Κλιμακώνεται εκ νέου η ένταση και η βία στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, καθώς παρά την υπογραφή εκεχειρίας το Αζερμπαϊτζάν εξαπέλυσε νέα επίθεση για ανακατάληψη εδαφών.
Το Αζερμπαϊτζάν εξαπέλυσε στρατιωτική επιχείρηση για να ανακαταλάβει τον διαφιλονικούμενο θύλακα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ στο νότιο Καύκασο, ο οποίος κατοικείται κυρίως από Αρμένιους.
Οι αρμενικές αρχές στον θύλακα, ο οποίος ανήκει στο Αζερμπαϊτζάν, ανέφεραν πως οι Αζέροι βομβαρδίζουν με ρουκέτες και πυροβολικό ολόκληρη την περιοχή κατά μήκος της πρώτης γραμμής.
Η πρωτεύουσα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, το Στεπανακέρτ, και άλλες πόλεις της περιοχής, δέχονται «σφοδρά πυρά», πρόσθεσαν οι αρμενικές αρχές στον θύλακα, λίγο μετά την έναρξη των επιχειρήσεων που χαρακτηρίζονται από το Αζερμπαϊτζάν «αντιτρομοκρατικές».
«Το Αζερμπαϊτζάν έχει εξαπολύσει μια μεγάλης έκτασης στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Δημοκρατίας του Αρτσάχ (σ.σ.: η ονομασία που δίνουν οι Αρμένιοι στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ)», έγραψε στο Facebook η αντιπροσωπεία που διατηρούν οι αυτονομιστές στην Αρμενία.
Το Μπακού υποστήριξε πως είχε ενημερώσει τη Ρωσία και την Τουρκία για τη στρατιωτική επιχείρηση που άρχισε στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ. «Η διοίκηση του αποσπάσματος διατήρησης της ειρήνης της Ρωσικής Ομοσπονδίας και η διεύθυνση του Τουρκο-Ρωσικού Παρατηρητηρίου (της κατάπαυσης του πυρός) είχαν ενημερωθεί για τις δραστηριότητες που διεξάγονται», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το αζερινό υπουργείο Άμυνας.
Το αζερινό υπουργείο ανακοίνωσε επίσης πως οι άμαχοι μπορούν να εγκαταλείψουν την περιφέρεια του Καραμπάχ μέσω ανθρωπιστικών διαδρόμων προς την Αρμενία και άλλες κατευθύνσεις. Το υπουργείο κάλεσε τους αμάχους να μείνουν μακριά απ’ αυτούς που χαρακτήρισε θεμιτούς στρατιωτικούς στόχους που δέχονται επιθέσεις από τις αζερινές δυνάμεις, στο πλαίσιο της «αντιτρομοκρατικής» επιχείρησης του Μπακού.
Στη Μόσχα, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα δήλωσε πως η Ρωσία είναι σε επαφή με διάφορα μέρη, περιλαμβανομένου του Αζερμπαϊτζάν, αναφορικά με την κατάσταση στο Καραμπάχ.
Το Ναγκόρνο Καραμπάχ
Το Ναγκόρνο Καραμπάχ (δηλαδή «Ορεινό Καραμπάχ»), γνωστό και ως Αρτσάχ, είναι περίκλειστη περιοχή στο Νότιο Καύκασο, που βρίσκεται μεταξύ των περιοχών του Κάτω Καραμπάχ και της Zangezur και καλύπτει τη νοτιοανατολική σειρά του Μικρότερου Καυκάσου. Η περιοχή είναι κυρίως ορεινή και δασώδης. Αρχαίες ελληνικές πηγές ονομάζουν την περιοχή Ορχιστηνή.[1]
Η περιοχή είναι αμφισβητούμενη, ενώ είναι διεθνώς αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ ως μέρος του Αζερμπαϊτζάν. Ωστόσο από την αρχαιότητα εδαφικά κι πολιτισμικά ανήκε στον Βασίλειο της Αρμενίας (πιθανότατα 4ος-5ος αιώνας π.Χ.). Μεγάλο τμήμα της περιοχής συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Στεπανακέρτ, βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Δημοκρατίας του Αρτσάχ (έως τον Φεβρουάριο του 2017 γνωστή ως Δημοκρατία του Ναγκόρνο-Καραμπάχ), ένα de facto ανεξάρτητο κράτος με την αρμενική πλειοψηφία. Από το τέλος του Πολέμου του Ναγκόρνο Καραμπάχ το 1994, οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν διεξάγουν ειρηνευτικές συνομιλίες με τη μεσολάβηση της Ομάδας του Μινσκ του ΟΑΣΕ.
