Στην Ελλάδα βρίσκεται από σήμερα για επίσημη επίσκεψη ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την Ελλάδα, καθώς πιέζεται ασφυκτικά από την Τουρκία σε όλα τα μέτωπα, ενώ ιδιάζουσες είναι και οι συγκυρίες για τις ΗΠΑ καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι ανοιχτός σε όλα τα μέτωπα εντός και εκτός, και επιζητεί απεγνωσμένα ηχηρές νίκες και συμμαχίες που θα του φέρουν, δημοσιότητα και ψήφους, ενόψει των προεδρικών εκλογών.
Η αμυντική συμφωνία που θα υπογραφεί καλύπτει άμεσα και έμμεσα ενεργειακά, γεωπολιτικά, γεωοικονομικά και γεωστρατηγικά ζητήματα, τα οποία εφόσον μπουν σε τροχιά διευθέτησης τότε, η δυναμική που θα διαμορφωθεί μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία ζώνης ασφαλείας απέναντι στις πολυεπίπεδες και εντεινόμενες τουρκικές προκλήσεις. Η διασφάλιση της σταθερότητας στην περιοχή, σε ένα τέτοιο σενάριο αποτελεί καθοριστική παράμετρο για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων τα οποία ξεπερνούν την Ελλάδα και εκτείνονται στην ΕΕ, ενώ παράλληλα τίθενται υπό στενή και διαρκή εποπτεία οι κινεζικές κινήσεις στην περιοχή.
Υπ΄αυτό το πρίσμα η Ελλάδα αποτελεί μια σχετικά εύκολη και ευρείας αποδοχής υπόθεση, στην Ουάσιγκτον, καθώς η αναβάθμιση των διμερών σχέσεων είχε λάβει διακομματική στήριξη στη Βουλή, χωρίς να εκφράζονται ουσιαστικές αντιστάσεις στη Γερουσία, παρά μόνο πιέσεις από λομπίστες της Τουρκίας με πειρορισμένο εκτόπισμα στο Κογκρέσο, μεγαλύτερο στο Πεντάγωνο και κάποιους παράγοντες στο State Department. Συνεπώς, η ολοκλήρωση της συμφωνίας με την Ελλάδα, παρά τις αντιθέσεις της Τουρκίας αποτελεί μια χαμηλού κόστους και μέτριας απόδοσης πολιτική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία παράλληλα αποτελεί και βάση για διαβουλεύσεις με το Κογκρέσο σε θέματα εξωτερικής πολιτικής.
Οι ΗΠΑ προσδοκούν από την Ελλάδα,
- εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας, η οποία μεταφράζεται σε
- περισσότερο χώρο και ευελιξία κινήσεων σε ελληνικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενώ
- τίθεται θέμα και εντονότερης συμμετοχής της Ελλάδας σε νατοϊκές και αμερικανικές αποστολές, ζητήματα που η ελληνική διπλωματία τα αποσυνδέει τόσο από το ευρύτερο πακέτο όσο και μεταξύ τους, αλλά παρ΄όλα αυτά βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και “παντρεύονται” πολλές φορές με άσχετα φύλα, όπως για παράδειγμα οι δασμοί.
- Εδραίωση της ενεργειακής συνεργασίας
- με την προώθηση του σταθμού αεριοποίησης LNG στην Αλεξανδρούπολη, των διασυνδετήριων αγωγών με Βόρεια Μακεδονία και Βουλγαρία, καθώς και
- την επέκταση του ελληνικού δικτύου ενέργειας μέχρι τη Σερβία.
- Ολοκλήρωση των εκχωρήσεων οικοπέδων για έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων
- Προώθηση του East Med στο πλαίσιο του γεωοικονομικού δόγματος της ανατολικής Μεσογείου
- διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της Ελλάδας, έτσι ώστε να δημιουργηθεί περισσότερος χώρος για αμερικανικές εισαγωγές μέσω της εδραίωσης του φυσικού αερίου ως μεταβατικού ενεργειακού.
Η Ελλάδα από την πλευρά της επιζητεί μεγαλύτερες διαβεβαιώσεις για χαλιναγώγηση της τουρκικής προκλητικότητας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ζητήματα που παρά το εθνικό σθένος δεν εξετάζονται υπό το ίδιο πρίσμα, αλλά αποσυνδέονται και πολλές φορές τίθεται σε εντελώς διαφοροποιημένο πλαίσιο.
