Να ανακαλέσει τους πρεσβευτές της από τις ΗΠΑ και την Αυστραλία αποφάσισε η Γαλλία αντιδρώντας έτσι στην AUKUS, στο πλαίσιο της οποίας το Παρίσι χάνει εξοπλιστικό συμβόλαιο άνω των 30 δισ. ευρώ. Μετά από 48 ώρες δηλώσεων ο Εμάνουελ Μακρόν προσπάθησε να φανεί απρόβλεπτος και να καταστήσει σαφές ότι οι κινήσεις των ΗΠΑ δεν εντάσσονται στο συμμαχικό πλαίσιο.
Με την ανάκληση των πρεσβευτών της από τις ΗΠΑ και την Αυστραλία για διαβουλεύσεις, όχι όμως από τη Μεγάλη Βρετανία, ο Εμάνουελ Μακρόν δείχνει την πρόθεσή του να αμφισβητήσει τον διατλαντικό άξονα, δεν κλείνει όμως όλα τα κανάλια επικοινωνίας, καθώς διατηρεί την διπλωματική παρουσία στο Λονδίνο.
Η αντίδραση της Γαλλίας αποτελεί, πλέον, προοίμιο για την απάντηση της ΕΕ, η οποία θα είναι δύσκολο να εκφράσει ενιαία θέση, δεδομένων των δεσμών της Ουάσιγκτον με τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης και της επικείμενης υπογραφής της επέκτασης της αμυντικής συμφωνίας MDCA με την Ελλάδα, αλλά και ενόψει των εκλογών στη Γερμανία.
Το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε την Αυστραλία για αθέτηση της μεταξύ τους συμφωνίας. Σε κοινή δήλωσή τους, ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Ζαν-Ιβ Λεντριάν, και η υπουργός Άμυνας, Φλοράνς Παρλί, ανέφεραν την Τετάρτη: «Η επιλογή των ΗΠΑ να αφήσουν στο περιθώριο ένα Ευρωπαίο σύμμαχο σαν τη Γαλλία από μια συμφωνία με την Αυστραλία σε μια περίοδο που αντιμετωπίζουμε τεράστιες προκλήσεις στην περιοχή του Ειρηνικού και Ινδικού Ωκεανού, δείχνει έλλειψη συνοχής την οποία η Γαλλία αναγνωρίζει για λυπάται πολύ».
Ο Μπάιντεν… λυπάται
Η πρώτη αντίδραση από τον Λευκό Οίκο δεν άργησε να έρθει, με αξιωματούχο της κυβέρνησης Μπάιντεν να εκφράζει τη λύπη του για την απόφαση της Γαλλίας.
Μπάιντεν όπως… Τραμπ
Η κίνηση του Τζο Μπάιντεν να αγνοήσει την Ευρώπη και να προκαλέσει ζημιά στη Γαλλία, ενώ συμπορεύεται με τη Μεγάλη Βρετανία σε μια ξεκάθαρα επιθετική πολιτική απέναντι στην Κίνα, διαψεύδει πρόωρα τις όποιες ελπίδες επαναπροσέγγισης ΗΠΑ και ΕΕ ακόμα και σε ζητήματα διατήρησης του παγκόσμιου γεωπολιτικού status quo. Τέτοιες αποφάσεις δεν διευρύνουν μόνο το χάσμα στις διατλαντικές σχέσεις αλλά υπονομεύουν προοδευτικά την έκφρασή τους σε μια σειρά από μέτωπα.
Πρώτη κίνηση, έπονται κι άλλες
Παρ’ όλα αυτά, η κίνηση του Εμάνουελ Μακρόν εκτιμάται ότι κινείται στο άνω εύρος των προσδοκιών και θα μπορούσε ενδεχομένως να χαρακτηριστεί και απρόβλεπτη καθώς συνιστά απομάκρυνση. Η αντίδραση αυτή αναμένεται να έχει αντανάκλαση σε μια σειρά από πολιτικά και διπλωματικά μέτωπα, όπως απέναντι στη Ρωσία, εντός του NATO και ενδεχομένως και ως προς την Κίνα.
Η ανάκληση των πρέσβεων είναι μεν ένα ηχηρό πρώτο βήμα, αλλά το μείζον, για τον Εμάνουελ Μακρόν, είναι η κάλυψη του κενού των 30 και πλέον δισ. που δημιουργεί η απώλεια του συμβολαίου για τα αυστραλιανά υποβρύχια. Το πρόβλημα για τον Γάλλο πρόεδρο μεγεθύνει η άτυπη προεκλογική περίοδος, στην οποία έχει εισέλθει η Γαλλία, ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2022.
