Μετα τη Λιβύη η αποδόμηση της στρατηγικής σχέσης Ελλάδας – Αιγύπτου μοιάζει πλέον αναπόδραστη, καθώς το Κάιρο βρίσκεται σε τροχιά ενεργητικής επαναπροσέγγισης με την Τουρκία, αφήνοντας την Αθήνα να εξαρτάται αποκλειστικά από το απομονωμένο Ισραήλ.
Χωρίς περοφερειακούς συμμάχους στη Μεσόγειο και την Αφρική μένει η Ελλάδα, καθώς Ιταλία και Ισπανία χτίζουν αμυντικές συνεργασίες με την Τουρκία, ενώ πρώτα η Λιβύη και μετά η Αίγυπτος έλκονται βαθμιαία περισσότερο από τα ανταλλάγματα που προτείνει η Άγκυρα.
Υπ’ αυτό το πρίσμα, όπως έχει εγκαίρως και κατ επανάληψη επισημάνει το Crisis Monitor η στρατηγική της Αθήνας είναι η αναδίπλωση με το μικρότερο δυνατό κόστος, ώστε να αποφύγει αντιπαραθέσεις που θα καταστήσουν πιο κραυγαλέα την ήττα και παταγώδη την αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής και της ΕΥΠ στην περιοχή. Η Αθήνα, φαίνεται ότι ζητά ανεπισήμως ανταλλάγματα για να επιταχύνει τη διαδικασία, με στόχο να ενισχύσει το προφίλ του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ευρώπη πρωτίστως και δευτερευόντως στην κομματική του βάση.
Μετά τον ελλιμενισμό τουρκικής φρεγάτας στη Βεγγάζη και τον εναγκαλισμό Χάφταρ – Καλίν οι όποιες ψευαισθήσεις για εξισορρόπιηση της τουρκικής παρουσίας και ενίσχυση των ελληνικών ερεισμάτων στη Λιβύη πάνε περίπατο. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει τώρα και με την Αίγυπτο και πλέον το αντιλαμβάνεται -αν και με κάποια καθυστέρηση- η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Οι χειρισμοί του Καΐρου σε μια σειρά από διμερή θέματα, συμπεριλαμβανομένης της Μονής Σινά, κατέστησαν σαφές στην Αθήνα, ότι θα προβλήματα δεν ανέκυψαν τυχαία…
Η προσέγγιση Αιγύπτου – Τουρκίας
Η κατάσταση βέβαια έχει εξελιχθεί πολύ και σε βάθος. Οι τελευταίες κινήσεις του Καΐρου δείχνουν πως οι κακές ημέρες στις σχέσεις της με την Τουρκία ανήκουν στο μακρινό παρελθόν και η προσέγγιση μεταξύ των δύο χωρών καταγράφεται ως γεγονός. Αυτό αποδεικνύει και η νέα συμφωνία που υπέγραψαν Αίγυπτος και Τουρκία για κοινή παραγωγή ενός drone VTOL-UAV Torgha που θα γίνει στην Αίγυπτο. Όπως αναφέρεται σε χθεσινό δημοσίευμα της «Egypt Independent», «η νέα συμφωνία υπογράφηκε μεταξύ του Αραβικού Οργανισμού Βιομηχανοποίησης (AOI), μιας οικονομικής οντότητας που συνδέεται με το Αιγυπτιακό Υπουργείο Στρατιωτικής Παραγωγής και αποτελεί τη ραχοκοκαλιά των αμυντικών και πολιτικών βιομηχανιών της Αιγύπτου, και της τουρκικής εταιρείας Havelsan, η οποία θα κατασκευάσει το drone». Μάλιστα, σύμφωνα πάντα με το ίδιο δημοσίευμα, ο Τούρκος πρέσβης στο Κάιρο, χαρακτήρισε την υπογραφή αυτής της συμφωνίας «ευλογία» για την ενίσχυση της βιομηχανικής και αμυντικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Ας σημειωθεί ότι είχε προηγηθεί και η συμφωνία μεταξύ των δύο κρατών για τη συμμετοχή της Αιγύπτου στο πρόγραμμα κατασκευής μαχητικών αεροσκαφών Kaan που παράγει η Τουρκία και η οποία σηματοδότησε την αρχή της κοινής αμυντικής τους συνεργασία. Οι κινήσεις αυτές δείχνουν πως Κάιρο και Άγκυρα άφησαν πίσω πλέον τις συγκρούσεις και συμπλέουν τόσο στον στρατιωτικό τομέα όσο και στο διπλωματικό. Υπενθυμίζεται πως Τουρκία και Αίγυπτος είχαν αντιπαρατεθεί σφοδρά στο θέμα της Λιβύης, καθώς στήριξαν αντίπαλα στρατόπεδα στον εμφύλιο, με την Αίγυπτο να στηρίζει τον στρατάρχη Χαφτάρ (που διατηρεί μέχρι και σήμερα στην επιρροή της) και την Τουρκία τον Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά στην Τρίπολη, με τον οποίο υπέγραψε το τουρκολυβικό μνημόνιο.
