Με ένα σετ λεκτικών προειδοποιήσεων και συστάσεων προς την Άγκυρα αντέδρασε η Ευρώπη στο νέο μπαράζ προκλήσεων της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Κύπρο, επιμένοντας στα συμπεράσματα της προηγούμενης συνόδου. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ήταν πολύ προσεκτικοί απέναντι στην Άγκυρα. Όπως προκύπτει από τα συμπεράσματα η ΕΕ “μετράει τα λόγια της” και δεν επισπεύδει τη διαδικασία. Όπερ σημαίνει ότι η στάση της Τουρκίας θα αξιολογηθεί συνολικά, στο πλαίσιο αποτίμησης της πορείας των διαπραγματεύσεων τον Δεκέμβριο.
Τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σκιαγραφούν με γλαφυρότητα την απροθυμία της ΕΕ να χαλιναγωγήσει την Άγκυρα σε αυτή τη φάση και την αμηχανία της απέναντι στις προκλήσεις. Η Ελλάδα, όπως προκύπτει και από τις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν κινείται επιθετικά, αλλά νωχελικά, παρά το γεγονός ότι το Oruc Reis συνεχίζει να πλέει την ελληνική υφαλοκρηπίδα, Η Κύπρος, από την άλλη πλευρά, έχει επιλέξει πιο σκληρή διαπραγματευτική γραμμή και παρά την απάθεια της Ελλάδας, ο Νίκος Αναστασιάδης έλαβε πιο σαφή υποστήριξη, στο κείμενο συμπερασμάτων.
Τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής κινήθηκαν εντός του αναμενόμενου πλαισίου. Η ΕΕ απέφυγε να προβοκάρει την Άγκυρα, επιτρέποντας στον Ταγίπ Ερντογάν αφήνοντας στη διακριτική του ευχέρεια τη διαχείριση του χρόνου μέχρι τον Δεκέμβριο, όσον αφορά στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα. Από την άλλη πλευρά, οι ηγέτες έθεσαν προαπαιτούμενα για την Κύπρο, ζητώντας από την Τουρκία να επαναφέρει τα Βαρώσια στην προτεραία κατάσταση.
Η γλώσσα και οι παγίδες
Η γλώσσα που επέλεξε η ΕΕ είναι σκληρότερη, από την προηγούμενη, όχι όμως απειλητική. Η ΕΕ καλεί την Τουρκία, δεν την προειδοποιεί και την ανακαλεί στην τάξη, χωρίς να της λέει ευθέως ότι είναι έκνομη.
Σε σχέση με τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργήσει τα media στην Ελλάδα η απόφαση της ΕΕ είναι ήπια, άνευρη και αποστασιοποιημένη. Στις πραγματικές διαστάσεις, όμως, αποτελεί ένα ακόμη βήμα, στην κατεύθυνση της διαμόρφωσης ομογενοποιημένης στάσης.
Σε σχέση με τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργήσει τα media στην Ελλάδα η απόφαση της ΕΕ είναι ήπια
Η στάση της ΕΕ, είναι μεν νωχελική, αλλά και παρελκυστική, καθώς αποφεύγοντας τον σκόπελο μιας πρόωρης αξιολόγησης και ρήξης, φιλοδοξεί να αναγκάσει την Άγκυρα να συμμοφωθεί με τις υποχρεώσεις που ανέλαβε για δομημένο διάλογο, με διαιτησία και εντός πλαισίου.
Τα ζητήματα της ανατολικής Μεσογείου θα απασχολήσουν ξανά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο. Οι προσεχείς συνεδριάσεις αναμένεται να γίνουν μέσω teleconference λόγω του κορονοϊού.