Όπερ σημαίνει ότι η Γαλλία θα αναγκαστεί να αναζητήσει λύσεις outside the box. Αυτό το μήνυμα θέλησε να στείλει στις ΗΠΑ με την τόσο ηχηρή διπλωματική αντίδρασή της. Αν σύντομα δεν υπάρξει αναπλήρωση, τότε οι ΗΠΑ θα έχουν θέσει επί κινδύνω τις διατλαντικές σχέσεις ευελπιστώντας ότι το Παρίσι να συνεχίσει να ακολουθεί μη έχοντας εναλλακτική. Η στρατηγική TINA (There Is No Alternative) είναι στην κορυφή των επιλογών του Τζο Μπάιντεν, ο οποίος την επικαλέστηκε και όταν χρειάστηκε να υπερασπιστεί το χάος που δημιούργησε ο ελλιπής σχεδιασμός και η πρόωρη και άτακτη αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν.
Η AUKUS
Η τριμερής αμυντική συμφωνία Αυστραλίας, Βρετανίας και ΗΠΑ στόχο έχει να καταστήσει την Αυστραλία περιφερειακή υπερδύναμη, δίνοντας στο μεταξύ στις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης ως αμυντικοί εταίροι της Αυστραλίας. Απώτερος στόχος είναι η άσκηση πίεσης στο Πεκίνο και η διαμόρφωση αντίπαλο δέους που θα ανασχέσει τα επεκτατικά σχέδια του Σι Ζινπίν στο πλαίσιο αναπροσαρμογής του γεωπολιτικού προσανατολισμού.
Στο πλαίσιο του συμφώνου αυτού, που στρέφει το βλέμμα προς την Κίνα, η Αυστραλία θα λάβει τεχνολογία για την κατασκευή πυρηνικών υποβρυχίων, κάτι που οδήγησε την Καμπέρα να ακυρώσει τη «συμφωνία του αιώνα» με τη Γαλλία για την αγορά υποβρυχίων δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι αντιδράσεις
Παρά τις προσπάθειες των τριών συμβαλλόμενων χωρών να καθησυχάσουν φίλους, συμμάχους και αντιπάλους σχετικά με τον χαρακτήρα της συμφωνίας AUKUS, που έχει προφανή και εμμέσως ομολογημένο στόχο να ελέγξει τη δράση και την επέκταση της επιρροής της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό, οι αντιδράσεις συνεχίζονται. Τόσο από την Ε.Ε. που στην ουσία πιάστηκε στον ύπνο και τώρα τρέχει να προλάβει τις εξελίξεις, από την Κίνα που είναι η άμεσα ενδιαφερόμενη, αλλά και εντός της Βρετανίας.
Η αντίδραση της Γαλλίας δεν ήταν η πρώτη, ούτε η μόνη από συμμάχους των ΗΠΑ, ενώ δεν θα είναι η τελευταία. Νωρίτερα, αποστάσεις είχε λάβει η Νέα Ζηλανδία με την πρωθυπουργό να δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει τη διέλευση πυρηνικών υποβρυχίων της Αυστραλίας στα χωρικά της ύδατα. Σιωπηρή, αλλά όχι αμελητέα, ήταν η στάση του Καναδά, ο οποίος -όπως και η Νέα Ζηλανδία- συμμετέχει στην ομάδα Five Eyes, αλλά απείχε από την AUKUS.
Όπως αναφέρει ο Guardian, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Ρενμίν στην Κίνα, Σι Γιχόνγκ, η συμφωνία AUKUS «αναμφισβήτητα» έχει στόχο να αποτρέψει την Κίνα και το Πεκίνο «σίγουρα θα αντιδράσει, αλλά το ερώτημα παραμένει ποια θα είναι αυτή η αντίδραση».
Καθώς οι αντιδράσεις απέναντι στις αμερικανικές πολιτικές κλιμακώνονται και διευρύνονται γεωγραφικά, το Πεκίνο δεν βιάζεται να απαντήσει. Αντιθέτως, κινείται υποδόρια και κινείται παρασκηνιακά εκμεταλλευόμενο τις παράπλευρες απώλειες των ΗΠΑ ώστε να σφυριλατήσει ισχυρότερο μέτωπο και να αναδυθεί ως de facto πόλος.
Ήδη, αποστάσεις από τις ΗΠΑ πήρε πρώτα το Βιετνάμ, εκθέτοντας την Καμάλα Χάρις, εν συνεχεία η Νέα Ζηλανδία, ενώ σημειώνεται και η απουσία του Καναδά. Η ρήξη Ουάσιγκτον Γαλλία αποτελεί ανέλπιστο δώρο για το Πεκίνο.
