Το ζήτημα των cryptocurrencies και την προοπτική δημιουργίας ελεγχόμενου από τις κεντρικές τράπεζες ηλεκτρονικού χρήματος επαναφέρει επιτακτικά με μελέτη η τράπεζα των κεντρικών τραπεζών, η Bank for International Settlements, στο πλαίσιο της τριμηνιαίας έκθεσής της, η οποία δημοσιεύθηκε την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου. Η ανάλυση δημοσιεύεται στο τέλος της εβδομάδας που το Bitcoin ξεπέρασε τα 4,000 δολάρια και μερικές μέρες μετά τη συνέντευξη του επικεφαλής της JPMorgan που χαρακτηρίζει το Bitcoin απάτη και ενώ η Κίνα κλείνει μαζικά εκδοτήρια “miniers” και ανταλλακτήρια “exchanges” των cryptocurrencies.
Από το paper της BIS καθίσταται σαφές ότι οι κεντρικές τράπεζες δεν έχουν την πολυτέλεια να αγνοούν και υποβαθμίζουν την κυκλοφορία ηλεκτρονικού χρήματος καθώς αυτό διογκώνεται όσο η χρήση ρευστού φθίνει και παρέχει ανωνυμία που διασφάλιζε μέχρι πρότινος το σκληρό χρήμα και η οποία περιορίστηκε από τη χρήση ηλεκτρονικών πληρωμών και η εξάπλωση των χρεωστικών και πιστωτικών καρτών. Η ανάλυση καλύπτει μια σειρά από ζητήματα, αναλύει υπάρχουσες μεθόδους και εκδοχές του ηλεκτρονικού χρήματος, συγκρίνει τα cryptocurrencies με το ηλεκτρονικό χρήμα που μπορούν να εκδώσουν οι κεντρικές τράπεζες και επικεντρώνει στην ανάγκη λήψης αποφάσεων.
Oι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να αποφασίσουν εάν θα εκδώσουν ένα ψηφιακό νόμισμα και ποιες θα είναι οι ιδιότητές του. Στο paper επισημαίνεται επίσης ότι η απόφαση είναι πιο πιεστική σε χώρες όπως η Σουηδία όπου η χρήση μετρητών μειώνεται ραγδαία.
Η ανακίνηση του ζητήματος από τη BIS στην τριμηνιαία ανασκόπησή της είναι ενδεικτική της έντασης των παρασκηνιακών διεργασιών και της πίεσης που ασκείται από τη δυναμική των cryptocurrencies στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η κίνηση της BIS ανεβάζει τους τόνους και αναγκάζει τις κεντρικές τράπεζες να βάλουν το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων και ωθεί τους πολιτικούς να κινηθούν στην κατεύθυνση της παραγωγής θεσμικού και ρυθμιστικού πλαισίου.
Τα θεσμικά όργανα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τα ζητήματα ιδιωτικού απορρήτου και την αύξηση της αποτελεσματικότητας στα συστήματα πληρωμών, αλλά και τις επιπτώσεις της οικονομικής, χρηματοπιστωτικής και νομισματικής πολιτικής, αναφέρει η μελέτη της BIS.
Αλλά με το bitcoin και τα άλλα cryptocurrencies να γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλή, καθώς τα συστήματα πληρωμών γίνονται πλέον κινητά και οι επενδυτές επενδύουν τεράστια κεφάλαια σε αυτά, οι κεντρικές τράπεζες αναπόφευκτα έχουν αρχίσει να εξερευνούν την τεχνολογία blockchain, η οποία υπόσχεται να επιταχύνει την εκκαθάριση συναλλαγών. Ο επικεφαλής της Τράπεζας της Αγγλίας, Μάρκ Κάρνι, δήλωσε προσφάτως ότι τα cryptocurrencies ως μέρος μιας πιθανής “επανάστασης” στην τραπεζική και τη χρηματοδότηση.
