Παρά τις προσδοκίες που καλλιέργησε η προβολή ενιαίου μετώπου ΕΕ-ΗΠΑ και Ουκρανίας στον Λευκό Οίκο, η αξιολόγηση των κινήσεων προδίδει ότι εκτός του Ντόναλντ Τραμπ κανείς άλλον δεν θεωρεί αξιόπιστο συνομιλητή τον Βλάντιμιρ Πούτιν, περιορίζοντας έτσι δραστικά τις ελπίδες για επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Σε δημοσίευμά το Politico υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι είναι πεποισμένοι ότι οι διαπραγματεύσεις θα ναυαγίσουν και γι αυτό προετοιμάζονται για blame game, αποδεχόμενοι όλες τις προτάσεις που θα φέρουν τον Βλάντιμιρ Πούτιν στο τρεπάζι, με στόχο να του χρεώσουν την άρνηση και να αναδείξοουν τη στρατηγική παρατεταμένης σύγκρουσης που εφαρμόζει.
Πρόκειται για ουσιαστική διαφοροποίηση από τον Ντόναλντ Τραμπ ο οποίος “συνελήφθη” να λέει ότι ο Πούτιν “θέλει να κάνει συμφωνία για χάρη μου”, αντίληψη που θεωρείται παιδιαριώδης και ναρκισιστική.
“Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν πιστεύουν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ειλικρινής σχετικά με μια ειρηνευτική συμφωνία — γι’ αυτό η στρατηγική τους είναι να καλοπιάνουν και να επαινούν τον Ντόναλντ Τραμπ μέχρι να καταλήξει και ο ίδιος στο ίδιο συμπέρασμα και να συνειδητοποιήσει ότι θα χρειαστεί να υιοθετήσει σκληρότερη στάση έναντι του Κρεμλίνου”, αναφέρει το Politico.
Το Crisis Monitor έχει εγκαίρως από τις 18 Αυγούστου αναδείξει τη συγκεκριμένη διάσταση, βασιζόμενο στις δηλώσεις και τη συμπεριφορά των Ευρωπαίων στον Λευκό Οίκο.
Ειδικότερα, το δημοσίευμα του Politico ξεκινούσε με τη διαπίστωση:
“Με μαθήματα ταγκό για αρχαρίους μοιάζουν οι διαπραγματεύσεις που εξελίσσονται τις τελευταίες ώρες στον Λευκό Οίκο για την Ουκρανία, καθώς ο Βόλοντιμιρ Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνεται να αποδέχονται όλες -σχεδόν- τις μανούβρες του Ντόναλντ Τραμπ με στόχο να φέρουν τον Βλάντιμιρ Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων όπου στοχεύουν τον εκθέσουν για αδιαλλαξία”.
Τη δεδομένη στιγμή δεν αξιολογούνται τα δημοσιεύματα, αλλά και οι πηγές, οι διαρροές, ο χρονισμός και τα μηνύματα που περνούν. Υπ αυτό το πρίσμα και με δεδομένο το αρνητικό αποτύπωμα της επίσκεψης των Ευρωπαίων ηγετών στην Ουάσιγκτον όπου φάνηκαν ως υποτελείς, αλλά και τον αντίκτυπο της συνάντησης Τραμπ – Πούτιν στην Αλάσκα, διπλωμάτες και επικοινωνιολόγοι θέλησαν να στείλουν μήνυμα τόσο στην κοινή γνώμη όσο και στους υπόλοιπους παράγοντες της εξίσωσης. Με βάση το δημοσίευμα, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν πειστεί για τις προθέσεις Πούτιν, υποστηρίζουν την πρωτοβουλία Τραμπ, ξεκαθαρίζουν ότι δεν βλέπουν αλλαγή στάσης της Ρωσίας και προετοιμάζονται για ναυάγιο. Με τον τρόπο αυτό, θα έχουν αφενός καλυμένα τα νώτα τους και αφετέρου πετούν το μπαλάκι σε Τραμπ και Πούτιν να αποδείξουν ότι έχουν διάθεση, αξιοπιστία και βούληση να προχωρήσουν τον σχεδιασμό.
Ο Μακρόν στα κάγγελα
Σε ένα προσεκτικά χορογραφημένο σκηνικό, ο Γάλλος πρόεδρος Εμάνουελ Μακρόν, που επχείρησε αρχικά με διπλωματικές πρωτοβουλίες προσέγγισης με τον Πούτιν να αποτρέψει την εξάπλωση και διαιώνιση του πολέμου στην Ουκρανία, πλέον εμφανίζεται ανοιχτά ο πιο σκληρός επικριτής του Ρώσου προέδρο, υποστηρίζοντας ότι ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται ουσιατικά για την ειρήνη.
