Μπροστά σε νέα πολιτική κρίση βρίσκεται η Αρμενία καθώς η αντιπολίτευση κατάφερε να κινητοποιήσει κοινωνικές ομάδες οι οποίες ζητούν την παραίτηση του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν για τα σχέδιά του για ειρήνη με το Αζερμπαϊτζάν.
Ογκώδεις διαδηλώσεις σημειώθηκαν στο Ερεβάν, την πρωτεύουσα της Αρμενίας, με κεντρικό αίτημα την παραίτηση του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν. Οι διαδηλωτές αντιτίθενται στα σχέδια για μακροχρόνια και βιώσιμη ειρήνη με το Αζερμπαϊτζάν που ανακοίνωσε ο Πασινιάν.
Στα μείζονα ζητήματα που θέτουν οι διαδηλωτές είναι πάντα το εθνικό ζήτημα με το Ναγκόρνο Καραμπάχ, αλλά και οι διαπραγματεύσεις για άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία, καθώς πολλοί φοβούνται ότι οι υψηλότεροι μισθοί που θα προσφέρουν οι Τούρκοι εργοδότες θα οδηγήσουν σε αποστράγγιση της εργατικής βάσης στην Αρμενία.
Background
Πρέπει να σημειωθεί ότι προσφάτως έκλεισε το κοινό κέντρο επιχειρήσεων Ρωσίας – Τουρκίας που είχε εγκατασταθεί για την επιτήρηση της απομάκρυνσης των Αζέρων από το ΝΑγκόρνο Καραμπάχ. Επίσης, την Πέμπτη, στο πλαίσιο επίσκεψης στη Ρωσία, ο Νικόλ Πασινιάν ζήτησε την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων από την Αρμενία, με τον Πούτιν να συμφωνεί.
Στο παρελθόν ο Πασινιάν έχει γίνει στόχος πραξικοπήματος και άλλων προσπαθειών ανατροπής από την αντιπολίτευση, αλλά ανεπιτυχώς. Η έλευσή του στην εξουσία σηματοδότησε αρχικά μια στροφή προς τη Δύση, η οποία ωστόσο δεν είχε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Επί των ημερών του το Αζερμπαϊτζάν εισέβαλε και επανακατέλαβε την αμφισβητούμενη περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ, η οποία είναι και πλούσια σε ορυκτά καύσιμα. Η Αρμενία αναγκάστηκε σε άρον, άρον συνθηκολόγηση για να περιορίσει τις απώλειες, καθώς η Ρωσία δεν τήρησε το σύμφωνο στρατιωτικής συνδρομής, ενώ το Αζερμπαϊτζάν ενίσχυσε η Τουρκία. Στο πλαίσιο του διμερούς πολέμου οι σχέσεις της Ελλάδας με τους Αζέρους επιδεινώθηκαν στο βαθμό της απέλασης του Έλληνα πρέσβη, ενώ αργότερα οι διπλωματικές σχέσεις αποκαταστάθηκαν.
Το πραγματικό χρώμα των διαδηλώσεων
Ερευνητές επισημαίνουν ότι οι διαδηλώσεις για το Ναγκόρνο Καραμπάχ είναι υποκινούμενες από το παλαιό -και διεφθαρμένο- καθεστώς, το οποίο επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει το συναίσθημα εθνικής απαξίωσης, λόγω της ήττας από το Αζερμπαϊτζάν.
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν όταν δύο κόμματα της αντιπολίτευσης, με επικεφαλής τους πρώην προέδρους Ρόμπερτ Κοτσαριάν και Σερζ Σαρκισιάν, ανακοίνωσαν ότι μποικοράρουν το κοινοβούλιο και βγήκαν στους δρόμους στις 27 Απριλίου σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις συνεχιζόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις του Πασινιάν με το Αζερμπαϊτζάν και το άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία.