Επί τάπητος και ΑΟΖ Αιγύπτου – Τουρκίας
Η εδραίωση του τουρκολυβικού μνημονίου φαίνεται να παίζει τελικά τον καθοριστικό ρόλο στην εξομάλυνση των διπλωματικών σχέσεων των δύο μουσουλμανικών κρατών. Σύμφωνα με διπλωματικούς παρατηρητές, δεν αποκλείεται πλέον να αλλάξει θέση η Αίγυπτος και με βάση αυτό να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες με την Τουρκία. Μία τέτοια, πιθανή εξέλιξη θα έφερνε σε δυσχερή θέση τη χώρα μας, καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση του Αλ Σίσι αιφνιδίασε την Ελλάδα με στροφή στις δεσμεύσεις της.
Μόλις στις αρχές Αυγούστου ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υποδεχόταν στην Αθήνα τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελάτι, με κοινή, όπως τουλάχιστον αφηνόταν να διαφανεί, πρόθεση να σταλεί το μήνυμα κοινής σύμπλευσης στην επίλυση των διαφορών που αναφύονται μεταξύ των χωρών, όπως για παράδειγμα η χάραξη των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Και οι δύο πλευρές επέμειναν, κατά τις δημόσιες δηλώσεις τους, στην αναγκαιότητα εφαρμογής των διατάξεων του Διεθνούς Δικαίου. Εξάλλου, έχοντας ως βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, πέντε χρόνια νωρίτερα Αθήνα και Κάιρο υπέγραψαν τη συμφωνία τμηματικής οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), η οποία στάθηκε ικανή να απομακρύνει την Τουρκία από τον σφετερισμό των θαλάσσιων υδάτων νοτίως της Κρήτης.
Ωστόσο, την ίδια ακριβώς ημέρα της επίσκεψης του κ. Αμπντελάτι στην Αθήνα, έγινε γνωστή η Ρηματική Διακοίνωση που απέστειλε η Αίγυπτος στην Ελλάδα, αμφισβητώντας τα όρια της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας στη Μεσόγειο μετά τη δημοσιοποίηση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού της Ελλάδας.
Πως το Κάιρο αδειάζει την Αθήνα στη Μονή Σινά
Η Αίγυπτος φαίνεται ότι όχι μόνο δεν απέτρεψε την κρίση στη Μονή Σινά, αλλά τη διευκόλυνε και ενδεχομένως την τροφοδότησε. Το Crisis Monitor έχει επισημάνει την αυαξνόμενη επιρροή των Αδελφών Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο, συστημα με απευθείας απολήξεις στον Ερντογάν. Παράλληλα, υπάρχουν αρκετές ενδείξεις για προσπάθεια να τεθεί η συμφωνία για το ιδικτησιακό καθεστώς στον πάγο: Πρώτα οι αλληπάλληλες καθυστερήσεις και μετά η ανταρσία των μοναχών και η άρνηση της αιγυπτιακής αστυνομίας να παρέμβει ή ακόμη και να απελάσσει μοναχούς που έχει λήξει η άδεια παραμονής τους, δείχνει ότι μάλλον υπάρχει κάποιος βαθύτερος σχεδιασμός.
Καλά πληροφορημένες πηγές αναφέρουν ότι αν τελικά εκπέσει ο αρχιεπίσκοπος Δαμιανός από τη θέση του ηγουμένου της Μονής του Σινά, τότε, η υπογραφή συμφωνίας θα καταστεί αδύνατη, καθώς όποιος και να τον διαδεχθεί δεν θα διαθέτει αιγυπτιακή υπηκοότητα, που αποτελεί προαπαιτούμενο για την αναγνώρισή του στη θέση.
