Να αποτιμήσει τις επιπτώσεις και τον αντίκτυπο του Trump-effect στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την παγκόσμια οικονομία προσπάθησε ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας, ενώ παράλληλα σκιαγράφησε τις προοπτικές με βάση τις εκδηλωμένες κινήσεις και το playbook της πρώτης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Έλληνας κεντρικός τραπεζίτης και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ επισήμανε ότι η ΕΚΤ είναι σε εγρήγορση και υποστήριξε ότι η ΕΕ μπορεί να έχει καθυστερήσει αλλά κινείται αποτελεσματικά σε καθεστώς κρίσεων. Ωστόσο, σημείωσε ότι δεν υπάρχει τρόπο εξάλειψης των επιπτώσεων του Trump-Effect.
Αντιμέτωπες με την κλιμακούμεμνη αβεβαιότητα, την οποία χρησιμοποιεί ως όπλο ο Ντόναλντ Τραμπ, βρίσκονται ΗΠΑ, Ευρώπη και μεγάλο μέρος του πλανήτη, καθώς ο εμπορικός πόλεμος που έχει ξεσπάσει απειλεί με στασιμοπληθωρισμό και ύφεση καθώς και με ευρείες συνέπειες εφόσον δεν εκλείψει άμεσα από το γεωοικονομικό σκηνικό.
Η παγκόσμια οικονομική αβεβαιότητα, οι εμπορικές εντάσεις και οι νομισματικές πολιτικές δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον για την Ευρώπη και την Ελλάδα.
- Η πολιτική Τραμπ συνεχίζει να αποτελεί πηγή αβεβαιότητας, με τις εμπορικές εντάσεις να επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη.
- Οι προβλέψεις για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης και της Ελλάδας αναθεωρούνται επί τα χείρω, λόγω των ευρύτερων οικονομικών πιέσεων.
- Τα επιτόκια της ΕΚΤ αναμένεται να μειωθούν, πιθανώς από τον Απρίλιο, κάτι που μπορεί να στηρίξει την οικονομία.
- Η Ευρώπη δείχνει σημάδια αφύπνισης, με αλλαγές στη δημοσιονομική πολιτική και νέα επενδυτικά σχέδια.
Η Ελλάδα, έχοντας αποδείξει την ανθεκτικότητά της, καλείται να αξιοποιήσει τη νέα αυτή πραγματικότητα προς όφελός της, κινητοποιώντας επενδύσεις και διασφαλίζοντας τη διατηρήσιμη ανάπτυξή της.
Τις διαπιστώσεις αυτές έκανε μεταξύ άλλων ο διοικητής της ΤτΕ και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ Γιάννης Στουρνάρας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο πλαίσιο του συνεδρίου του Κύκλου Ιδεών.
Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, με τις εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες να δημιουργούν έντονες αναταράξεις τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα. Η επιστροφή του προστατευτισμού και η κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη αρχίσει να επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα, προκαλώντας στασιμοπληθωριστικές πιέσεις και μεταβάλλοντας τις προοπτικές για ανάπτυξη και νομισματική πολιτική.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου του Κύκλου Ιδεών, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, σκιαγράφησε την εικόνα της παγκόσμιας και ευρωπαϊκής οικονομίας, υπογραμμίζοντας τις επιπτώσεις της πολιτικής Τραμπ και την αβεβαιότητα που διαμορφώνεται. Οι εκτιμήσεις για την ανάπτυξη στην Ευρωζώνη και στην Ελλάδα αναθεωρούνται προς τα κάτω, ενώ η μελλοντική πορεία των επιτοκίων παραμένει αντικείμενο έντονης συζήτησης.
Η στρατηγική προστατευτισμού της κυβέρνησης Τραμπ, με την επιβολή νέων δασμών στις εισαγωγές, ξεκινά να επιβαρύνει την ίδια την αμερικανική οικονομία. Οι μέχρι στιγμής επιβληθέντες δασμοί αφορούν προϊόντα αξίας 26 δισ. ευρώ, δημιουργώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις σε βασικούς τομείς της αγοράς. Παράλληλα, η αυξημένη μεταναστευτική έξοδος από τις ΗΠΑ επιδρά πληθωριστικά, καθώς εντείνει τις πιέσεις στην αγορά εργασίας.
