Ο τομέας των υπηρεσιών αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 70% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η ενιαία αγορά παραμένει στην πράξη κατακερματισμένη, καθώς μόλις το 20% των υπηρεσιών παρέχεται διασυνοριακά μεταξύ κρατών μελών.
Την ίδια στιγμή, περίπου το 60% των εμποδίων που είχαν εντοπιστεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 εξακολουθούν να υφίστανται, περιορίζοντας τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων και τον ανταγωνισμό. Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, καταδεικνύει ότι οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την άρση των φραγμών παραμένουν ανεπαρκείς.
Οι ελεγκτές επισημαίνουν ότι η Επιτροπή δεν έχει διαμορφώσει μια σαφή και φιλόδοξη στρατηγική, ενώ δεν διαθέτει ούτε πλήρη εικόνα για το εύρος και τον αντίκτυπο των εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις. Παράλληλα, τα κράτη μέλη συνεχίζουν να δημιουργούν ή να διατηρούν εθνικούς περιορισμούς, υπονομεύοντας την ίδια την έννοια της ενιαίας αγοράς.
Στην πράξη, οι επιχειρήσεις που επιδιώκουν να δραστηριοποιηθούν σε άλλη χώρα της ΕΕ έρχονται αντιμέτωπες με διαφορετικούς κανόνες, απαιτήσεις αδειοδότησης, διοικητικά βάρη και περιορισμούς στην αποστολή εργαζομένων. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένο κόστος και σημαντική πολυπλοκότητα, που λειτουργούν αποτρεπτικά για τη διασυνοριακή επέκταση.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία ανά κλάδο. Η διασυνοριακή δραστηριότητα παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένη σε τομείς όπως οι κατασκευές και το εμπόριο, ενώ είναι υψηλότερη σε υπηρεσίες όπως η πληροφορική και η διαφήμιση. Ωστόσο, συνολικά, το δυναμικό της ενιαίας αγοράς υπηρεσιών παραμένει ανεκμετάλλευτο.
Παρά τα εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως τα κέντρα ενιαίας εξυπηρέτησης και οι μηχανισμοί επίλυσης διαφορών, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να μην έχουν εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες και διαδικασίες για τη δραστηριοποίησή τους σε άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, η επιβολή των κανόνων από την Επιτροπή χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις και περιορισμένη αποτελεσματικότητα.
Ούτε το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο κατάφερε να λειτουργήσει ως μοχλός μεταρρυθμίσεων, καθώς οι σχετικές συστάσεις προς τα κράτη μέλη είχαν περιορισμένο αντίκτυπο, ενώ και τα κονδύλια της ανάκαμψης αξιοποιήθηκαν ελάχιστα για την άρση κανονιστικών εμποδίων.
Κι όμως, τα δυνητικά οφέλη είναι σημαντικά. Εκτιμάται ότι πιο φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση του ΑΕΠ της ΕΕ κατά έως και 2,5% έως το 2027. Παρ’ όλα αυτά, η πρόοδος παραμένει αργή και αποσπασματική.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να γνωρίζει πού βρίσκονται τα προβλήματα, αλλά δυσκολεύεται να τα αντιμετωπίσει. Η ενιαία αγορά υπηρεσιών παραμένει ένα ανολοκλήρωτο εγχείρημα, με τις επιχειρήσεις να κινούνται ακόμη σε ένα περιβάλλον γεμάτο φραγμούς — παρά την ύπαρξη ενός κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου.
