Κινήσεις που αναθερμαίνουν τη δυναμική του ευρωστρατού καταγράφονται πλέον και στο πλαίσιο του NATO, με την Ελλάδα, όμως να μένει εκτός της πρωτοβουλίας που ξεκίνησε από τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς, εγείροντας εύεύλ ερωτηματικά.
Σε στάδιο προχωρημένων διαβουλεύσεων βρίσκεται πλέον το γερμανικό σχέδιο για την εδραίωση ευρωπαϊκού συστήματος αερράμυνας που ονομάζεται European Sky Shield Initiative (ESSI), το οποίο υποστηρίζεται από 14 νατοϊκές χώρες, στις οποίες όμως δεν περιλαμβάνεται η Ελλάδα.
Η πρωτοβουλία European Sky Shield Initiative αφορά τη δημιουργία μιας υπερσύγχρονης ασπίδας προστασίας πάνω από τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο για την αποτελεσματική προστασία των χωρών που θα συμμετέχουν σε αυτή, προσφέροντας την αμυντική δυνανότητα αναχαίτισης εχθρικών αεροπορικών επιθέσεων, ακόμη και διηπειρωτικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς.
Απώτερος στόχος της ευρωπαϊκής ασπίδας αεράμυνας είναι να καλυφθούν κενά που ήδη καταγράφονται στη νατοϊκή «ομπρέλα» αεράμυνας πάνω από την ευρωπαϊκή ήπειρο. Κενά δηλαδή που εντοπίζονται κυρίως στον τομέα της αποτροπής επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους ή συστήματα κρουζ.
Για την ώρα, στην πρωτοβουλία δεν συμμετέχει η Γαλλία, που αποτελεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στην ΕΕ, ούτε η Ελλάδα, που έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη για προγράμματα “ομπρέλα” τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σεδιπλωματικό και πολιτικό επίπεδο.
Από την PESCO στο ESSI
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε και στο παρελθόν κάνει σημαντικά βήμα στην κατεύθυνση της δηιαμόρφωσης του εδάφους για την εμπέδωση κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Σε αυτό το πλαίσιο δημιουργήθηκε η PESCO και προωθήθηκε ένας εκτενής κατάλογος έργων και πρωτοβουλιών, με στόχο την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ενόπλων δυνάμεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Έτσι προωθήθηκε και το European Defence Fund, το οποίο αποτέλεσε το πρώτο βήμα για την κοινή ανάπτυξη εξοπλισμών και ενιαίου αμυντικού σχεδιασμού και προτεραιοποίησης.
Εν συνεχεία, όμως, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις, από την Τουρκία, τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με την Άγκυρα να κινητοποιείται και να υποσκάπτει την πρωτοβουλία κκα στο πλαίσιο του NATO. Ο λόγος: Η υιοθέτηση χαρτών και πολιτικών που θα πρότειναν τα κράτη-μέλη, δημιουργώντας διπλωματικό και πολιτικό τετελεσμένο το οποίο θα υπονόμευε την εκδήλωση τουρκικών αξιώσεων.
Τώρα, τέτοια εμπόδια υποβαθμίζονται μπροστά στην αναγκαιότητα που δημιουργείται από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις νέες παραμέτρους που δημιουργούνται το σοκ της ενεργειακής κρίσης στους προϋπολογισμούς των μεγάλων χωρών και στα δημοσιονομικά των πιο ευάλωτων.
Όπως φαίνεται από τις τοποθετήσεις της Γερμανίδας υπ. Άμυνας Κριστίνε Λάμπρεχτ στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες,
«Με αυτόν τον τρόπο, ανταποκρινόμαστε στην κοινή ευθύνη για την ασφάλεια στην ήπειρό μας. Πρόκειται για ένα αποτέλεσμα συνέργειας σε οικονομικό και τεχνολογικό επίπεδο» ανέφερε η ίδια χαρακτηριστικά.
Το σχέδιο του καγκελάριου Όλαφ Σολτς στηρίζουν συγκριμένα οι εξής 14 ευρωπαϊκές χώρες:
- Μεγάλη Βρετανία,
- Ολλανδία,
- Νορβηγία,
- Φινλανδία,
- Βέλγιο,
- Βουλγαρία,
- Ρουμανία,
- Σλοβακία,
- Σλοβενία,
- Τσεχία,
- Ουγγαρία
- Λιθουανία,
- Λετονία και
- Εσθονία.
Ιδιαίτερης βαρύτητας κρίνεται η συμμετοχή πολλών χωρών της ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες έχουν εκφράσει επανειλημμένα φόβους για ενδεχόμενη επέκταση της ρωσικής επιθετικότητας στο μέλλον. Από τη λίστα χωρών που συμφώνησαν, απουσιάζει βέβαια η Γαλλία, η οποία προς το παρόν φαίνεται ότι θεωρεί επαρκές το δικό της εθνικό σύστημα αεράμυνας.
Auditor’s note: Η Ελλάδα εκτός ομπρέλας
Άγνωστος είναι ο λόγος για την αποχή της Ελλάδας, η οποία διαμαρτύρεται διαρκώς για την τουρκική απειλή, έχει εκπονήσει τεράστιο εξοπλιστικό πρόγραμμα και αναζητά πολιτικές συμμαχίες για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής και αποτρεπτικήςτης ικανότητας.Αν η ελληνική κυβέρνηση έχει αποφασίσει να απέχει από το ΕSSI βάσει του σχεδιασμού των ενοπλων δυνάμων και με απόφαση του ΚΥΣΕΑ, τότε αυτοί οι λόγοι θα έπρεπε να αναζητηθούν και να συζητηθούν στην εθνική αντιπροσωπεία. Μια τέτοια απόφαση, άλλωστε, θα μπορούσε να έχει επιπλοκές τόσο στα ελληνοτουρκικά, όσο και στη θεση της χώρας στα ευρωπαϊκά φόρα. Υπάρχει όμως και το ενδεχόμενο η Ελλάδα να μην προσκλήθηκε σε αυτή τη δομή, γεγονός που θα ήταν ιδαίτερα ανησυχητικό για τη θέση της χώρας μέσα στην ΕΕ και για τις διμερείς σχέσεις με εταίρους και συμμάχους.
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά
Η σχεδιαζόμενη κοινή ευρωπαϊκή ασπίδα θα βασίζεται μεταξύ άλλων, σύμφωνα με γερμανικά μέσα, στο υπερσύγχρονο σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας Arrow 3, ισραηλινής προέλευσης. Το εν λόγω σύστημα χρησιμοποιεί ραντάρ εδάφους υψηλής απόδοσης και μπορεί να αναχαιτίζει πυραύλους μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς ακόμη και εντός της στρατόσφαιρας.
Στο πλαίσιο της κοινής ευρωπαϊκής ασπίδας αεράμυνας, αναμένεται επίσης να ενσωματωθούν τόσο το σύστημα Iris-T, το οποίο η Γερμανία μόλις χθες ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει προσεχώς και μάλιστα στην προηγμένη μορφή του στην Ουκρανία, όσο και συστήματα αεράμυνας τύπου Patriot.