Η αβεβαιότητα είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Οι καθημερινές μεταβολές στη ρητορική της αμερικανικής κυβέρνησης διαμορφώνουν ένα απρόβλεπτο περιβάλλον, καθιστώντας δύσκολη τη χάραξη σταθερών στρατηγικών από την Ευρώπη και τους επενδυτές. Παράλληλα, τα πρώτα σημάδια οικονομικής ύφεσης στις ΗΠΑ γίνονται ορατά, γεγονός που ενισχύει τη μεταβλητότητα στις αγορές.
Η ΕΚΤ κατέβασε τον πήχη για την Ευρωζώνη
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης. Συγκεκριμένα, η νέα εκτίμηση τοποθετεί την ανάπτυξη του 2025 στο 0,9%, μειωμένη από την προηγούμενη πρόβλεψη του 1,4% (πτώση κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες).
Η Ελλάδα, επίσης, επηρεάζεται από αυτήν τη γενική τάση. Η Τράπεζα της Ελλάδος αναθεώρησε τις προβλέψεις της, μειώνοντας την εκτίμηση για την ανάπτυξη στο 2,3% από 2,5%, λόγω της επιβράδυνσης στην Ευρωζώνη.
Η νέα αυτή πραγματικότητα επηρεάζει και τη νομισματική πολιτική. Ο πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί πάνω από τις αρχικές προβλέψεις, αλλά με προοπτική να μειωθεί στο 2% έως το τέλος του 2025 – αρχές του 2026. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΚΤ δεν αναμένεται να προχωρήσει σε αλλαγές της νομισματικής της πολιτικής, εκτός εάν η ΕΕ αντιδράσει με δικούς της δασμούς, κάτι που θα μπορούσε να ανατρέψει τις ισορροπίες.
Προοπτικές για τα επιτόκια
Οι προσδοκίες των αγορών για τη νομισματική πολιτική παραμένουν δυναμικές. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, αναμένονται δύο μειώσεις επιτοκίων, με τον Στουρνάρα να προβλέπει ότι το βασικό επιτόκιο θα διαμορφωθεί στο 2%, ευθυγραμμιζόμενος με τις εκτιμήσεις των αγορών.
Η πιθανότητα μείωσης των επιτοκίων ήδη από τον Απρίλιο του 2025 παραμένει στο τραπέζι, με τις αρχικές εκτιμήσεις να δείχνουν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει έναν παράγοντα στήριξης της οικονομικής ανάκαμψης.
Δομικές αλλαγές στην Ευρώπη
Η Ευρώπη, αν και αργοπορημένα, δείχνει σημάδια προσαρμογής στις νέες συνθήκες. Η νέα συντηρητική κυβέρνηση στη Γερμανία συζητά την απαλοιφή του “φρένου χρέους”, απομακρυνόμενη από την πολιτική λιτότητας του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Αυτή η αλλαγή θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των δημοσίων επενδύσεων, ειδικά σε χώρες με δημοσιονομικό χώρο, κινητοποιώντας παράλληλα και τον ιδιωτικό τομέα.
…επιπτώσεις στην Ελλάδα
Η Ελλάδα, έχοντας διαδραματίσει ρόλο-κλειδί στις κρίσεις της Ευρωζώνης, συνεχίζει να ωφελείται από τα εργαλεία που δημιουργήθηκαν εξαιτίας της ελληνικής κρίσης (ESM, RRF, ReArm Europe). Ωστόσο, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις σε θέματα απορρόφησης ευρωπαϊκών κονδυλίων, με τον κίνδυνο αλλαγής χρήσης κεφαλαίων να αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπόψη.
Σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια βρίσκονται ήδη σε πορεία υλοποίησης:
- 18 δισ. ευρώ από το RRF
- 32 δισ. ευρώ από το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο
Η επενδυτική κινητικότητα επικεντρώνεται σε 2/3 παραγωγικές επενδύσεις και 1/3 σε κατοικίες, ενώ η Ελλάδα κατατάσσεται 6η στην Ευρώπη στην απορροφητικότητα των κονδυλίων.
