΕ βρίσκεται υπό τον έλεγχο της κινεζικής State Grid, τη στιγμή που οι σχέσεις Αθήνας – Πεκίνο βρίσκονται σε πολύ χαμηλό επίπεδο, ενώ ο Ταγίπ Ερντογάν έχει δείξει διάθεση πολυεπίπεδης προσέγγισης με την Κίνα.
