Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, καθώς η Άγκυρα επιμένει στη στρατηγική δημιουργίας τετελεσμένων και συνολικής ανάδειξης των διμερών διαφορών, προωθώντας νέα συμφωνία για την εκμετάλλευση κοιτασμάτων με τη Λιβύη, στη βάση του τουρκολιβικού Μνημονίου, εξελίξεις που φαίνεται ότι πιάνουν εκ θέσεις την ελληνική κυβέρνηση, καθώς ο Νίκος Δένδιας αντιδρώντας ακαριαία μεν, αλλά χωρίς προεργασία ανακοίνωσε ότι μεταβαίνει στο Κάιρο, εκτός προγράμματος.
Λίγες ώρες πριν ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρεθεί αντίκρυ με τον Τούρκο πρόεδρο -αναπόφευκτα- στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στην Πράγα, η Τουρκία προωθεί νέες δραστηριότητες σε περιοχές που εκτείνονται ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, τα οποία εμπεδώνονται από τη συμφωνία με την Αίγυπτο για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και η Άγκυρα προσπαθεί να αμφισβητήσει εμπράκτως, ποδηγετώντας την ασταθή κυβέρνηση της Λιβύης.
Στην Ελλάδα, το θέμα άρχισε να γίνεται γνωστό την Κυριακή, κι αυτό μετά από διαρροές σε τουρκικά media για την εκχώρηση δικαιωμάτων στην λιβυκή ΑΟΖ. Μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες, όμως, ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου υπέγραφε στην Τρίπολη. Τις εξελίξεις δεν είχε ούτε καν εντοπίσει το υπουργείο Εξωτερικών, καθώς ο Νίκος Δένδιας ανακοίνωσε ότι θα μεταβεί στην Αίγυπτο ex post.
Προβληματισμό προκαλεί επίσης η στάση της Αιγύπτου, η οποία διαθέτει ερείσματα στην Λιβύη και πληροφορίες, τις οποίες όμως δεν μοιράστηκε με την ελληνική πλευρά σε κανένα επίπεδο. Η δυναμική των γεγονότων καταδεικνύει ότι Αθήνα και Κάιρο αντιλαμβάνονται με διαφορετικό τρόπο τις απορρέουσες από τη Συμφωνία Οριοθέτησης Θαλασσίων Ζωνών, υποχρεώσεις.
Auditor’s note: Χωρίς συμμάχους
Η εικόνα της ελληνικής κυβέρνησης να πιάνεται παντελώς εκτός θέσης και έχοντας την προσοχή της στραμμένη σε άλλα μέτωπα και περιοχές, τη στιγμή που η Άγκυρα είναι ξεκάθαρο ότι αντιμετωπίζει ολιστικά τα ελληνοτουρκικά, αποτελεί μείζονα ένδειξη απουσίας στρατηγικής. Παράλληλα, όμως, η απουσία πληροφοριών για τις επικείμενες εξελίξεις -όταν μάλιστα αυτές προετοιμάζονται για καιρό και είναι εμβληματικές-, αποτελεί μια ακόμη απόδειξη της έλλειψης λειτουργικών διαύλων επικοινωνίας με χώρες και παράγοντες στην περιοχή.Δεν είναι μόνο η αδυναμία συντονισμού Αθήνας – Καΐρου, αλλά και η σιωπή της Ουάσιγκτον, της ΕΕ και της Γαλλίας που διαθέτουν ανεπτυγμένα και ισχυρά δίκτυα πληροφοριών στην περιοχή. Αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί -μερικώς- από την αναξιοπιστία της ΕΥΠ, η οποία παραμένει σε περιδίνηση, αλλά η πληροφορία θα μπορούσε να είχε φτάσει εγκαίρως και από άλλα δίκτυα.
