Μετά την εισβολή στην Ουκρανία η Ευρώπη επέβαλε κυρώσεις στη Ρωσία και έχει προσπαθήσει πολύ να μειώσει την εξάρτησή της από τα ρωσικά καύσιμα. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, η Ευρώπη συνεχίζει να αγοράζει ρωσικά καύσιμα μέσω άλλων πηγών, μεταξύ των οποίων και η νατοϊκή Τουρκία.
Σύμφωνα με στοιχεία της S&P που έχει αποκαλύψει το Crisis Monitor, με έκθεση της CREA και ρεπορτάζ του Politico, η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε χώρα μεσάζον στις ενεργειακές σχέσεις ΕΕ – Ρωσίας. Μάλιστα, το ρεπορτάζ του Politico εστιάζει στο 2023, ενώ τα στοιχεία της S&P δείχνουν ότι η τάση διατηρείται και εντείνεται το 2024….
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύτηκε σήμερα από τον Victor Jack του POLITICO, η Τουρκία αποτελεί τη χώρα “pit stop” για τα ρωσικά καύσιμα προς την Ευρώπη. Ωστόσο, οι ευθύνες δεν βαρύνουν μόνο την Άγκυρα αλλά και την Ευρώπη, που από τη μια θέλει να ζορίσει τη Ρωσία, από την άλλη όμως δεν μπορεί να πυροβολάει διαρκώς τα πόδια της.
Βέβαια, σε αυτό το επίπεδο δεν πρέπει να λησμονεί κανείς τον ρόλο του λακονικού κόλπου, όπου για χρόνια γίνονται πετρελαιεύσεις, σε διεθνή ύδατα (δηλαδή στα 6 μίλια) από ρωσικά πλοία σε “καθαρά”.
Το τουρκικό bypass
Σύμφωνα με το Politico, η Μόσχα χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο δημιουργικούς τρόπους για να παρακάμψει τις κυρώσεις της ΕΕ που στοχεύουν στον δραστικό περιορισμό των εσόδων από καύσιμα που αποτελούν σχεδόν το ήμισυ του προϋπολογισμού του Κρεμλίνου — μεταξύ άλλων βασιζόμενη σε πλοία, υπηρεσίες και ασφαλιστικές εταιρείες εκτός δυτικού ελέγχου και κυρώσεων.
Για να λειτουργήσει αυτό, βασίζεται σε πρόθυμους συνεργάτες. Τρία τουρκικά λιμάνια και μόνο μπορεί να συγκέντρωσαν έως και 3 δισ. ευρώ για τη Ρωσία τον περασμένο χρόνο, εκμεταλλευόμενα ένα κενό στις κυρώσεις της ΕΕ, σύμφωνα με στοιχεία από το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα και το Κέντρο Μελέτης της Δημοκρατίας, και με ρεπορτάζ του Politico.
Αφού η ΕΕ απαγόρευσε τις εισαγωγές ρωσικών καυσίμων τον περασμένο Φεβρουάριο, η Τουρκία διπλασίασε τις αγορές καυσίμων από τη Μόσχα, ενώ παράλληλα διπλασίασε τις εξαγωγές καυσίμων της προς το μπλοκ.
Δεν ήταν όλες αυτές οι πωλήσεις στην ΕΕ ρωσικές —τουρκικές εταιρίες μπορεί να έχουν αντικαταστήσει μέρος της εγχώριας κατανάλωσης τους με ρωσικά καύσιμα — αλλά η έρευνα του Politico δείχνει ότι ορισμένα τουρκικά λιμάνια που εξάγουν στην ΕΕ δεν θα μπορούσαν εύκολα να προμηθεύσουν τα δικά τους καύσιμα, ενώ είναι πιθανότερα να προωθούν αναβαπτισθέντα ρωσικά καύσιμα.
Πως λειτουργεί
Οι κανόνες είναι ότι τα ρωσικά καύσιμα που «αναμειγνύονται» με αυτά από αλλού μπορούν να εισέλθουν στο μπλοκ εάν φτάσουν μεταμορφωμένα σε νέο προϊόν. Το κρίσιμο είναι ότι η δοκιμή βασίζεται σε ένα έγγραφο που δείχνει από πού προέρχεται το φορτίο και τίποτα στη νομοθεσία των Βρυξελλών δεν εμποδίζει την Τουρκία από το να επανασημάνει απλώς την αποστολή.
Το βολικό κενό στις κυρώσεις
Με τις χώρες της ΕΕ να εξετάζουν επί του παρόντος το 14ο πακέτο κυρώσεων των Βρυξελλών, διπλωμάτης φέρεται να έχει δηλώσει στο Politico ότι ίσως είναι καιρός να συζητηθεί η αυστηροποίηση των κανόνων και η τιμωρία των τουρκικών εταιριών που βοηθούν τη Ρωσία. Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας Margus Tsahkna μιλώντας στο Politico τάχθηκε υπέρ της σύσφιξης των κυρώσεων, έτσι ώστε να κλείσουν τα “παράθυρα”.
