Σε μια έκτακτη αναδιάταξη του ενεργειακού της σχεδιασμού προχωρά η Ιαπωνία, επιλέγοντας να αυξήσει τη χρήση άνθρακα προκειμένου να περιορίσει την κατανάλωση LNG, εν μέσω έντονων πιέσεων στις προμήθειες φυσικού αερίου.
Η απόφαση συνδέεται άμεσα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η διακοπή των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει πλήξει κρίσιμες ενεργειακές γραμμές τροφοδοσίας. Για την Ιαπωνία, το πέρασμα αυτό καλύπτει περίπου το 6% των εισαγωγών LNG, δηλαδή γύρω στους 4 εκατ. τόνους ετησίως.
Απέναντι σε αυτή την αβεβαιότητα, το υπουργείο Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας αποφάσισε να χαλαρώσει – για περιορισμένο χρονικό διάστημα – τους κανόνες λειτουργίας μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα. Συγκεκριμένα, για έναν χρόνο αίρεται το όριο που περιόριζε τη λειτουργία λιγότερο αποδοτικών μονάδων στο 50% της δυναμικότητάς τους.
Στόχος είναι να μειωθεί η κατανάλωση LNG κατά περίπου 500.000 τόνους ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε πάνω από το ένα δέκατο των φορτίων που περνούν από το Ορμούζ. Το μέτρο τίθεται σε ισχύ από την έναρξη του νέου οικονομικού έτους, την 1η Απριλίου, και αντιμετωπίζεται ως καθαρά έκτακτη παρέμβαση.
Παρά την αύξηση της χρήσης άνθρακα, η ιαπωνική κυβέρνηση επιμένει ότι δεν αλλάζει τη στρατηγική της για τη μείωση των εκπομπών, επιχειρώντας να ισορροπήσει μεταξύ ενεργειακής ασφάλειας και περιβαλλοντικών δεσμεύσεων.
Το ενεργειακό σύστημα της χώρας εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το LNG και τον άνθρακα, ενώ μικρότερη συμμετοχή έχουν το πετρέλαιο, οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια. Τα διαθέσιμα αποθέματα LNG υπολογίζονται περίπου στους 4 εκατ. τόνους, επίπεδο που λειτουργεί ως περιορισμένο «μαξιλάρι» σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης.
Στο μεταξύ, συνεχίζεται η σταδιακή επαναλειτουργία πυρηνικών αντιδραστήρων, με 15 από τους 33 να έχουν επιστρέψει ήδη στο δίκτυο μετά το ατύχημα της Φουκουσίμα το 2011. Η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται έτσι στο προσκήνιο ως κρίσιμος παράγοντας ενεργειακής επάρκειας.
Η κυβέρνηση έχει ήδη ενεργοποιήσει μια σειρά από παράλληλες κινήσεις για να αντιμετωπίσει την πίεση στην αγορά ενέργειας: από την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και τις επιδοτήσεις στα καύσιμα, μέχρι την αναζήτηση νέων προμηθευτών εκτός Μέσης Ανατολής.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Fatih Birol εκτίμησε ότι η τρέχουσα κρίση μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω ενίσχυση της πυρηνικής ενέργειας διεθνώς, καθώς χώρες όπως η Ιαπωνία θα επιδιώξουν μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία.
Δεν είναι τυχαίο ότι το Τόκιο εξετάζει και πρόσθετη αποδέσμευση πετρελαϊκών αποθεμάτων, έχοντας ήδη διαθέσει ποσότητες που αντιστοιχούν σε περίπου 50 ημέρες κατανάλωσης, τη στιγμή που η πλειονότητα των εισαγωγών πετρελαίου έχει επηρεαστεί από την αναστολή των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ.
