Μια νέα κρίση στα ελληνοτουρκικά περιμένει τον Κυριάκο Μητσοτάκη, στην οποία οι συζητήσεις δεν θα είναι εναλλακτική, αλλά οι αποφάσεις. Αυτή είναι η πρόβλεψη και το συμπέρασμα του διευθυντή της “Καθημερινής” Αλέξη Παπαχελά.
Ο έμπειρος δημοσιογράφος και αναλυτής, που με παρέμβασή του σηματοδότησε την έναρξη της διαδικασίας αποκλιμάκωσης από την τελευταία κρίση, τώρα, προειδοποιεί για την τουρκική ατζέντα, τον αναπόδραστο διάλογο και τις δύσκολες αποφάσεις που δεν απέχουν πολύ.
Με ένα ευσύνοπτο κείμενο ο Αλέξης Παπαχελάς, στέλνει μηνύματα προς συγκεκριμένους αποδέκτες. Χρησιμοποιώντας σαφείς εκφράσεις, αδιαπραγμάτευτες αλήθειες και εξαντλώντας τον χρόνο, επιχειρεί να επαναφέρει στο προσκήνιο θέματα που φαίνεται να υποχωρούν, μπροστά σε μικροπολιτικούς σχεδιασμούς και την επικαιρότητα.
Το άρθρο, δεν επιδέχεται ερμηνειών, είναι στεγνό. Είναι ρητορικά “σφιχτό” και σημειολογικά δυνατό. Δεν αφήνει αβεβαιότητες και δεν δημιουργεί ερωτηματικά. Ο Αλέξης Παπαχελάς επισημαίνει προβλήματα, αναδεικνύει παθογένειες και στέλνει μηνύματα. Απευθύνεται σε γνώστες και το κάνει δημοσίως.
Η στάση αυτή του έγκριτου και έγκυρου δημοσιογράφου θεωρείται βέβαιο ότι έχει ήδη θορυβήσει το Μαξίμου. Λογικά, θα έχει διαβαστεί και ερμηνευτεί και από άλλους. Κανείς δεν έχει αντιδράσει, ακόμα, ούτε αναμένεται. Η σιωπή αυτή είναι εκκωφαντική.
Η ανάλυση του άρθρου
Σύμφωνα με τον Αλέξη Παπαχελά η νηνεμία έχει ημερομηνία λήξης:
Για πόσο καιρό «ξεμπλέξαμε» με την Τουρκία; Καλό το ερώτημα, δύσκολη η απάντηση. Το «Ορούτς Ρέις» μπορεί να μη βγει ποτέ στην περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο, μπορεί όμως και να φτάσει εκεί πριν από το τέλος του έτους.
Η Τουρκία οδήγησε την κλιμάκωση και “πούλησε” την αποκλιμάκωση, επιμένοντας παράλληλα, με κάθε ευκαιρία, στην πάγια ατζέντα της.
Η Αγκυρα ακολουθεί ένα πολύ καλοσχεδιασμένο πλάνο. Εφτασε τα πράγματα «στο πάρα πέντε» προκαλώντας συναγερμό στην Ουάσιγκτον, στο Βερολίνο και στις Βρυξέλλες. Στρατιωτικοποίησε την ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά πήρε το μήνυμα, τόσο από τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις όσο και από παγκόσμια ισχυρά κέντρα, ότι έπρεπε να σταματήσει το μπούλινγκ. Το έκανε και προσπάθησε να πείσει ότι είναι εκείνη που θέλει τον διάλογο με την Ελλάδα.
Ο διευθυντής της “Καθημερινής”, που ανακοίνωσε την έναρξη της διαδικασίας πολιτικής και στρατιωτικής αποκλιμάκωσης στο Αιγαίο, επισημαίνει ότι οι διερευνητικές θα φτάσουν αργά, ή γρήγορα στο σημείο χωρίς επιστροφή.
Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Η Τουρκία επιμένει δημοσίως και με κάθε ευκαιρία πως η διαπραγμάτευση πρέπει να συμπεριλαμβάνει το ξεκαθάρισμα της κυριαρχίας επί ορισμένων νησιών και βραχονησίδων που ισχυρίζεται ότι αποτελούν γκρίζες ζώνες. Καθώς και την αποστρατιωτικοποίηση μιας μεγάλης ομάδας νησιών. Αυτά τα δύο ζητήματα είναι από καιρό στην τουρκική ατζέντα, αλλά αποτελούν κόκκινες γραμμές για την Αθήνα. Η Τουρκία επίσης δεν διαπραγματεύεται όπως παλιά…
Οι διαπραγματεύσεις
Μεταξύ άλλων, ο Αλέξης Παπαχελάς, αναφέρεται στον τρόπο που διαπραγματεύεται η Τουρκία, το lobbying που ασκεί και την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διπλωματίας. Τα ζητήματα αυτά είχε θίξει και κατά τη διάρκεια της κρίσης, απευθύνοντας πολλές φορές βαρείς χαρακτηρισμούς κατά της κυβέρνησης.
Τώρα κάνει συστηματικές διαρροές και συχνά μοιάζει να θέλει να εκθέσει τους Ελληνες συνομιλητές της.
Παράλληλα, ο Αλέξης Παπαχελάς θέτει το πρόβλημα που θα ανακύψει, το διακύβευμα και την ανάγκη προετοιμασίας για την ώρα της κρίσης.
Θα είναι συνεπώς πολύ δύσκολο να τεθούν… χωρίς να τεθούν τα θέματα αυτά στο τραπέζι. Η ιδέα της απώλειας μιας νησίδας ή ενός μικρού κατοικημένου νησιού δεν αντέχεται. Οπως και η εικόνα του ελληνικού στρατού να αποχωρεί από το Καστελλόριζο ή τη Χίο.
Όπως είχε και ο Κώστας Σημίτης, σε παλαιότερο άρθρο του στην “Καθημερινή”, ο Αλέξης Παπαχελάς αναφέρεται στο κλίμα που επικρατεί μεταξύ των συμμάχων και τη στάση που θα υιοθετήσουν εν τέλει, ακόμα και στον τρόπο που χρειάζεται να για… πειστούν.
Αυτά όμως τα ξέρουμε και τα καταλαβαίνουμε μεταξύ μας εμείς. Οι ξένοι, ακόμη και αυτοί που ασχολούνται με τα ελληνοτουρκικά, δεν καταλαβαίνουν ή κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν: «Γιατί δεν μιλάτε για όλα αφού κάθεστε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;». Θέλει πείσμα, τεχνοκρατική κατάρτιση και μεγάλη προσπάθεια για να τους πείσεις ότι με τον απαιτητικό και επεκτατικό σου γείτονα μπορείς να διαπραγματευθείς για το πού είναι ο φράκτης, όχι για το σε ποιον ανήκει κομμάτι του σπιτιού σου.
Εν τέλει, ο διευθυντής της “Καθημερινής”, στο ευσύνοπτο άρθρο του καταλήγει στο συμπέρασμα ότι
Ο κίνδυνος λοιπόν είναι, μόλις οι διερευνητικές φτάσουν στο «ψητό», να επιμείνουν οι Τούρκοι σε αυτά τα δύο αγκάθια και εμείς να πούμε ότι δεν συνεχίζουμε τη συζήτηση.
Καταδεικνύοντας διεξόδους από το αδιέξοδο:
Σε αυτή την περίπτωση η Ελλάδα θα πρέπει να σοβαρευτεί επιτέλους στο πεδίο της δημόσιας διπλωματίας γιατί η μάχη εντυπώσεων θα είναι σκληρή.
Παράλληλα, επισημαίνει τους κινδύνους
Ταυτόχρονα όμως είναι πολύ πιθανό να αρχίσει πάλι η στρατιωτικοποίηση της κρίσης. Με τη μόνη διαφορά ότι αυτή τη φορά το τραπέζι των διαπραγματεύσεων δεν θα αποτελεί εναλλακτική λύση.
Ενώ κλείνει, θέτοντας τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώπιον των ευθυνών του:
Θα έχει φτάσει η ώρα των πολύ δύσκολων αποφάσεων για τον Ελληνα πρωθυπουργό.