«Πιστεύω ότι ο πρόεδρος Πούτιν θέλει ειρήνη; Η απάντηση είναι όχι. Αν θέλετε τη βαθύτερη πεποίθησή μου: Όχι. Πιστεύω ότι ο πρόεδρος Τραμπ θέλει ειρήνη; Ναι», δήλωσε ο Μακρόν πριν αναχωρήσει για την Ουάσινγκτον, όπου συμμετείχε σε συνομιλίες τη Δευτέρα. «Δεν πιστεύω ότι ο πρόεδρος Πούτιν θέλει ειρήνη. Πιστεύω ότι θέλει την παράδοση της Ουκρανίας. Αυτό είναι που έχει προτείνει»,
Ο Μακρόν δεν έχει άδικο: Αντί να προσφέρει οποιεσδήποτε παραχωρήσεις για μια ειρηνευτική συμφωνία, ο Πούτιν απλώς απαιτεί περισσότερα εδάφη από το Κίεβο, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων αμυντικών γραμμών που θα του επέτρεπαν να πλήξει βαθύτερα τη χώρα. Απορρίπτει επίσης κατηγορηματικά την παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ που θα εγγυώνταν την ασφάλεια της Ουκρανίας μετά τον πόλεμο — μια κρίσιμη προϋπόθεση για το Κίεβο.
Καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για μια πιθανή σύνοδο Ρωσίας-Ουκρανίας, ηγέτες από όλη την Ευρώπη πραγματοποίησαν σειρά έκτακτων συνομιλιών την Τρίτη για να αξιολογήσουν την αντίδρασή τους και να μοιραστούν πληροφορίες από τις συζητήσεις στον Λευκό Οίκο την προηγουμένη.
Ευρωπαϊκό μέτωπο
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Politico πέντε διπλωμάτες που μίλησαν ανώνυμα για να ρίξουν φως στις ευαίσθητες αυτές συνομιλίες, οι πρόεδροι, πρωθυπουργοί και πρεσβευτές ευθυγραμμίστηκαν σε μεγάλο βαθμό με τον Μακρόν. Εξέφρασαν βαθύ σκεπτικισμό ότι το Κρεμλίνο θα διαπραγματευθεί με καλή πίστη — αλλά εμφανίστηκαν αισιόδοξοι ότι η Ουάσινγκτον θα τιμωρήσει τη Ρωσία αν αποδειχθεί πως ο Πούτιν είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ειρήνη.
«Είναι σαφές ότι αν βρεθούμε σε μια κατάσταση όπου ο Πούτιν αποδείξει ότι δεν θέλει να τερματίσει τον πόλεμο, αυτό θα αναγκάσει τον Τραμπ να δράσει και θα ενισχύσει την επιχειρηματολογία υπέρ των κυρώσεων», δήλωσε ένας διπλωμάτης χώρας που συμμετείχε στην εικονική συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Τρίτη.
Οι Ευρωπαίοι θεωρούν την αμερικανική πίεση μέσω κυρώσεων κρίσιμη για τη διπλωματική διαδικασία, ενώ πολλοί υποστηρίζουν ότι ο Πούτιν εξαναγκάστηκε να εμπλακεί με τον Τραμπ στην Αλάσκα μόνο αφού η Ουάσινγκτον επέβαλε υψηλούς δασμούς στην Ινδία για την αγορά ρωσικού πετρελαίου — της ζωτικής οικονομικής πηγής της Μόσχας. Το επόμενο δραματικό βήμα θα ήταν η κλιμάκωση παρόμοιων κυρώσεων ώστε να στραγγαλιστεί το καθοριστικό για τη Ρωσία εμπόριο με την Κίνα.
Το Politico αναφέρει ότι δεύτερος διπλωμάτης επιβεβαίωσε ότι οι σύμμαχοι ήθελαν να στηρίξουν την αμερικανική πρωτοβουλία για μεσολάβηση ανακωχής, όχι επειδή θεωρούσαν απαραίτητα ότι θα πετύχει αλλά «επειδή θα αποτελέσει ένα σαφές τεστ των προθέσεων της Ρωσίας». Ένας τρίτος ανέφερε ότι οι υπό διαμόρφωση εγγυήσεις ασφαλείας θα βοηθήσουν την Ουκρανία «να διαπραγματευθεί από θέση ισχύος», ενώ οι κυρώσεις θα διασφαλίσουν ότι «θα έχουμε μοχλό πίεσης στον Πούτιν.»
Ηγέτες όπως η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι μετέβησαν τη Δευτέρα στην Ουάσινγκτον για να στηρίξουν τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε συνάντηση με τον Τραμπ. Αυτό συνέβη λίγες μόλις ημέρες αφότου ο Αμερικανός ηγέτης φιλοξένησε τον Πούτιν για συνομιλίες στην Αλάσκα και ισχυρίστηκε ότι σημειώθηκε πρόοδος σε «πολλά σημεία».
Η αφύπνιση του Τραμπ
Οι δυτικοί εταίροι επαίνεσαν απλόχερα τον Τραμπ — τον ευχαρίστησαν που φιλοξένησε τις συνομιλίες — και εξέφρασαν ειλικρινή ανακούφιση αφού φάνηκε να παρέχει ουσιαστικές διαβεβαιώσεις ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν ρόλο στις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Κεκλεισμένων των θυρών, ωστόσο, επικεντρώνονται περισσότερο στην προώθηση νέων, σκληρών οικονομικών περιορισμών μόλις και εφόσον η Μόσχα αρνηθεί να τερματίσει την εισβολή της.
