Μια ιδιαίτερα σύνθετη και όχι πάντα πρόδηλη διελκυστίνδα έχουν στήσει Αθήνα και Άγκυρα με φόντο τη Λιβύη και την Αίγυπτο, με την τουρκική πλευρά να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων και την ελληνική να αντιδρά προσπαθώντας να διαχειριστεί αμυντικά τις δρομολογηθείσες και συχνά αναπόδραστες εξελίξεις.
Οι δύο πλευρές έχουν επιδωθεί σε παρασκηνιακές μηχανοραφίες, καθώς οι κινήσεις της Τουρκίας πλήττουν όχι μόνο το γεωπολιτικό status quo και το αποτύπωμα της Ελλάδας, αλλά υπονομεύουν την σταθερότητα της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία επενδύει στα εθνικά θέματα ως μείζονα συγκολλητική ουσία της βάσης της.
Οι διαρροές της Άγκυρας σε διεθνή media, με αντικείμενο την κύρωση του τουρκολιβυκού Μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης στη Βεγγάζη την οποία ελέγχει ο παλαι ποτέ σύμμαχος της Ελλάδας Χαλίφα Χάφταρ, ασκούν πίεση στην ελληνική κυβέρνηση, η οποία φαίνεται να απαντά με σπασμωδικά πλήγματα κατά στόχων που ενοχλούν την Άγκυρα, κυρίως επί ελληνικού εδάφους και με προσπάθειες αποτροπής εκτός, με περιορισμένο αντίκτυπο.
Αν τελικά προχωρήσει η κύρωση του τουρκολιβυκού Μνημονίου που υπέγραψε αρχικά η Άγκυρα με την αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Τρίπολης, από τη Βουλή της Βεγγάζης, αυτό θα σηματοδοτήσει μια σπάνια στιγμή σύμπλευσης των δύο αντιμαχόμενων στρατοπέδων του εμφυλίου και υπόβαθρο για την περαιτέρω προσέγγισή τους με την Τουρκία να παίρνει τα εύσημα και την Ελλάδα να απολύει και τα τελευταία ψήγματα επιρροής στη χώρα.
Η διελκυστίνδα
Οι εξελίξεις στη Λιβύη όμως δεν είναι οι μόνες που απέτυχαν να εντοπίσουν και να αποτρέψουν έγκαιρα το υπουργείο Εξωτερικών και η ΕΥΠ. Κάτι αντίστοιχο συνέβη με την Μονή του Σινά στην Αίγυπτο, με τις απολήξεις να δείχνουν την επανατοποθέτηση των Αδελφών Μουσουλμάνων στην πολιτική εξίσωση της κυβέρνησης Σίσι. Αν σε αυτά προστεθούν οι εξελίξεις στη Συρία με τις επιθέσεις σε Χριστιανούς καθώς και η δέσμευση των λογαριασμών του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων αποτελούν επίσης παράγοντες στην εξίσωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην περιοχή και ταυτόχρονα ενέργειας που εμπεδώνουν ένα κλίμα αποδυνάμωσής του γεωπολιτικού αποτυπώματος της Ελλάδας.
Από την άλλη πλευρά, η ελληνική αστυνομία έχει εξαπολύσει μια διαρκή και διεισδυτική επιχείρηση κατά της τουρκικής μαφίας στην Ελλάδα, η οποία φαίνεται να καταλήγει σε.. Αζέρους κατασκόπους. Το Crisis Monitor έχει από καιρό επισημάνει τα μηνύματα που μπορεί τέτοιες επιχειρήσεις να στέλνουν στην Άγκυρα και το ενδεχόμενο να αποτελούν προκάλυψη για πλήγμα σε άλλου είδους δίκτυα.
Αν και δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν τα παραπάνω και τις υποδόριες συνδέσεις, η χρονική αλληλουχία και η δυναμική των γεγονότων τα εντάσσουν στην ίδια συγκυρία.