Η ολοκλήρωση της διμερούς αμυντικής συμφωνίας αποτελεί μια ισχυρή διακομματική επιλογή της Ελλάδας, καθώς σε αυτή συναινούν ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝ.ΑΛ, αντιδρούν όμως ΜέΡΑ 25, ΚΚΕ και Ελληνική Λύση.
Για την Αθήνα, η σημειολογία της επίσκεψης είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς έρχεται σε μια περίοδο που οι πιέσεις από την Τουρκία έχουν γίνει αφόρητες, επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες στα νησιά και τον Έβρο και δημιουργούν δυνητικά εκρηκτικό κλίμα, ενώ συνιστούν διαρκή απειλή για την ασφάλεια των επενδύσεων, ιδιαίτερα στην ενέργεια και τις υποδομές.
Βέβαια, οι πολύ λεπτές ισορροπίες με την Άγκυρα δεν επιτρέπουν στην Ουάσιγκτον νέες ηχηρές παρεμβάσεις και κινήσεις εντυπωσιασμού, γεγονός που περιορίζει το πολιτικό όφελος για τη νέα ελληνική κυβέρνηση. Ωστόσο, κεντρικός στόχος παραμένει η ανάσχεση της τουρκικής προκλητικότητας και η διαμόρφωση ασφαλούς επενδυτικού πλαισίου, παράγοντες που εφόσον διασφαλιστούν, τότε η Ελλάδα θα μπορέσει να διεκδικήσει με αξιώσεις καλύτερη θέση στο διεθνή πίνακα προορισμού των επενδυτών.
Μεγαλύτερα όμως είναι τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσει η Ελλάδα σε συνάρτηση με τα Βαλκάνια, περιοχή όπου οι ΗΠΑ έχουν καταναλώσει μεγάλα κεφάλαια και έχουν αποτύχει να δημιουργήσουν αξιόπιστους εταίρους, κάστες και ελίτ και ως εκ τούτου αναζητούν πλέον πιο οργανωμένες και καλά εδραιωμένες λύσεις, σε συνάρτηση -αν και όχι πάντα σε συνεργασία- με την ΕΕ, έτσι ώστε να διασφαλίσουν τουλάχιστον τη μη-υποτίμηση της παρουσίας και των συμφερόντων τους.
Από την εικόνα βέβαια δεν μπορούν να απουσιάζουν τα εξοπλιστικά, όπου οι ΗΠΑ θέλουν να πουλήσουν και η Ελλάδα να αγοράσει, αλλά υπάρχουν ακόμα ζητήματα επιπέδου τεχνολογίας, τουρκικών αντιδράσεων και χρηματοδότησης.
Καθοριστικό ρόλο και βαρύνουσα άποψη σε όλα αυτά έχει πάντα το Ισραήλ, με το Ελλάδα και Κύπρος συνεργάζονται, διασφαλίζοντας τον έλεγχο του ανατολικού ενεργειακού διαδρόμου της ΕΕ, τον οποίο θέλουν απεγνωσμένα στη σφαίρα επιρροής τους οι ΗΠΑ, προκειμένου να ανακόψουν τον διαφαινόμενο ενεργειακό εναγκαλισμό της ΕΕ με τη Ρωσία, που θα οδηγούσε μεσομακροπρόθεσμα στον περιορισμό της αμερικανικής επιρροής σε κρίσιμους τομείς. Ωστόσο, σε αυτή τη φάση η πολιτική αστάθεια στο Τελ Αβίβ περιορίζει τη δυνατότητα της χώρας να συμβάλλει στη δημιουργία πλέγματος ασφαλείας με τη συμβολή των ΗΠΑ, απέναντι στην Τουρκία.
Πάντως, οι βελτιωμένες σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν ήδη αποτέλεσμα καθώς η Ελλάδα φαίνεται να τη γλιτώνει σχετικά αλώβητη από τους νέους δασμούς που θα επιβάλλουν οι ΗΠΑ στην ΕΕ στα αεροσκάφη και τα αγροτο-διατροφικά προϊόντα.