Για να κατανοηθεί καλύτερα το σύστημα, η κεντρική τράπεζα της Ολλανδίας δημιούργησε το δικό της κρυπτογραφικό νόμισμα, μόνο για εσωτερική χρήση. Το θέμα εξετάζουν και οι ΗΠΑ, αν και τον Μάρτιο ένας από τους διοικητές των περιφερειακών Fed, ο Jerome Powell, δήλωσε ότι υπήρχαν «σημαντικά πολιτικά ζητήματα» που χρειάζονται περαιτέρω μελέτες, συμπεριλαμβανομένης της ευπάθειας σε επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, την ιδιωτικότητα και την παραποίηση.
Σύμφωνα με την BIS, μια επιλογή για τις κεντρικές τράπεζες μπορεί να είναι ένα νόμισμα διαθέσιμο στο κοινό, με μόνο την κεντρική τράπεζα ικανή να εκδίδει μονάδες που θα είναι άμεσα μετατρέψιμες με μετρητά και αποθεματικά. Ωστόσο, ενδέχεται να υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος bank run και οι εμπορικές τράπεζες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πρόβλημα έλλειψης καταθέσεων. Ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί είναι αυτό της ιδιωτικότητας.
Το πρόβλημα με εστιάζεται στην αρχιτεκτονική του bitcoin και των περισσότερων cryptocurrencies καθώς δημιουργούνται αποκεντρωμένα και το blockchain διασφαλίζει την διαβλητότητα και ασφάλεια των συναλλαγών. Ωστόσο όπως αποδείχθηκε το τελευταίο χρονικό διάστημα οι ληστείες ηλεκτρονικών πορτοφολιών είναι επίσης ένα ζήτημα, τόσο ως προς τους δράστες αλλά και ως προς την συνεπακόλουθη ανάγκη ασφάλισης και συνεπώς της αποτίμησης του ρίσκου.
Εδώ ειπησέρχεται το ζήτημα του παραγόμενου κινδύνου για την οικονομία, το χρηματοπιστωτικό σύστημα, την ασφάλεια ακόμα και την εγκληματικότητα, λόγω της διευκόλυνσης στη διακίνηση του χρήμτος
Αν και προοδευτικά ο στόχος των κυβερνήσεων είναι η πάταξη της φοροδιαφυγής με την πλήρη και ονομαστική καταγραφή της ροής του χρήματος, η BIS εστιάζει ιδιαίτερα στην παροχή ανωνυμίας, ενώ ακόμα δεν μελετηθεί ο αντίκτυπος του περιορισμού της ιδιωτικότητας στις οικονομικές συναλλαγές και το αποτέλεσμα σε επιχειρηματικούς κλάδους και τομείς της οικονομικής δραστηριότητας.
Από την άλλη πλευρά και πιο μακροπρόθεσμα, η αγορά φαίνεται ότι βλέπει σημαντικές προοπτικές στα συστήματα DLT (blockchain), εκτιμώντας ότι μπορούν να αυξήσουν την αποδοτικότητα και να μειώσει το κόστος εκκαθάρισης και διακανονισμού των τίτλων. Ένα δυνητικό όφελος των δομών που βασίζονται σε DLT είναι η άμεση εκκαθάριση και διακανονισμός τίτλων, σε αντίθεση με τις πολυήμερες καθυστερήσεις που υπάρχουν σήμερα κατά την ανταλλαγή μετρητών για τίτλους (και αντίστροφα).
Πρόοδος προς αυτή την κατεύθυνση επιτεύχθηκε πρόσφατα από μια σύμπραξη της Deutsche Bundesbank και Deutsche Börse, η οποία ανέπτυξε ένα λειτουργικό πρωτότυπο μιας DLT πλατφόρμας διακανονισμού τίτλων που επιτυγχάνει την παράδοση έναντι πληρωμής για ψηφιακά νομίσματα και τίτλους, όπερ σημαίνει real time εκκαθάριση και διακανονισμός.