«Όλοι ακολουθούν το τελετουργικό», ανέφερε ένας τέταρτος Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Αλλά δεν ξέρουμε ποιος είναι ο τελικός στόχος του Πούτιν. Τι θα μπορούσε να τον παρακινήσει να κάνει παραχωρήσεις; Δεν ξέρω.»
Η πίεση για συνομιλίες ειρήνης αρχίζει να δημιουργεί πρόβλημα στον Ρώσο ηγέτη.
Η απάντηση του Κρεμλίνου στον επόμενο γύρο διπλωματίας υπήρξε ασαφής. Προσπαθώντας να κερδίσει χρόνο, ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι η Μόσχα δεν απορρίπτει τις συνομιλίες με την Ουκρανία — αλλά επέμεινε ότι οποιαδήποτε σύνοδος πρέπει να προετοιμαστεί «βήμα-βήμα, σταδιακά, ξεκινώντας από το τεχνικό επίπεδο και περνώντας όλα τα αναγκαία στάδια.» Ο Πούτιν μάλιστα πρότεινε μια σύνοδο στη Ρωσία — μια ιδέα που απορρίφθηκε αμέσως.
Γερμανός αξιωματούχος δήλωσε ότι αυτή η υπαναχώρηση αποτελεί σοβαρή δοκιμασία της ρωσικής ειλικρίνειας.
«Η Ρωσία συμφώνησε να φιλοξενήσει ή να συμμετάσχει σε διμερή σύνοδο με τον Ζελένσκι… Εν τω μεταξύ, καταλαβαίνω από τα [ΜΜΕ]… ότι η ρωσική πλευρά το ερμηνεύει τώρα διαφορετικά», ανέφερε.
Έντονη κινητικότητα
Στην ευρωπαϊκή πλευρά, η διπλωματία κινείται πλέον με ταχύ ρυθμό. Η ΕΕ πραγματοποίησε έκτακτη συνεδρίαση πρεσβευτών έως τις 2 π.μ. την Τρίτη, πριν από την τηλεδιάσκεψη των ηγετών και μια ξεχωριστή τηλεδιάσκεψη με την άτυπη «coalition of the willing», που περιλαμβάνει και μη κοινοτικές χώρες όπως η Τουρκία και ο Καναδάς. Αυτό συνέβη λίγο πριν από μια συνάντηση στρατιωτικών ηγετών που αναμένεται εντός της εβδομάδας στην Ουάσινγκτον για να συζητηθούν συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία.
Οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών της ΕΕ θα συναντηθούν επίσης άτυπα την επόμενη εβδομάδα, καθώς αυξάνονται οι προσδοκίες ότι μια συγκεκριμένη ειρηνευτική πρόταση θα μπορούσε να είναι έτοιμη για να παρουσιαστεί στον Ζελένσκι και τον Πούτιν μέσα σε περίπου μία εβδομάδα.
Ο Τραμπ έχει υπαινιχθεί ότι η αμερικανική αεροπορία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην Ουκρανία, ενώ ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να αναπτύξουν στρατεύματα για τη διασφάλιση της χώρας — εξελίξεις που θα έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τις φιλοδοξίες της Ρωσίας να καταλάβει περισσότερα εδάφη.
Όμως, ενώ οι δυτικές χώρες εμφανίζονται όλο και πιο σίγουρες ότι μπορούν να συνεργαστούν με τον Τραμπ και να διατηρήσουν ενιαίο μέτωπο, έχουν επίσης αναγκαστεί να προσαρμόσουν τις «κόκκινες γραμμές» τους ώστε να ταιριάζουν σε εκείνον. Μετά τις συνομιλίες στην Ουάσινγκτον, η ΕΕ τη Δευτέρα φάνηκε να μετριάζει την απαίτησή της η Ρωσία να αποδεχθεί κατάπαυση του πυρός πριν ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις.
«Υπήρχε κάποια ελπίδα ότι ο Τραμπ θα άλλαζε γνώμη στο ζήτημα της κατάπαυσης πυρός. Αυτό δεν συνέβη», είπε ένας πέμπτος διπλωμάτης, εκφράζοντας ανησυχία για τη διαφορά θέσεων. «Αλλά συνολικά, ήταν ακόμη ένα καλό βήμα προς την ειρήνη.»
Το πιο κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι ακόμη και ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχεται πλέον δημοσίως ότι ο Πούτιν ίσως να μην διαπραγματεύεται με καλή πίστη.
«Θα μάθουμε για τον πρόεδρο Πούτιν μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες… Είναι πιθανό να μη θέλει να καταλήξει σε συμφωνία», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στο Fox News.
«Ελπίζω ο πρόεδρος Πούτιν να φανεί καλός, κι αν όχι, τότε θα είναι μια δύσκολη κατάσταση.»