Το πρόβλημα των τριών σωμάτων ΕΥΠ-ΥΠΕΞ-Πρωθυπουργός
Για την ελληνική κυβέρνηση τα προβλήματα φαίνεται εστιάζονται στην προβληματική συνεργασία ΕΥΠ – ΥΠΕΞ και τη ροή των πληροφοριών. Η ΕΥΠ υπάγεται μεν στο Μαξίμου, ο διοικητής της όμως, πρέσβυς Θεμιστοκλής Δεμίρης δεν έχει την απαιτούμενη διείσδυση και τον έλεγχο των επιχειρησιακών της δομών, ενώ ο καθύλην αρμόδιος υποδιοικητής Κυριάκος Λουκάκης έχει μόλις 7 μήνες στο πόστο και εστίαση στις σχέσεις με το Ισραήλ. Την ίδια στιγμή, η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου που ελέγχει τον μηχανισμό του ΥΠΕΞ, είναι συγκεντρωτική, κινείται παρασκηνιακά και δεν θεωρείται ομαδικός παίχτης, περιορίζοντας έτσι την αποτελεσματικότητα των πολιτικών που εφαρμόζει, Αν σε αυτό το παζλ προστεθεί και ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης καθώς και ο γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού Στέλιος – Ιωάννης Κούτνατζης, ως πολιτικός προϊστάμενος της ΕΥΠ, τότε η διαδικασία συνεργασίας καθίσταται δαιδαλώδης και η αποτελεσματικότητα της… τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Τι συμβαίνει στη Βεγγάζη
Προ δύο εβδομάδων είχε δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η κύρωση του τουρκολυβικού μνημονίου είχε δρομολογηθεί ως παρεμπίπτον στη συνεδρίαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης για τον προϋπολογισμό. Η συνεδρίαση αυτή, έπειτα από ολιγοήμερη αναβολή, έγινε σε δύο διαδοχικές ημέρες στις αρχές της εβδομάδας, Δευτέρα και Τρίτη. Ομως, το μνημόνιο δεν ήταν ανάμεσα στα θέματα που απασχόλησαν τις εργασίες του Σώματος. Ισως οι πληροφορίες για επικείμενη κύρωση τις επόμενες εβδομάδες να προέκυψαν μετά από αυτή την εξέλιξη.
Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες για τον προσδιορισμό της ακρίβειας των αρχικών πληροφοριών, ενδεχόμενες παρασκηνιακές παρεμβάσεις και την τελική στάση του Χάφταρ και άλλων παραγόντων της Βουλής στη Βεγγάζη, καθώς για το ενδεχόμενο αναβολής ή ματαίωσης μιας τέτοιας διαδικασίας. Νεότερα δημοσιεύματα στο Bloomberg επαναφέρουν το θέμα ως επικείμενο στη συνεδρίαση της επόμενης εβδομάδας.
Η στρατηγική της Τουρκίας
Ενώ η ελληνική κυβέρνηση προβάλει οριακές αντιστάσεις στην απώλεια επιρροών και στρατηγικών θέσεων στην περιοχή, η Άγκυρα κινείται ενεργά, επανακτόντας ερείσματα, ενεργοποιώντας συμμαχίες και διευρύνοντας τη σφαίρα επιρροής της στην ευρύτερη περιοχή της MENA.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η επαναπροσέγγιση Τουρκίας – Αιγύπτου, η οποία διευκολύνεται από την επιρροή των Αδελφών Μουσουλμάνων στην κυβέρνηση Σίσι και τον ρόλο τους στον κρατικό μηχανισμό της χώρας.
Ο Έλληνας ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης φαίνεται όμως ότι κινείται σπασμωδικά, εφαρμόζοντας στρατηγικές που δεν ολοκληρώνει και φαίνεται να μην έχει -πολλές φορές- επαρκή και ολοκληρωμένη γνώση των συνισταμένων. Η αίσθηση αυτή υποβαθμίζει την αποτελεσματικότητα και αξιοπιστία των επαφών του, ενώ δημιουργεί την εικόνα ότι οι αποφάσεις πολιτικής λαμβάνονται στα παρασκήνια από διαφορετικούς παίχτες.
Υπ’ αυτό το πρίσμα, οι διαρροές για το ενδεχόμενο δυσαρέσκειας του Χαλίφα Χάφταρ από τη Σύνοδο Κορυφής Τουρκίας, Ιταλίας, Λιβύης (με συμμετοχή του πρωθυπουργού της Τρίπολης), αποδίδονται μάλλον σε χαμηλότερα κλιμάκια και με στόχο να δείξουν ότι η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις, εντοπίζει αδύναμα σημεία και μπορεί να τα εκμεταλλευτεί για να παρεμποδίσει την εξέλιξη των σχεδιασμών της Άγκυρας. Ωστόσο, τέτοιες μεθοδεύσεις αξιολογούνται ως συγκυριακές, που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν, όχι όμως να εκτροχιάσουν την πορεία στρατηγικών κινήσεων.