Τα συμπεράσματα
Το ζήτημα της Τουρκίας συμπεριληφθήκε στο κείμενο των Συμπερασμάτων της Συνόδου στις παραγράφους 22&23, όπου αναφέρεται:
«To Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναβεβαιώνει τα συμπεράσματα της 2ας Οκτωβρίου 2020 και εκφράζει έντονη αποδοκιμασία για τις νέες μονομερείς και προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατων ερευνητικών δραστηριοτήτων.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να σεβαστεί τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τονίζει τη σημασία του καθεστώτος των Βαρωσίων, και επαναλαμβάνει την πλήρη αλληλεγγύη του προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Τουρκία να αντιστρέψει αυτές τις ενέργειες και να εργαστεί για τη μείωση των εντάσεων κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό. Θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί στενά το ζήτημα, προκειμένου να υπάρξει συνέχεια στα συμπεράσματα του της 2ας Οκτωβρίου 2020».
Το εμπάργκο όπλων και τα ρίσκα
Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη, που επιχείρησε να θέσει εμμέσως ζήτημα εμπάργκο πώλησης όπλων προς την Τουρκία, στη βάση παλαιότερων μέτρων, αποτελεί μια κίνηση που χρήζει ενδελεχούς αξιολόγησης. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, φαίνεται ότι επέλεξε το ζήτημα της επιβολής ευρωπαϊκών ή ad hoc -ανά χώρα- εμπάργκο όπλων στην Τουρκία, θέλοντας να προσφέρει εναλλακτική λύση στις οικονομικές κυρώσεις, διέξοδο στην ΕΕ, και προσπαθώντας να κεφαλαιοποιήσει προσωπικές σχέσεις και “οφειλόμενα” από άλλους ηγέτες.
«Αυτές οι ενέργειες και τα όπλα που έχει η Ευρώπη στη διάθεσή της περιγράφονται με σαφήνεια» ανέφερε ο πρωθυπουργός και εξήγησε: «Υπενθύμισα ότι σε προηγούμενες αποφάσεις Ευρωπαϊκών Συμβουλίων σχετικά με τουρκική προκλητικότητα στη Συρία, υπήρξαν αποφάσεις σχετικά με εμπάργκο πώλησης όπλων στην Τουρκία. Η καλύτερη έκφραση ευρωπαϊκής αλληλεγγύης θα ήταν μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που να μην επιτρέπεται πώληση όπλων στην Τουρκία. Έθιξα το θέμα στο ευρωπαϊκό συμβούλιο. Νομίζω ότι η θέση μου έγινε απολύτως κατανοητή. Θύμισα ότι άλλες χώρες που δεν ανήκουν στην ευρωπαϊκή οικογένεια πήραν απόφαση να μην πουλήσουν αεροσκάφη στην Τουρκία, όπως οι ΗΠΑ».
Είπε, μεταξύ άλλων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στο πλαίσιο της συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου Κορυφής.
Η καλύτερη έκφραση ευρωπαϊκής αλληλεγγύης θα ήταν μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που να μην επιτρέπεται πώληση όπλων στην Τουρκία.
Κυρ. Μητσοτάκης
Η πρωτοβουλία έχει ρίσκα: Θα μπορούσε να οδηγήσει είτε σε νέες πιέσεις για την υιοθέτηση μιας πιο σκληρής αλλά όχι τόσο αποστασιοποιημένης στάσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, απέναντι στην Τουρκία. Αυτή η δυναμική θα μπορούσε να είναι αποτέλεσμα της απροθυμίας άλλων ηγετών να εμπλακούν σε νέα διμερή αντιπαράθεση με την Τουρκία, ενώ ταυτόχρονα θα έπρεπε να ανταποκριθούν σε αναληφθείσες υποχρεώσεις τους. Από την άλλη πλευρά, όμως, θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγιοποίησης της ευρωπαϊκής διαίρεσης απέναντι στην Άγκυρα, επιτρέποντας στον Ταγίπ Ερντογάν να επιλέγει ad hoc συνομιλιτές.
