Σε μια ιστορική απόφαση το Δικαστήριο της Χάγης γνωμάτευσε κατά του Ισραήλ για την κατοχή παλαιστινιακών εδαφών, συνέστησε αποχώρηση, ενώ ζητά την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και ζητά την κατεδάφιση εποικισμών.
Το ανώτατο δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε την Παρασκευή ότι η κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών από το Ισραήλ και οι εποικισμοί εκεί είναι παράνομοι και πρέπει να αποσυρθούν το συντομότερο δυνατόν, στην ισχυρότερη απόφαση του μέχρι σήμερα για τη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστίνης.
Η συμβουλευτική γνωμοδότηση των δικαστών του Διεθνούς Δικαστηρίου (ICJ), δεν είναι δεσμευτική αλλά έχει βαρύτητα βάσει του διεθνούς δικαίου και μπορεί να αποδυναμώσει τη στήριξη προς το Ισραήλ.
Σε πολιτικό και γεωπολιτικό επίπεδο η απόφαση εντείνει την πίεση στον Νετανιάχου, καθώς απομονώνεται ολοένα και περισσότερο στη διεθνή σκηνή. Με τον Μπάιντεν αποδυναμωμένο και τον Τραμπ αποξενωμένο -παρά την αντί-Ιράν ατζέντα, ο Νετανιάχου δεν φαίνεται να έχει πολλές πιθανότητες πολιτικής επιβίωσης. Πλέον, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, όντας αντιμέτωπος ακόμη και με τον αρχηγό του Στρατού στο εσωτερικό, φαίνεται ότι επιζητά ασφαλή διάδρομο και εγγυήσεις για την λήξη του πολέμου και την αποχώρησή του.
Να πληρώσει το Ισραήλ
“Οι ισραηλινοί οικισμοί στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, και το καθεστώς που τους συνοδεύει, έχουν δημιουργηθεί και διατηρούνται κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου,” δήλωσε ο Πρόεδρος Ναουάφ Σαλάμ, διαβάζοντας τα ευρήματα μιας 15μελούς επιτροπής δικαστών.
Το δικαστήριο δήλωσε ότι οι υποχρεώσεις του Ισραήλ περιλαμβάνουν την καταβολή αποζημιώσεων για ζημιές και “την εκκένωση όλων των εποίκων από τους υπάρχοντες οικισμούς”.
Αντίδραση του Ισραήλ
Σε γρήγορη αντίδραση, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε τη γνωμοδότηση ως “θεμελιωδώς λανθασμένη” και μονομερή, επαναλαμβάνοντας τη θέση του ότι μια πολιτική διευθέτηση στην περιοχή μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω διαπραγματεύσεων.
“Το εβραϊκό έθνος δεν μπορεί να είναι κατακτητής στη δική του γη,” δήλωσε το γραφείο του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Βενιαμίν Νετανιάχου σε μια ανακοίνωση.
Αντιδράσεις εποίκων
Η γνωμοδότηση επίσης προκάλεσε οργή στους εποίκους της Δυτικής Όχθης καθώς και σε πολιτικούς όπως ο Υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, του οποίου το εθνικιστικό θρησκευτικό κόμμα είναι κοντά στο κίνημα των εποίκων και ο ίδιος ζει σε έναν οικισμό της Δυτικής Όχθης.
“Η απάντηση στη Χάγη – Κυριαρχία τώρα” έγραψε σε μια ανάρτηση στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X, σε μια φαινομενική έκκληση για την επίσημη προσάρτηση της Δυτικής Όχθης.
Ο Ίσραελ Γκαντζ, επικεφαλής του Περιφερειακού Συμβουλίου Μπινιαμίν, ενός από τα μεγαλύτερα συμβούλια εποίκων, δήλωσε ότι η γνωμοδότηση του ICJ ήταν “αντίθετη με τη Βίβλο, την ηθική και το διεθνές δίκαιο”.