Μέχρι στιγμής, οι εξελίξεις καταδεικνύουν την απομόνωση της Αθήνας στην γειτονιά της… ένδειξη εξαιρετικά ανησυχητική, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα των σεναρίων έντασης που προωθεί η ελληνική κυβέρνηση…
Η υπογραφή της Συμφωνίας Τουρκίας – Αιγύπτου
Στην υπογραφή μνημονίου συνεργασίας για τους υδρογονάνθρακες προχώρησαν Τουρκία και Λιβύη, κατά την επίσκεψη του Μεβλούτ Τσαβούσογλου στη χώρα της Αφρικής.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ανέφερε σε ανάρτησή του στο Twitter: «Συζητήσαμε τα βήματα προς μια πολιτική λύση και τις σχέσεις μας με τον Πρωθυπουργό Ντιμπέιμπα. Υπογράψαμε Μνημόνια Συναντίληψης στους τομείς των Υδρογονανθράκων και του Πρωτοκόλλου».
Στη συνέντευξη Τύπου, ο Τσαβούσογλου επιβεβαίωσε την υπογραφή συμφωνίας για έρευνες και γεωτρήσεις σε θάλασσα και ξηρά μεταξύ τουρκικών και λιβυκών εταιρειών και τόνισε:
«Η συμφωνία για τους υδρογονάνθρακες που μόλις υπογράψαμε στοχεύει στη συνεργασία με τουρκικές εταιρείες και λιβυκές εταιρείες, για την εξερεύνηση και γεώτρηση, με μια αμοιβαία συνεργασία τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα. Όλες οι παρόχθιες χώρες πρέπει να επωφεληθούν εξίσου από τη Μεσόγειο».
Η αντίδραση της Αθήνας
«Η Ελλάδα παρακολουθεί ιδιαίτερα στενά τις εξελίξεις στη Λιβύη και ιδιαίτερα τη σημερινή υπογραφή “μνημονίου συνεργασίας” μεταξύ της κυβέρνησης εθνικής ενότητας (GNU) της Λιβύης και της Τουρκίας στον τομέα των υδρογονανθράκων», τονίζει το υπουργείο Εξωτερικών με αφορμή τις ανακοινώσεις Τσαβούσογλου από την Τρίπολη.
«Η Ελλάδα έχει κυριαρχικά δικαιώματα στην περιοχή, τα οποία προτίθεται να υπερασπιστεί με όλα τα νόμιμα μέσα, με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα έχει προβεί σε οριοθέτηση της ΑΟΖ της με την Αίγυπτο, συμφωνία, η οποία έχει συναφθεί με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, η Ελλάδα διατηρεί, όπως ορίζει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, δικαίωμα ipso facto et ad initio σε υφαλοκρηπίδα, η οποία, ελλείψει διμερούς συμφωνίας ορίζεται με τη μέση γραμμή.
Τέλος, επισημαίνεται ότι το τουρκο-λιβυκό “μνημόνιο” του 2019 είναι παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο. Ως εκ τούτου, ουδείς έχει κανένα δικαίωμα να το επικαλείται. Οποιαδήποτε αναφορά ή ενέργεια σε εφαρμογή του εν λόγω “μνημονίου” θα είναι εκ των πραγμάτων παράνομη και αναλόγως της βαρύτητας της, θα υπάρξει αντίδραση τόσο σε διμερές επίπεδο, όσο και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΝΑΤΟ.
Η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενημερώνει τους εταίρους και συμμάχους της για τον αποσταθεροποιητικό ρόλο της Τουρκίας.
Εκφράζεται η ικανοποίηση για τις δηλώσεις του Προέδρου, καθώς και της Επιτροπής Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων, αναφορικά με την ακυρότητα και έλλειψη νομιμότητας του μνημονίου που υπεγράφη σήμερα στην Τρίπολη.
Επικοινωνία με Κάιρο
Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας μίλησε τηλεφωνικά με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Sameh Shoukry αναφορικά με τις πρόσφατες εξελίξεις στη Λιβύη. Αμφότερες πλευρές αμφισβήτησαν τη νομιμότητα της λιβυκής κυβέρνησης εθνικής ενότητας να υπογράψει το εν λόγω μνημόνιο κατανόησης. Συμφωνήθηκε επίσης όπως ο Έλληνας ΥΠΕΞ μεταβεί στο Κάιρο για διαβουλεύσεις την προσεχή Κυριακή.
Ο ΥΠΕΞ Νίκος Δένδιας θα συναντηθεί εντός ολίγου με τον Αμερικανό Πρέσβη για να συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις στη Λιβύη
