Νέα επεισόδια στο σήριαλ των αμερικανο-τουρκικών σχέσεων γράφονται καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να αφήσει τον Λευκό Οίκο, οριοθετώντας τον βαθμό της πρώτης αντίδρασης των ΗΠΑ και βαθμονομώντας το επίπεδο των αντιδράσεων.
Πολλών ερμηνειών επιδέχονται οι κυρώσεις που επέβαλαν οι ΗΠΑ στην Τουρκία. Το σκηνικό πολιτικής αντιπαράθεσης που δημιουργείται και η μετρίων τόνων αντίδραση της Άγκυρας, αποτελούν ενδείξεις ότι ενδεχομένως το νόμισμα να έχει και άλλη όψη.
Σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών συνεχίζεται η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Τουρκίας για τις κυρώσεις, δημιουργώντας αίσθηση ισχυρού πλήγματος. Στην πραγματικότητα όμως οι κυρώσεις που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ εκτονώνουν και περιορίζουν τη δυναμική της αντίδρασης των ΗΠΑ.
Ενώ οι ΗΠΑ φαίνονται -ακόμα και επί Τραμπ- να “τιμωρούν” την Τουρκία, ο Ταγίπ Ερντογάν δεν αντιδρά όσο σθεναρά θα ανέμενε κανείς. Αντιθέτως η αντιπαράθεση για τις κυρώσεις συνεχίζεται μεταξύ υπουργών Εξωτερικών.
Η αντιδικία ισχυροποιεί την αίσθηση ότι το πλήγμα ήταν καίριο και το μήνυμα ηχηρό, όταν στην πραγματικότητα οι ΗΠΑ εξάντλησαν τη δυναμική των κυρώσεων σε όχι άμεσου αλλά μεσοπρόθεσμου αντίκτυπου κινήσεις που δεν πλήττουν πολιτικά, ούτε οικονομικά την Άγκυρα. Επίσης, ο Λευκός Οίκος δεν ενεργοποίησε την option για πλήρη έκπτωση της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35, στο οποίο παραμένει συμπαραγωγός.
Διαβεβαιώσεις Πομπέο
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάικ Πομπέο διαβεβαίωσε τον Τούρκο ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου ότι οι κυρώσεις που επέβαλε η Ουάσιγκτον στην Άγκυρα τη Δευτέρα εξαιτίας της αγοράς του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 δεν έχουν στόχο να «εξασθενίσουν» τις αμυντικές δυνατότητες της Τουρκίας.
Κατά τη διάρκεια συνδιάλεξής του με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας αυτή την εβδομάδα, ο κ. Πομπέο «υπογράμμισε ότι σκοπός των κυρώσεων είναι να εμποδιστεί η Ρωσία να εξασφαλίσει έσοδα, πρόσβαση και επιρροή» στον τουρκικό αμυντικό μηχανισμό, ανέφερε χθες Πέμπτη ο εκπρόσωπος του επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο Κέιλ Μπράουν.
Οι κυρώσεις «δεν έχουν σκοπό να εξασθενίσουν τις στρατιωτικές δυνατότητες ή το επίπεδο ετοιμότητας και το αξιόμαχο της Τουρκίας ή άλλων συμμάχων και εταίρων των ΗΠΑ», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ εξάλλου «προέτρεψε την Τουρκία να διευθετήσει το πρόβλημα των S-400 κατά τρόπο σύμφωνο προς την αμυντική συνεργασία των χωρών μας επί δεκαετίες» και «να επανέλθει στην τήρηση της υποχρέωσής της ως κράτος μέλος του NATO να αγοράζει εξοπλισμούς συμβατούς με αυτούς του NATO», συμπλήρωσε.
Τσαβούσογλου: Δεν θα υπαναχωρήσουμε
Λανθασμένη νομικά και πολιτικά χαρακτήρισε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, την απόφαση της Ουάσιγκτον για επιβολή κυρώσεων εις βάρος της Άγκυρας, κάνοντας εκ νέου λόγο για επίθεση στα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας.
Σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο Kanal 24, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι η Άγκυρα δεν θα κάνει πίσω σε ό,τι αφορά την προμήθεια των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400 και προανήγγειλε τη λήψη αντίστοιχων μέτρων από πλευράς Τουρκίας, αφού αξιολογηθεί η κατάσταση. Εξέφρασε δε την εκτίμηση ότι οι αμερικανικές κυρώσεις δεν θα έχουν αντίκτυπο στην Τουρκία.
Λύση και διέξοδος
Όπως είπε, η αγορά των ρωσικών S-400 είναι προγενέστερη του νόμου CAATSA (βάσει του οποίου επιβλήθηκαν οι αμερικανικές κυρώσεις) και υποστήριξε ότι η νομοθεσία αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην περίπτωση της Τουρκίας.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, οι σχέσεις Άγκυρας – Ουάσιγκτον μπορούν να ομαλοποιηθούν εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανταποκριθούν στις τουρκικές προσδοκίες σε ό,τι αφορά την πολιτική που ασκείται στη Συρία.
Σε παρόμοια εκτίμηση προέβη και για τις σχέσεις Τουρκίας – Γαλλίας, τονίζοντας ότι το Παρίσι πρέπει να αλλάξει στάση απέναντι στην Άγκυρα, σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις στη Συρία.
Μήνυμα Ερντογάν
Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δήλωσε την Τετάρτη πως οι κυρώσεις των ΗΠΑ είναι μια επίθεση εναντίον των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Τουρκίας.
Ο τρόπος εφαρμογής των αμερικανικών κυρώσεων κατά της διεύθυνσης αμυντικών βιομηχανιών (SSB) μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην εγχώρια αμυντική βιομηχανική παραγωγή της Τουρκίας.
Οι κυρώσεις
Οι ΗΠΑ στις 14 Δεκεμβρίου ανακοίνωσαν την επιβολή κυρώσεων ενάντια στη Διεύθυνση Αμυντικής Βιομηχανίας της Τουρκίας (SSB), σύμφωνα με το Άρθρο 231 του Νόμου CAATSA (Νόμος για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω Κυρώσεων).
Οι κυρώσεις περιλαμβάνουν απαγόρευση όλων των αμερικανικών αδειών εξαγωγής και εξουσιοδοτήσεων στην SSB και πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και περιορισμούς ταξιδιωτικών θεωρήσεων στον Ισμαήλ Ντεμίρ, πρόεδρο της SSB και άλλα στελέχη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας. Βέβαια, οι κυρώσεις δεν αφορούν τα τρέχοντα και εν εξελίξει εξαγωγικά συμβόλαια της SSB.
Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι στις αμερικανικές κυρώσεις δεν ενεργοποιείται η δυνατότητα πλήρους έκπτωσης της Τουρκίας από το πρόγραμμα συμπαραγωγής των F-35. Επιπροσθέτως, δεν δίδεται η δυνατότητα πώλησης των μαχητικών που έχει παραγγείλει η Άγκυρα σε άλλες χώρες.