Οι ηγέτες των διαδηλωτών έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι αν δεν ανατραπεί ο Πασινιάν, θα παραχωρήσει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Αρμενίων του Καραμπάχ στις διαπραγματεύσεις με το Αζερμπαϊτζάν και ότι η Τουρκία θα μπορούσε να αρνηθεί να αναγνωρίσει τη Γενοκτονία των Αρμενίων ως μέρος των συνομιλιών για την «ομαλοποίηση» Αρμενία.
Ο Πασινιάν φάνηκε να θίγει την πιθανότητα παραχωρήσεων για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ τον Απρίλιο, λέγοντας ότι «σήμερα η διεθνής κοινότητα μας λέει ξανά: «Μειώστε λίγο το σημείο αναφοράς σας για το καθεστώς του Ναγκόρνο-Καραμπάχ». Ωστόσο, οι ηγέτες των διαδηλώσεων δεν έχουν προσφέρει εναλλακτική για την εξωτερική πολιτική της Αρμενίας,
Αντίθετα, αφήστε αυτά τα ερωτήματα στην προσωρινή κυβέρνηση που θα ακολουθήσει εάν η εκστρατεία τους πετύχει.
Επιθετικό κίνημα
Κατά πολλούς, το τρέχον κίνημα διαμαρτυρίας είναι το πιο επιθετικό που έχει καταγραφεί στην Αρμενία, αλλά ταυτίζεται επίσης με την «παλιά φρουρά» της χώρας και τους φίλους της, με αποτέλεσμα ορισμένοι να την αποκαλούν «η επανάσταση των εκατομμυριούχων».
«Οι άνθρωποι έχουν σίγουρα ανησυχίες για την τύχη του Καραμπάχ, αλλά ο φόβος της «επιστροφής του παλιού» είναι μεγαλύτερος», είπε αναφέρει ο Aghasi Tadevosyan στο open democracy.
Στην προσπάθειά τους να τον αναγκάσουν να παραιτηθεί από την εξουσία, οι διαδηλωτές χρησιμοποίησαν τις τακτικές πολιτικής ανυπακοής, που πρώτος υιοθέτησε ο ίδιος ο Πασινιάν, ο οποίος ανέβηκε στην εξουσία στη Βελούδινη Επανάσταση του 2018.
Πριν από τέσσερα χρόνια, ως βουλευτής της αντιπολίτευσης Πασινιάν οργάνωσε μια εκστρατεία σε όλη την πόλη για να μπλοκάρει τις συγκοινωνίες και τους δρόμους στο Ερεβάν, κάτι που τελικά τον βοήθησε να απομακρύνει τον Σαρκισιάν από την εξουσία.
Αλλά από την ήττα της Αρμενίας στον πόλεμο του Καραμπάχ το 2020, η κυβέρνηση του Πασινιάν έχει δεχθεί πυρά για την αδυναμία της στον χειρισμό της σύγκρουσης. Σε απάντηση στην ήττα από το Αζερμπαϊτζάν, εκατοντάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στο κέντρο του Ερεβάν για τις αποτυχίες της κυβέρνησης, παραβιάζοντας ακόμη και τα κτίρια του κοινοβουλίου.
Αυτή τη φορά, οι προσπάθειες των διαδηλωτών να εμποδίσουν την κυκλοφορία είναι σποραδικές και δεν έχουν παραλύσει την πόλη όπως το 2018. Αντίθετα, οι διαδηλωτές έχουν δημιουργήσει κυκλοφοριακά προβλήματα στο εξευγενισμένο κέντρο της πόλης με λίγους εναλλακτικούς δρόμους προς τα προάστια.
Αλλά μετά από έναν μήνα διαμαρτυριών, γιατί αποδείχθηκε ανεπιτυχής; Σύμφωνα με ανεξάρτητους παρατηρητές, ο μέσος ημερήσιος αριθμός συμμετεχόντων είναι περίπου 3.000-5.000, ενώ οι διαδηλωτές ισχυρίζονται ότι η συγκέντρωση έχει περίπου 50.000 συμμετέχοντες καθημερινά και αυξάνεται.