και περιορίζει την πίεση στην κατεύθυνση της υιοθέτησης ενιαίας στάσης. Ο Έλληνας πρωθυπουργός, στις δηλώσεις του, αφού ανέφερε στην πρωτοβουλία του να “υπενθυμίσει” παλαιότερες hoc αποφάσεις να υπάρξει
Η συνέντευξη Μητσοτάκη
Η ενημέρωση από τον κ.Μητσοτάκη ξεκίνησε με τη διατύπωση της ανησυχίας όλων των ηγετών για τον κορωνοϊό στην Ευρώπη. Υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία, είπε, για το δεύτερο κύμα. Αναφέρθηκε στις τηλεδιασκέψεις που θα γίνονται με πρωτοβουλία της καγκελαρίου Μέρκελ προκειμένου να εκτιμάται η πορεία της πανδημίας. Παράλληλα, ο κ.Μητσοτάκης έκανε αναφορά σε όλα τα ζητήματα που απασχόλησαν τη Σύνοδο: Το Brexit, το περιβάλλον, αλλά και τη σχέση που πρέπει να έχει η Ευρώπη με την Αφρική. Παράλληλα, σημείωσε ότι στο κείμενο των συμπερασμάτων υπάρχει και ειδική αναφορά στο μεταναστευτικό – προσφυγικό και ειδικότερα στις συμφωνίες επανεισδοχής.
Όσον αφορά στα ζητήματα της ανατολικής Μεσογείου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε:
«Επιμείναμε εγώ και ο πρόεδρος Αναστασιάδης. Ζητήσαμε ρητή αναφορά που να καταδεικνύει έντονη αποδοκιμασία της ΕΕ για τις νέες μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας. Συμφώνησαν τελικά οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων σε αυτές τις διατυπώσεις. Υπάρχει ρητή αναφορά να σεβαστεί τα ψηφίσματα η Τουρκία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Κάλεσε την Τουρκία να αντιστρέψει αυτές τις ενέργειες και ανέφερε ότι θα παρακολουθεί τις εξελίξεις».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, επίσης ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται θέμα επιτάχυνσης της διαδικασίας αξιολόγησης και συνεπώς λήψης μέτρων κατά της Τουρκίας:
«Όταν συζητήσαμε εκτενώς το θέμα της Τουρκίας στην προηγούμενη Σύνοδο Κορυφής έπρεπε να διανύσουμε δρόμο για να εξηγήσουμε στους Ευρωπαίους», συνέχισε ο Κυρ. Μητσοτάκης. «Μετά από κάθε συνεδρίαση διανύουμε ακόμα δρόμο. Τα συμπεράσματα που επαναβεβαιώθηκαν σήμερα στην παράγραφο 21, λένε ξεκάθαρα, θέτουν ξεκάθαρη χρονική περίοδο που θα αξιολογηθεί η συμπεριφορά της Τουρκίας το Δεκέμβριο».
Οπως είπε ο Έλληνας πρωθυπουργός απαντώντας στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων, πολλές χώρες αιφνιδιάστηκαν δυσάρεστα από το γεγονός ότι το Ορουτς Ρέις ξαναβγήκε.
«Δεν θέλω να πιστεύω ότι θα φτάσουμε να αναγκαστούμε να πάρουμε μέτρα τον Δεκέμβριο, αλλά η Ευρώπη δεν θα διστάσει να πάρει μέτρα και αυτά θα είναι επώδυνα»,
είπε ο πρωθυπουργός. Τον Δεκέμβριο θα είμαστε πιο συγκεκριμένοι και η Ευρώπη θα είναι πιο συγκεκριμένοι, σημείωσε απαντώντας σε σχετική ερώτηση.
Απαντώντας στην ερώτηση ποια είναι η «κόκκινη γραμμή» σε ό,τι αφορά το Ορουτς Ρέις και αν είναι τα 6 ή τα 12 ναυτικά μίλια, ο πρωθυπουργός είπε ότι η Ελλάδα υπερασπίζεται την εθνική της κυριαρχία. Η συζήτηση γίνεται με λάθος τρόπο, αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας να επεκτείνει τα 12 μίλια και είναι γνωστό γιατί δεν έχει γίνει ακόμη. Η Ελλάδα διατηρεί το αναφαίρετο δικαίωμά της να επεκτείνει στα 12 μίλια.
