Κλιμακούμενο διπλωματικό επεισόδιο με την Ελλάδα και την ΕΕ προκαλούν οι δηλώσεις της νέας προέδρου της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία επιχείρησε να επαναφέρει το “Μακεδονία” ως μείζονα ονομασία σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής, παραβιάζοντας τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Την αντίδραση της Αθήνας προκάλεσε η κίνηση της προέδρου της Βόρειας Μακεδονίας, Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα, η οποία σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής αποκάλεσε τη χώρα της «Μακεδονία».
Από τη συγκεκριμένη συνεδρίαση αποχώρησε η Ελληνίδα πρέσβεια στη χώρα, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, ενώ ακολούθησαν απαντήσεις από την πρόεδρο της Κομισιόν και το υπουργείο Εξωτερικών.
Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι η αμφισβήτηση της Συμφωνίας των Πρεσπών αποτέλεσε μείζον ζήτημα στην ατζέντα του VMRO-DPMNE το οποίο εξέλεξε πρόεδρο της Δημοκρατία και κατήγαγε σαρωτική νίκη στις βουλευτικές εκλογές. Από ελληνικής πλευράς η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπονόμευαν συστηματικά την εφαρμογή και πρόοδο της Συμφωνίας των Πρεσπών. Έτσι από το 2019 δεν έχουν ψηφιστεί στη Βουλή τα πρωτόκολλα που απορρέουν από τη Συμφωνία των Πρεσπών, ανοίγοντας τον δρόμο για ανατροπή της κυβέρνησης στη Βόρεια Μακεδονία, καθώς οι πολίτες δεν βίωσαν τις αλλαγές που ανέμεναν.
Auditor’s note: Με την πλάτη στον τοίχο
Σε αυτή τη φάση η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσχερή θέση, καθώς το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στα Βαλκάνια έχει συρρικνωθεί, από τη μία εξαιτίας της μονομερούς διπλωματικής αναβάθμισης του Κοσόβου και από την άλλη εξαιτίας της αντιπαράθεσης με την Αλβανία για τον Φρέντη Μπελέρη. Η ανάδειξη ζητήματος τήρησης της Συμφωνίας των Πρεσπών, από τη Βόρεια Μακεδονία με ενεργητικό τρόπο που συνιστά παραβίαση βασικών αρχών της, καταδεικνύει ότι οι γειτονικές χώρες δεν θεωρούν ότι η Αθήνα διαθέτει το απαραίτητο εκτόπισμα για να αντιμετωπίσει μια πολύπλευρη αμφισβήτηση του περιφερειακού status quo.Οι εξελίξεις αυτές έρχονται λίγες ώρες πριν την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα όπου θα συναντηθεί με τον Ταγίπ Ερντογάν, τα όρια της ατζέντας να παραμένουν θολά και πολλά σημεία… ασαφή.
Απάντηση ΥΠΕΞ
Σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Εξωτερικών τονίζει ότι η πράξη αυτή παραβιάζει κατάφωρα τη Συμφωνία των Πρεσπών αλλά και το Συντάγμα της γείτονος χώρας, το οποίο έχει εναρμονιστεί με τις διεθνείς της υποχρεώσεις.
Παράλληλα, το ελληνικό ΥΠΕΞ δηλώνει κατηγορηματικά ότι η περαιτέρω πρόοδος στις διμερείς σχέσεις της με τη Βόρεια Μακεδονία καθώς και η ευρωπαϊκή πορεία της τελευταίας εξαρτώνται από την πλήρη εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Το διπλωματικό επεισόδιο
Η πρέσβης της Ελλάδας στη Βόρεια Μακεδονία, Σοφία Φιλιππίδου, η οποία είχε προσκληθεί στη συνεδρίαση της Βουλής για την ορκωμοσία της Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα, αποχώρησε σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το γεγονός ότι η τελευταία αποκάλεσε κατά την ορκωμοσία της τη χώρα «Μακεδονία».
Μήνυμα στη Βόρεια Μακεδονία έστειλε και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καλώντας την να σεβαστεί τη Συμφωνία των Πρεσπών. “Για να συνεχίσει η Βόρεια Μακεδονία την επιτυχή πορεία της προς την ένταξη στην ΕΕ, είναι υψίστης σημασίας να συνεχίσει η χώρα την πορεία των μεταρρυθμίσεων και τον πλήρη σεβασμό των δεσμευτικών συμφωνιών της, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Πρεσπών” έγραψε στον προσωπικό της λογαριασμό στο Χ.
Η αντίδραση Μητσοτάκη
Σημειώνεται ότι για τις εκλογές στη Βόρεια Μακεδονία ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην προχτεσινή συνέντευξή του είπε ότι παρακολουθεί με προβληματισμό κάποιες δηλώσεις των αξιωματούχων της γειτονικής χώρας, αλλά θα περιμένει την επίσημη τοποθέτηση του εντολοδόχου πρωθυπουργού για το ποια θα είναι η ονομασία της χώρας του. “Είχα διαφωνήσει με τη συμφωνία αλλά τη δέχτηκα λόγω συνέχειας του κράτους και την σέβομαι. Ας κάνουμε υπομονή θέλω να ελπίζω ότι όσα ακούστηκαν προεκλογικά δεν θα αποτελέσουν την θέση της νέας κυβέρνησης, γιατί αλλιώς θα έχουμε ζητήματα” προειδοποίησε ο κ. Μητσοτάκης.
Η 71χρονη Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα εξελέγη πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών που διεξήχθη την Τετάρτη 8 Μαϊου, ως υποψήφια του VMRO-DPMNE, επικρατώντας, με ποσοστό 65%, του μέχρι σήμερα προέδρου της χώρας, Στέβο Πεντάροφσκι. Παράλληλα με τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών διεξήχθησαν στη χώρα και οι βουλευτικές εκλογές, στις οποίες το δεξιό αντιπολιτευόμενο κόμμα VMRO-DPMNE κατήγαγε μεγάλη νίκη, καταλαμβάνοντας 58 εκ των 120 εδρών της Βουλής.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ:
Κατά τη σημερινή ορκωμοσία της στη Βουλή, και παρά το γεγονός ότι στο επίσημο κείμενο του όρκου που της υπαγορεύθηκε η χώρα αναφερόταν ως «Βόρεια Μακεδονία», η νέα Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, κυρία Σιλιάνοφσκα-Ντάβκοβα, επέλεξε να αποκαλέσει τη χώρα της «Μακεδονία».
Η πράξη αυτή παραβιάζει κατάφωρα τη Συμφωνία των Πρεσπών αλλά και το Συντάγμα της γείτονος χώρας, το οποίο έχει εναρμονιστεί με τις διεθνείς της υποχρεώσεις. Η ελληνική κυβέρνηση, παρά τις αντιρρήσεις που είχε εκφράσει ως αντιπολίτευση κατά την κύρωση της συμφωνίας, τη σεβάστηκε ως επικυρωθείσα διεθνή συνθήκη που υπερέχει κάθε άλλης διάταξης νόμου.
Η Ελλάδα, στο πλαίσιο αυτό, δηλώνει κατηγορηματικά ότι η περαιτέρω πρόοδος στις διμερείς σχέσεις της με τη Βόρεια Μακεδονία καθώς και η ευρωπαϊκή πορεία της τελευταίας εξαρτώνται από την πλήρη εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών και κυρίως από τη χρήση της συνταγματικής ονομασίας της χώρας.
