Μικρή πρόοδος έγινε στις συζητήσεις για την ενεργειακή διασύνδεση της Κύπρου με την Κρήτη και αυτή υπό το φόβο της παντελούς αδράνειας, με την Λευκωσία να επιμένει στην ανάγκη για γεωπολιτικές εξασφαλίσεις έναντι του ρίσκου διακοπής του έργου από τουρκικές παρεμβάσεις.
Το υπουργικό Συμβούλιο στην Κύπρο έλαβε απόφαση προτάσσοντας την ανάκτηση του εσόδου από τον φορέα υλοποίησης του έργου ΑΔΜΗΕ, αποφεύγοντας αναφορές στα υπόλοιπα κρίσιμα ζητήματα. Ωστόσο, η παράλειψη αναφοράς στα θέματα δεν συνεπάγεται την απόσυρσή τους, αλλά φαίνεται ότι σηματοδοτεί την πρόθεση της Λευκωσίας να τα ανταλλάξει με την γεωπολιτική εγγύηση.
Το έργο θα κριθεί στην επικείμενη επίσκεψη του Κύπριου προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη στην Αθήνα, που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή. Ο κ. Χριστοδουλίδης θα έχει συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, στο πλαίσιο της οποίας αναμένεται να ξεκαθαρίσει η κατάσταση.
Ειδικότερα, στην πρόσφατη, κατ αρχήν συμφωνία, ο γεωπολιτικός κίνδυνος επιμερίζεται 50-50%, μεταξύ των δύο χωρών, και με τη συμμετοχή της Κύπρου στο μετοχικό κεφάλαιο του έργου.
Η ελληνική πλευρά τελεί εν αναμονή του τελικού κειμένου που έχει δεσμευτεί να της αποστείλει η κυπριακή για να διαπιστώσει αν πληρούνται όλα όσα είχαν συμφωνηθεί κατά τις διαβουλεύσεις των τελευταίων ημερών. Αυτά αφορούν την αναφορά στη «συμφωνία των τριών σημείων» που πληροφορίες αναφέρουν ότι είχε επιτευχθεί και αφορούσε το οικονομικό, το γεωπολιτικό και την απόφαση για μετοχική είσοδο της Λευκωσίας στο έργο.
Στην εξειδίκευση της απόφασης που έκανε ο κύπριος υπ. Ενέργειας περιορίστηκε να πει ότι το υπουργικό άναψε το πράσινο φως ως προς την ανάκτηση από τον ΑΔΜΗΕ συνολικού ποσού 125 εκατ. ευρώ (25 εκατ ευρώ κατ έτος για πέντε χρόνια), από την 1/1/2025 ως τις 31/12/2029. Το υπουργικό συμβούλιο υπογράμμισε τη σημασία που έχει η ηλεκτρική διασύνδεση για να βγει η Κύπρος από την ενεργειακή της απομόνωση, και έκανε μνεία στη σημασία που της αποδίδει η ΕΕ, η οποία και τη χρηματοδοτεί με 657 εκατ ευρώ.
Πρακτικά, η Κύπρος δέχεται την σταδιακή, από την έναρξη κατασκευής του έργου, ανάκτηση του κόστους των 125 εκατ. από τον ΑΔΜΗΕ, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ανατροπή της απόφασης της Ρυθμιστικής Αρχής που προέβλεπε την έναρξη της ανάκτησης μετά την ολοκλήρωση του έργου. Όπερ σημαίνει ότι ανάκτηση μέρους των δαπανών του φορέα υλοποίησης θα αρχίσει εντός του 2025 και θα συνεχιστεί μέχρι τον Δεκέμβριο του 2029. Σαν ετήσιο ποσό ανάκτησης καθορίζονται τα 25 εκατ. τον χρόνο, τα οποία θα εισπράττει ο φορέας υλοποίησης μέσω των λογαριασμών των κυπρίων καταναλωτών, οι οποίοι θα επιδοτούνται ισόποσα από κρατικά κονδύλια και συγκεκριμένα από το σύστημα δημοπράτησης δικαιωμάτων ρύπων. Για την πρώτη δόση των 25 εκατ ευρώ, θα κατατεθεί στη Βουλή συμπληρωματικός προϋπολογισμός.
Στο σενάριο που η ολοκλήρωση της διασύνδεσης δεν γίνει μέσα στο 2029, τότε, όπως είπε πάντα στους δημοσιογράφους ο κ. Παπαναστασίου, η χρηματοδότηση του έργου θα διακοπεί και θα αρχίσει ξανά με χρέωση των καταναλωτών, μετά τη λειτουργία του έργου. Εφόσον οι δαπάνες του ΑΔΜΗΕ κατά την πενταετία 2025-29 είναι μεγαλύτερες των 125 εκατ. ευρώ, η διαφορά θα καταβληθεί από τους καταναλωτές στη διάρκεια της λειτουργίας του καλωδίου.
Ανοιχτά μέτωπα
Ανοιχτά παραμένουν τα θέματα της απόδοσης του έργου, που ο ΑΔΜΗΕ το θεωρεί μείζον, καθώς αποτελεί το έναυσμα για τη διασφάλιση τραπεζικής χρηματοδότησης, της κατανομής του γεωπολιτικού κινδύνου καθώς και η λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης για τη συμμετοχή της Κύπρου.
Κατ επέκταση, τα θέματα αυτά θα συζητηθούν, συνάρτηση του ζητήματος ανάκτησης των 125 εκατ. από τον ΑΔΜΗΕ. Η Κύπρος προσφέρει το θέμα αυτό με στόχο να κερδίσει στην ουσία την εξισορρόπηση του γεωπολιτικού κόστους. Τότε, η Κύπρος θα δεχθεί να επενδύσει 100 εκατ. για το 30% της εταιρίας Great Sea Interconector, αποκτώντας έτσι ουσιαστική εμπλοκή.
Για τον ΑΔΜΗΕ και την ελληνική κυβέρνηση η μετοχική εμπλοκή της Κύπρου αποτελεί ισχυρό προοίμιο για τη διασφάλιση χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η οποία λέγεται ότι θα μπορούσε να ανέλθει και στα 500 εκατ.
