Μπροστά σε ένα ακόμη σκάνδαλο κακοδιαχείρισης, διαφθοράς και διασπάθισης κοινοτικών πόρων βρίσκεται η ελληνική κυβέρνηση, καθώς η Ευρωπαία Εισαγγελέας έχει ανοίξει φάκελο για τα “σπιτάκια της ανακύκλωσης”.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διερευνά πιθανή κακή χρήση τουλάχιστον 11,9 εκατομμυρίων ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια σε ένα έργο ανακύκλωσης στην Ελλάδα, καθώς η διαβόητη προσπάθεια της χώρας να πληροί τα πρότυπα διαχείρισης αποβλήτων της Βρυξελλών δεν δείχνει σημάδια βελτίωσης.
Αν και το οικονομικό αντικείμενο είναι -συγκριτικά με τον ΟΠΕΚΕΠΕ- περιορισμένο, εν τούτοις ο αντίκτυπος αναμένεται μεγάλος, λόγω των σκανδάλων που έχουν προηγηθεί με τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και των κυβερνητικών χειρισμών που στόχευαν στη συγκάλυψή τους.
Συνδυαστικά, οι καταγγελίες και η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε σειρά υποθέσεων καταδεικνύει την σαφή πρόθεση των Βρυξελλών να πιέσουν την ελληνική κυβέρνηση. Παράλληλα, αναδεικνύει σαφή ζητήματα αδιαφάνειας και διάβρωσης του συστήματος, τα οποία υπολογίζονται στην αξιολόγηση της χώρας και έχουν αντίκτυπο στις σχέσεις με τους εταίρους και στην φιλεπενδυτική βαθμολογία.
Το θέμα ανέδειξε πρώτα η Καθημερινή και ακολούθως το POLITICO, δίνοντας έτσι δημοσιότητα και θέτοντας το στο επίκεντρο, ενώ παράλληλα σε εξέλιξη βρίσκονται: η υπόθεση των Τεμπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και τα push-backs του λιμενικού που κατέληξαν στο ναυάγιο της Πύλου με τουλάχιστον 650 νεκρούς.
Οι εξελίξεις εμπεδώνουν τη δυναμική ανόδου του πολιτικού ρίσκου και πλέον και του country risk. το οποίο μπορεί να μην αποτιμηθεί άμεσα, αλλά ο συνδυασμός με την προοπτική πολιτικής αποσταθεροποίησης καθιστά δύσκολη την παραγνώρισή του.
Το νέο σκάνδαλο
Η έρευνα έρχεται μετά από εκθέσεις ελεγκτών που ανέθεσε η ΕΕ, οι οποίες εντόπισαν παρατυπίες σχετικά με το κόστος του έργου και τον τρόπο λειτουργίας του. Μία από τις εκθέσεις, που είδε το POLITICO, εντόπισε αρκετά προβλήματα στον τρόπο λειτουργίας των κέντρων ανακύκλωσης, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους έλλειψης ελέγχων για το τι συμβαίνει με τα απορρίμματα που συλλέγονται.
Η έρευνα της ΕΕ, η οποία διενεργείται από το Γραφείο Ευρωπαίου Δημόσιου Εισαγγελέα (EPPO), έρχεται ως συνέχεια των μακροχρόνιων προβλημάτων της Ελλάδας στην εφαρμογή των νόμων της ΕΕ για τη διαχείριση αποβλήτων, που έχουν οδηγήσει σε σημαντικά πρόστιμα.
Το εν λόγω έργο αποτελείται από μια σειρά «μονάδων ανακύκλωσης» ή κιόσκια που κατασκευάστηκαν από την ελληνική εταιρεία ανακύκλωσης TEXAN και έχουν διασπαρθεί στις περιοχές της Αττικής, της Πελοποννήσου και της Κρήτης. Οι κάτοικοι μπορούν να επιστρέψουν χρήματα για την ανακύκλωση πλαστικών, μεταλλικών και γυάλινων αντικειμένων σε αυτά τα κιόσκια, τα οποία δεν περιλαμβάνουν συσκευασίες.
Αποκαλύψεις και από το POLITICO
«Δεν υπάρχουν πληροφορίες από τον [Φορέα Διαχείρισης Αποβλήτων Αττικής] ΕΔΣΝΑ για το τι συμβαίνει με τα απορρίμματα μετά τη συλλογή τους, εκτός από μια έκθεση για την τοποθέτησή τους σε αποθηκευτική εγκατάσταση της TEXAN για το έτος 2023», αναφέρει η έκθεση που είδε το POLITICO, προσθέτοντας ότι δεν έχουν εγκατασταθεί όλες οι μονάδες αποθήκευσης.
Η έρευνα του EPPO βασίζεται στα ευρήματα των εκθέσεων της επιτροπής ελέγχου, μεταξύ άλλων εγγράφων, σύμφωνα με αξιωματούχο που γνωρίζει την υπόθεση. Το έργο, ύψους 220 εκατομμυρίων ευρώ, συγχρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ μέσω ενός Ευρωπαϊκού Επιχειρησιακού Προγράμματος.
Το 2023, η επιτροπή οικονομικού ελέγχου επέβαλε πρόστιμο 2,9 εκατομμυρίων ευρώ στην ΕΔΣΝΑ, αφού διαπιστώθηκαν «σοβαρές παρατυπίες» στη σύμβαση προμήθειας που είχε ανατεθεί στην TEXAN. Η εταιρεία είχε κερδίσει τον διαγωνισμό για το έργο, παρά το γεγονός ότι είχε προτείνει ότι τα κιόσκια θα κόστιζαν περίπου πέντε φορές περισσότερο από ό,τι θα μπορούσε να κοστίσουν βάσει των τιμών της αγοράς, γράφει το Politico.
«Δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί αν η ΕΔΣΝΑ διερεύνησε ποιος θα ήταν ένας λογικός προϋπολογισμός για τα κέντρα ανακύκλωσης, δεδομένου ότι η έρευνα αγοράς που διεξήγαγε και επικαλέστηκε, δεν αφορούσε τουλάχιστον δύο ανεξάρτητες [εταιρείες], αλλά δύο [εταιρείες] με κοινό συμφέρον και αποκλειστική σχέση, οι οποίες στη συνέχεια, φυσικά, υπέβαλαν τη μοναδική προσφορά στον σχετικό διαγωνισμό και κέρδισαν τη σύμβαση», ανέφερε ξεχωριστή έκθεση, σύμφωνα με τοπικά μέσα εκείνη την εποχή.
Αποκάλυψη από την Καθημερινή
Μετά τον δεύτερο έλεγχο, που ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο και αποκαλύφθηκε πρώτα από την ελληνική εφημερίδα Καθημερινή, επιβλήθηκε δεύτερο πρόστιμο 3 εκατομμυρίων ευρώ, δηλαδή το μισό των κονδυλίων της ΕΕ που χρησιμοποιήθηκαν για τα κέντρα ανακύκλωσης στις τρεις περιοχές, όπως σημειώνει η έκθεση.
Το κακό ιστορικό της Ελλάδας στην ανακύκλωση και στη συμμόρφωση με τους νόμους της ΕΕ για τα απόβλητα είναι διαβόητο, γράφει το Politico.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2022 από τη Eurostat, το ποσοστό ανακύκλωσης αστικών αποβλήτων στην Ελλάδα κυμαινόταν γύρω στο 17%, συγκριτικά με τον μέσο όρο της ΕΕ που φτάνει το 49%.