Η περιοχή ταυτίζεται με τα διοικητικά όρια της πρώην αυτόνομης περιοχής του Ναγκόρνο Καραμπάχ, που περιλαμβάνει έκταση 4.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων.[2][3]
Πόλεμος και απόσχιση
Στις 13 Φεβρουαρίου 1988 οι Αρμένιοι άρχισαν να διαδηλώνουν στην πρωτεύουσα Στεπανακέρτ υπέρ της ενοποίησης με τη Δημοκρατία της Αρμενίας. Έξι μέρες αργότερα έγιναν μαζικές πορείες στο Γερεβάν. Στις 22 Φεβρουαρίου του 1988 μια μεγάλη ομάδα Αζέρων βάδισε από το Αγντάμ κατά του αρμενικού πληθυσμού στην πόλη Ασκεράν. Μεγάλος αριθμός προσφύγων εγκατέλειψε τις εστίες του από την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, καθώς άρχισε βία εναντίον των μειονοτικών πληθυσμών των αντίστοιχων χωρών.[25]
Στις 10 Δεκεμβρίου 1991, σε ένα δημοψήφισμα που μποϊκόταραν οι ντόπιοι Αζέροι, οι Αρμένιοι στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ ενέκριναν τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους και ένας πλήρους κλίμακας πόλεμος ξέσπασε μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, με το τελευταίο να λαμβάνει υποστήριξη από την Αρμενία.[26][27][28][29]
Κατάπαυση του πυρός μετά το 1994
Παρά την κατάπαυση του πυρός οι θάνατοι λόγω ένοπλων συγκρούσεων συνεχίστηκαν.[30] Στις 25 Ιανουαρίου 2005, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) υιοθέτησε το ψήφισμα PACE 1416, το οποίο καταδίκασε την εθνοκάθαρση εναντίον των Αζέρων.[31][32] Τα σύνορα που προέκυψαν μετά την κατάπαυση του πυρός παρέμειναν ανέγγιχτα μέχρι το 2020, όταν ένας νέος πόλεμος οδήγησε σε ανακατάληψη σημαντικού τμήματος του Αρτσάχ από το Αζερμπαϊτζάν.
Γεωγραφία
Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ έχει συνολική έκταση 4.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η περιοχή έχει ψηλές κορυφογραμμές κατά μήκος του βόρειου άκρου και κατά μήκος της Δύσης και του ορεινού νότου.
Το έδαφος της σημερινής περιοχής του Ναγκόρνο-Καραμπάχ αποτελεί τμήμα της ιστορικής περιοχής του Καραμπάχ, το οποίο βρίσκεται μεταξύ των ποταμών Κύρου και Αράξη.
Το τοπίο στο Ναγκόρνο Καραμπάχ διαφέρει από τη στέπα του ποταμού Κύρου με πεδιάδες μέσα από πυκνά δάση από δρυς και οξιές. Η περιοχή διαθέτει πολλές ιαματικές πηγές και κοιτάσματα ψευδαργύρου, άνθρακα, μολύβδου, χρυσού, μαρμάρου και ασβεστόλιθου.[33]
Οι κυριότερες πόλεις της περιοχής είναι η Στεπανακέρτ, η οποία λειτουργεί ως η πρωτεύουσα της Δημοκρατίας του Αρτσάχ και ακολουθεί η Σουσί.
Αμπελώνες, οπωρώνες και ελαιώνες για τους μεταξοσκώληκες αναπτύσσονται στις εύφορες κοιλάδες της περιοχής.[34]