Η γνωμοδότηση του ICJ επίσης κατέληξε ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Γενική Συνέλευση και όλα τα κράτη έχουν την υποχρέωση να μην αναγνωρίσουν την κατοχή ως νόμιμη ούτε “να παρέχουν βοήθεια ή συνδρομή” για τη διατήρηση της παρουσίας του Ισραήλ στα κατεχόμενα εδάφη.
Ιστορική Γνωμοδότηση
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Παλαιστίνης χαρακτήρισε τη γνωμοδότηση “ιστορική” και κάλεσε τα κράτη να την ακολουθήσουν.
“Καμία βοήθεια. Καμία συνδρομή. Καμία συνέργεια. Χωρίς χρήματα, χωρίς όπλα, χωρίς εμπόριο… καμία ενέργεια για την υποστήριξη της παράνομης κατοχής του Ισραήλ,” δήλωσε ο Παλαιστίνιος απεσταλμένος Ριάντ αλ-Μαλίκι έξω από το δικαστήριο στη Χάγη.
Η υπόθεση προέρχεται από ένα αίτημα του 2022 για νομική γνωμοδότηση από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, πριν από τον πόλεμο στη Γάζα που ξεκίνησε τον Οκτώβριο.
Ιστορικό της Σύγκρουσης
Το Ισραήλ κατέλαβε τη Δυτική Όχθη, τη Λωρίδα της Γάζας και την Ανατολική Ιερουσαλήμ – περιοχές της ιστορικής Παλαιστίνης που οι Παλαιστίνιοι θέλουν για ένα κράτος – στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής του 1967 και έκτοτε έχει χτίσει οικισμούς στη Δυτική Όχθη και τους έχει επεκτείνει σταδιακά.
Οι ισραηλινοί ηγέτες υποστηρίζουν ότι τα εδάφη δεν είναι κατεχόμενα με νομικούς όρους, επειδή βρίσκονται σε αμφισβητούμενες περιοχές, αλλά τα Ηνωμένα Έθνη και η πλειοψηφία της διεθνούς κοινότητας τα θεωρούν κατεχόμενα εδάφη.
Θέσεις των Κρατών
Τον Φεβρουάριο, περισσότερα από 50 κράτη παρουσίασαν τις απόψεις τους ενώπιον του δικαστηρίου, με τους Παλαιστίνιους εκπροσώπους να ζητούν από το δικαστήριο να αποφανθεί ότι το Ισραήλ πρέπει να αποσυρθεί από όλες τις κατεχόμενες περιοχές και να αποσυναρμολογήσει τους παράνομους οικισμούς.
Το Ισραήλ δεν συμμετείχε στις προφορικές ακροάσεις, αλλά κατέθεσε γραπτή δήλωση στο δικαστήριο λέγοντας ότι η έκδοση συμβουλευτικής γνωμοδότησης θα ήταν “επιβλαβής” για τις προσπάθειες επίλυσης της σύγκρουσης Ισραήλ-Παλαιστίνης.
Πλειοψηφία και Μειοψηφία
Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων κρατών ζήτησε από το δικαστήριο να κρίνει την κατοχή παράνομη, ενώ μερικά, όπως ο Καναδάς και η Βρετανία, υποστήριξαν ότι θα έπρεπε να αρνηθεί να εκδώσει συμβουλευτική γνωμοδότηση.
Θέση των ΗΠΑ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ζητήσει από το δικαστήριο να μην διατάξει την άνευ όρων αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τα παλαιστινιακά εδάφη.
Η θέση των ΗΠΑ ήταν ότι το δικαστήριο δεν πρέπει να εκδώσει απόφαση που θα μπορούσε να βλάψει τις διαπραγματεύσεις για μια λύση δύο κρατών βάσει της αρχής “γη για ειρήνη”.
Προηγούμενη Απόφαση του ICJ
Το 2004, το ICJ έδωσε μια συμβουλευτική απόφαση ότι ένα ισραηλινό τείχος διαχωρισμού γύρω από το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Όχθης ήταν παράνομο και ότι οι ισραηλινοί οικισμοί δημιουργήθηκαν κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Το Ισραήλ απέρριψε αυτή την απόφαση.
