Ακόμη μια απόφαση-πρόκληση με προεδρικό διάταγμα έλαβε ο Ταγίπ Ερντογάν, μετατρέποντας τη Μονή της Χώρας (σ.σ. Μόνη Αγίου Σωτήρος εν τη Xώρα), μια ιστορική εκκλησία που λειτουργούσε μέχρι τώρα ως μουσείο, σε τζαμί.
Αν και η κίνηση ήταν αναμενόμενη και προαναγγελθείσα, ιδιαίτερα μετά τις χαμηλού προφίλ και διάρκειας αντιδράσεις για την Αγιά Σοφιά, εν τούτοις η Ελλάδα επιχειρεί να εκμεταλλευτεί διπλωματικά και αυτή την κίνηση, στοχεύοντας να “κερδίσει πόντους” καταδεικνύοντας τις κυλιόμενες προκλήσεις της Άγκυρας.
Η Μονή της Χώρας, ήταν έως τώρα μουσείο και διαθέτει ψηφιδωτά μεγάλης πολιτισμικής αξίας και διεθνούς αναγνώρισης.
Γνωστή στις ημέρες μας ως Καριγιέ Τζαμί (τουρκ. Kariye Camii ή Kariye Müzesi), υπήρξε βυζαντινό χριστιανικό μοναστήρι στην Κωνσταντινούπολη που μετατράπηκε από τους Οθωμανούς σε τζαμί κατά το 1511.
Από το 1958 λειτουργούσε ως μουσείο. Η μονή χτίστηκε στη θέση της Πύλης της Αδριανούπολης, έξω από τα Θεοδοσιανά Τείχη (στη σημερινή συνοικία Εντιρνέ Καπί), νότια του Κεράτιου Κόλπου.
Το μνημείο έως και σήμερα είναι γνωστό με το όνομα Μουσείο Χώρας. Ο κύριος ναός δεν είναι επισκέψιμος αφού βρίσκεται σε διαδικασία αποκατάστασης.
Πέρυσι την μετατροπή του μοναστηριού σε τζαμί είχε αποφασίσει το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), το ανώτατο τουρκικό διοικητικό δικαστήριο, αλλά η απόφαση δεν είχε εφαρμοστεί.
Την απόφαση για ακύρωση της σχετικής πράξης του 1945 του τουρκικού Υπουργικού Συμβουλίου έλαβε το ίδιο τμήμα του τουρκικού ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου που ένα χρόνο αργότερα έλαβε και την αντίστοιχη απόφαση για την Αγία Σοφία.
Η δίκη στηρίχτηκε επίσης σε προσφυγή του «Συνδέσμου Προσφοράς στα Βακούφια, τα Ιστορικά Μνημεία και το Περιβάλλον», της ίδιας δηλαδή οργάνωσης που είχε προσφύγει στα τουρκικά δικαστήρια για την Αγία Σοφία.
Ωστόσο, την Παρασκευή η κυβέρνηση Ερντογάν αποφάσισε να προχωρήσει στη νέα αυτή πρόκληση και πλέον η σχετική απόφαση για τη μετατροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί δημοσιεύτηκε στην τουρκική εφημερίδα της κυβερνήσεως.
Απορίας άξιον παραμένει η τύχη των ανεκτίμητης αξίας βυζαντινών ψηφιδωτών που υπάρχουν εντός του ναού και πώς αυτά θα καλυφθούν, προκειμένου να λειτουργήσει το κτίριο ως μουσουλμανικός λατρευτικός χώρος, δεδομένου ότι στο σουνιτικό Ισλάμ απαγορεύεται η εικονογράφηση του προσώπου.
Όπως είναι προφανές, ο Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να επιβάλλει την αναθεωρητική πολιτική του ως τετελεσμένο, θέτοντας τις βάσεις για αναθεώρηση διεθνών συμβάσεων και συμφωνιών, όπως η Συμφωνία της Λοζάνης και του Μοντρέ.
Αντιδρά η Ελλάδα… μόνο
Την έντονη αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών προκάλεσε η απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να εφαρμόσει την απόφαση για τη μετατροπή της Μονής της Χώρας σε μουσουλμανικό τέμενος, υπογραμμίζοντας πως συνιστά μια ακόμη πρόκληση σε βάρος των απανταχού θρησκευόμενων ανθρώπων και της διεθνούς κοινότητας που σέβεται τα μνημεία του ανθρώπινου πολιτισμού.
Η ανακοίνωση του ΥΠΕΞ κάνει λόγο για μια «απολύτως καταδικαστέα» απόφαση από τις τουρκικές Αρχές, που μάλιστα εκθέτει την Τουρκία «εκ νέου στη διεθνή κοινότητα».
«Η σημερινή απόφαση των τουρκικών αρχών περί μετατροπής της Μονής της Χώρας σε μουσουλμανικό τέμενος, συνιστά μια ακόμη πρόκληση εις βάρος των απανταχού θρησκευόμενων ανθρώπων και της διεθνούς κοινότητας που σέβεται τα μνημεία του ανθρώπινου πολιτισμού»
τονίζει η ανακοίνωση, και συμπληρώνει:
«Ύστερα από την Αγία Σοφία και παρά τις διεθνείς αντιδράσεις που προκάλεσε, προσβάλλεται βάναυσα ο χαρακτήρας ενός ακόμη μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO που ευρίσκεται στην επικράτεια της Τουρκίας.
Παρά τις κατά καιρούς διακηρύξεις της περί σεβασμού των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και του πολυθρησκευτικού χαρακτήρα της κοινωνίας της, η Τουρκία παραβιάζει τις διεθνείς υποχρεώσεις της έναντι των μνημείων της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκονται στο έδαφός της.
Η σημερινή απόφαση των τουρκικών Αρχών εκθέτει εκ νέου την Τουρκία στη διεθνή κοινότητα.
Είναι απολύτως καταδικαστέα».
Κλείνοντας, το ΥΠΕΞ καλεί την Τουρκία να
«συμβαδίσει με το διεθνές γίγνεσθαι στο πεδίο της προστασίας της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς» και να «επιστρέψει στον 21ο αιώνα του αμοιβαίου σεβασμού, του διαλόγου και της κατανόησης μεταξύ των πολιτισμών».
