Με επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα, η Αθήνα αντικρούει τεκμηριωμένα τις τουρκικές και λιβυκές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, προτάσσοντας την UNCLOS και τις αρχές κυριαρχικής ισότητας, απορρίπτοντας κάθε ενέργεια που παραβιάζει την κυριαρχία ή αναβιώνει λήξαντα ζητήματα.
Συγκεκριμένα, η Ελλάδα, ανταποκρινόμενη στο αίτημα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για την κατάθεση απόψεων των κρατών σχετικά με την ενίσχυση της ασφάλειας στη Μεσόγειο, υπέβαλε από τον Μάιο εκτενή επιστολή, με την οποία καθιστά σαφείς τις εθνικές της θέσεις, εστιάζοντας ιδίως στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου. Αν και αποφεύγει την ονομαστική αναφορά τρίτων χωρών, η ελληνική επιστολή αποδομεί πλήρως και επί της αρχής τις τουρκικές και λιβυκές αξιώσεις, εντάσσοντάς τες στο πλαίσιο παραβίασης της διεθνούς νομιμότητας.
Το νομικό οπλοστάσιο της Ελλάδας: UNCLOS και κυριαρχικά δικαιώματα
Η Ελλάδα βασίζει την επιχειρηματολογία της στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία επικαλείται ως εθιμικό δίκαιο και διεθνώς δεσμευτικό νομικό πλαίσιο. Υπογραμμίζει με σαφήνεια ότι η αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων στις θαλάσσιες ζώνες κρατών-μελών, όπως αυτά κατοχυρώνονται από τη Σύμβαση, συνιστά παραβίαση της αρχής της κυριαρχικής ισότητας και πράξη που υπονομεύει την περιφερειακή σταθερότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, καταδικάζει με κατηγορηματικό τρόπο κάθε ενέργεια που παραβιάζει τον εθνικό εναέριο χώρο ή τα χωρικά ύδατα, φωτογραφίζοντας με σαφήνεια τις τουρκικές πρακτικές, χωρίς να τις κατονομάζει ρητά. Παράλληλα, η επιστολή απορρίπτει ρητά την αναβίωση ζητημάτων κυριαρχίας που έχουν διευθετηθεί μέσω διεθνών συνθηκών – μήνυμα που αφορά άμεσα τις τουρκικές αμφισβητήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Τουρκία, περιφερειακή σταθερότητα και διεθνής νομιμότητα
Η επιστολή χαρακτηρίζει τις τουρκικές ενέργειες –παραβιάσεις εναερίου χώρου, ερευνών σε αμφισβητούμενες περιοχές, πολιτική «γκρίζων ζωνών»– ως ενέργειες που έρχονται σε κατάφωρη αντίθεση με τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου. Επισημαίνει ότι τέτοιες πρακτικές δεν συμβάλλουν στην ειρηνική επίλυση διαφορών και απειλούν τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Η Ελλάδα επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της στη διεθνή έννομη τάξη και την ειρηνική επίλυση διαφορών, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο συνεργασίας προς όλα τα κράτη της περιοχής – με την προϋπόθεση του σεβασμού των αρχών της UNCLOS.
Πολυμερείς συνεργασίες και ανάχωμα στην τουρκική πολιτική
Η ελληνική επιστολή αναδεικνύει τη σημασία των τριμερών σχημάτων συνεργασίας, όπως Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ, Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος και Ελλάδα-Κύπρος-Ιορδανία, ενώ καταγράφεται προσπάθεια επανενεργοποίησης της τριμερούς Ελλάδας-Κύπρου-Λιβάνου. Παράλληλα, δίνει έμφαση στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ + ΗΠΑ), το οποίο αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα απέναντι στην τουρκική επιρροή.
Οι παραπάνω συνεργασίες, εκτός από ενεργειακό και περιφερειακό πρόσημο, λειτουργούν ως ανάχωμα έναντι της τουρκικής στρατηγικής που επιχειρεί να παρακάμψει ή να αμφισβητήσει τις ελληνικές και κυπριακές θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Θαλάσσια ασφάλεια και ναυτική παρουσία
Η ελληνική επιστολή επισημαίνει την προτεραιότητα της χώρας στη θαλάσσια ασφάλεια και καταπολέμηση των παράνομων δραστηριοτήτων στη Μεσόγειο. Αναδεικνύει τον ηγετικό ρόλο της Ελλάδας στις ναυτικές επιχειρήσεις της Ε.Ε. (Atalanta, Aspides, IRINI) και υπογραμμίζει την αξία του διαλόγου και της συνεργασίας με γειτονικά κράτη για την αντιμετώπιση κοινών απειλών.
Επισημαίνεται επίσης η ελληνική προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας τον Μάιο του 2025, με ειδική συνεδρίαση για τις παγκόσμιες θαλάσσιες απειλές υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη – ένα ακόμη βήμα ενίσχυσης της διεθνούς εικόνας της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας.
Κυπριακό: Απόρριψη τουρκικών προσεγγίσεων και επιμονή σε ψηφίσματα
Η ελληνική πλευρά επαναλαμβάνει την υποστήριξή της σε λύση δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας στην Κύπρο, με πολιτική ισότητα, όπως ορίζουν τα Ψηφίσματα του ΟΗΕ. Καταδικάζει τη μονομερή ανακήρυξη της αποσχιστικής οντότητας στα κατεχόμενα και καλεί σε μη αναγνώριση οποιασδήποτε άλλης αρχής πέραν της Κυπριακής Δημοκρατίας – σαφής έμμεση απάντηση στις τουρκικές ενέργειες και στο αφήγημα περί «δύο κρατών».
Η επιστολή χαιρετίζει τον διορισμό της María Ángela Holguín και του Johannes Hahn, εκφράζοντας στήριξη στην προσπάθεια αναθέρμανσης των συνομιλιών υπό διεθνή αιγίδα.
